masonluğun ilk haline
ameli ya da
operatif masonluk adı verilmiştir.
operatif masonlukta 1. dönem: (hristiyanlıktan önce)
hz. nuh'a kadar dayandırılmasına rağmen, daha net bir tarih olarak, hz. davut ve hz. süleymanın zamanında yapılan
büyük mabet inşaasından kaynaklanan
hiram efsanesi esas alınmaktadır.
mabet yapımında 40.000 kişi çalışmıştır, ve baş usta
adon hiraf abiftir. bir dul kadın oğlu olan hiram usta, işçileri, 'çırak, kalfa, usta' olarak üç dereceye ayırmıştır.
bu üç derecedeki insanlar, birbirlerine kendi meslek sırlarını söylemezler. hiram usta'dan ustalık sırlarını öğrenmek isteyenler, 'çalışarak öğrenilir' cevabı üzerine, ellerindeki 'cetvel, çekiç ve gönye'lerle hiram ustaya vurarak onu öldürmüşler ve bir akasya ağacının altına gömmüşlerdir.
hz. süleyman katilleri bulup cezalandırır, ve yeni bir 'büyük mimar üstat'
** tayin eder, ve inşaat yeniden başlar. bir mabet harabesinde, bir taş üzerinde kaybolan bir kelime bulunur. jehova
*. ve masonluk sembollerini o günden bu güne korumuşlardır. pergel
**, gönye, cetvelden oluşan masonluk sembolü ortaya çıkar. sembolde yer alan eşkenar üçgen
*, dini sembol olup, ortasında 4 musevi harfi vardır, ki bunlar tanrının gözünü ifade etmektedir, ancak günümüzde bu harfler yerine sadece bir göz de çizilmektedir. ki bu sembol 1 amerikan dolarında da görülebilir.
operatif masonlukta 2. dönem: hristiyanlıpın başlangıcından 1717'ye kadar olan dönemdir. hristiyanlığın doğması ve avrupaya yayılmaya başlaması ile başlamıştır. özellikle dini yapılar
* inşaatının ortaya çıkması ile kendini göstermiştir. yeni hristiyan olan avrupa'da papalar ve krallar kilise yapımında inşaatçılara çok ihtiyaç duyduğundan "nüfuzlu bir sınıf" ortaya çıkmış, ve bu sebeple masonlar aralarına katılan insanları "titizlikle" seçmeye başlamıştır.
operatif masonlar, işleri dolayısı ile sık sık ülke değiştirmekte olduklarından, krallar tarafından bunlara ülke dışına çıkabilmeleri için bir nevi kırmızı pasaport olan açık kart vermeye başlamışlardır. bu sebeple bunlara "
hür mason"
** denmiştir.
operatif masonluk, modern masonluğun beşiği
ingiltereye 10. yüzyılda kral athelsan döneminde girmiş, 13-14. yüzyıllarda gelişme göstermiştir. masonların en eski kuralları
* 926 yılında yayımlanmış, bunu kral athelsan'ın oğlu edwin york yazmıştır. bu kurallar, kardeşlik, allah'ı tanımak, krala ve mesleğe sadakat, ve insanlık prensiplerine inanmak, teşkilat kararlarına uymak, haksızlık etmemek gibi belli başlı prensiplerin topluluk içinde kurulmasını istemektedir.
(paul-naudon-jules boucher, masonluk bu meçhul, okat yay., istanbul,1976)
avrupada rönesans ve reform hareketleri sonucu dini yapıların inşaatının azalması ile masonluk teşkilatı zayıflamaya başlamıştır. bu zayıflamanın önüne geçebilmek için "inşaat işçisi olmayanlar" da topluluğa kabul edilmeye başlamışlardır. bunlara "
kabul edilmiş masonlar" adı verilmektedir.
(enver necdet egeran, gerçek yüzüyle masonluk, başnur yay., ankara, 1972, s.22)
masonluğa kabul edilmiş masonların alınmaya başlaması ile
spekülatif masonluk ortaya çıkmış, operatif masonluk devri sona ermiştir.
