halk edebiyatındaki tam karşılığı motif olan kavram. geleneksel türk edebiyatı şairlerinin kullandığı kalıp benzetmelerdir. en temel mazmunlar; gül (sevgili) , bülbül (aşık) ve rakiptir (sevgiliye aşık olan diğer kişi). diğer mazmunlar da (göz, boy. saç, zülüf, engel, dağ, kambur, kadeh vb.) bu üç temel mazmundan türetilmiştir. bu konuyla ilgili, iskender pala'nın "ansiklopedik divan şiiri sözlüğü" bulunmaz bir nimettir.
mazmunda, bir ibaredeki kelimelerin ilk bakışta anlaşılan manasının ardında gizli bir veya birkaç mana vardır. onunla ismi söylenmeden başka bir varlık veya hale işaret edilir. esas söylenmek istenen şey arka plandadır. mazmun esas itibariyle daha çok, bir objenin veya bir halin kendisini söylemek yerine, bağlı unsurlarda mevcut vasıflarından birini veya daha fazlasını belirtecek ipuçları verilmek suretiyle dolaylı bir şekilde ifade olunması demektir. bir şeyi, adını anmaksızın onu çağrıştıracak yönlerini öne çıkararak gizli tutma, mazmunun mekanizmasını meydana getirir.
