mahmut esat bozkurt  

ismi ankara üniversitesi hukuk fakültesi'nde bir konferans salonuna verilen ünlü türk hukukçu, birinci dönem adalet bakanı. soyadını bozkurt-lotus davasında türk tezini büyük bir başarıyla savunması ve sonuçta türk tarafının davayı kazanması ile almıştır.

yıllarca oturduğum sokağın adıdır kendisi.

ankara'da kolej-incesu hattındaki uzun caddenin ismidir, yıllarca oturmuşluğumuz vardır.

fransa ile açık denizde meydana gelen bir gemi kazasında türk tarafının uluslarası hukukta yargılama hakkı olmamasına rağmen yargılama yapması ve fransa'nın bu duruma itiraz etmesi davasında, uluslararası adelet divanı önünde, zekice bir soruyla dava sürecini lehimize çeviren hukukçu. gemilerin isimlerine atfen bozkurt-lotus davası olarak bilinen bu olay sonrasında, geminin adı olan "bozkurt" kendisine soyadı olarak verilmiştir.
(bkz: bozkurt-lotus davası)

"cumhuriyet savcıları,

meriç kıyılarında çalışan türk köylüsünün kaybolan sapanlarından tutunuz da,bu yurtta yaşayanların uğrayacakları en ufak bir haksızlıktan,hatta bingöl dağlarının ıssız kuytularında nafakalarını bekleyen öksüzlerin gözyaşlarından siz sorumlusunuz!"

cumhuriyet savcılarının görevini yeteri kadar açıklayan bu sözü akıllara kazıyan cumhuriyet tarihinin 1.dönem adalet bakanıdır.

lotus bozkurt davası esnasında çok iyi bir hukuksal savunma ile uluslararası arenada türkiye'yi savunmuştur. davadan sonra gazi, soyadı kanununun çıkması ile kendisine ateştentürk soyadını önermiş o ise bozkurt teknesinin adını soyadı olarak seçmiştir.

.'türk ün en kötüsü,türk olmayanın en iyisinden iyidir' diyerek saf türk ırkından olmayan bu toprağın insanlarına köleliği reva görmüştür.

kafatasçının önde gideni bu zat ilk adalet bakanıdır.

" türk hakları'ndan istifade edebilmek için türklüğü benimsemek, türk harsını (kültürünü) kabul etmek, türklüğü duymak, türk menfaatlerini kendi menfaati yapmak, ona hürmek etmek, "türk'üm" demek, türklüğü harsiyle, hissiyle kabul etmek lâzımdır!.. bunları samimiyetle benimseyenleri, yapanları türk sayarız " sözü ile ırkçı olmadığını ispatlamış olan türkiye cumhuriyeti'nin ilk adalet bakanıdır. dikkatli okunursa bu özlü sözü ile " ne mutlu türküm diyene " vecizesinin referans alındığı görülebilir.

mustafa kemal atatürk'ün direktifi ile göreve getirilmiş olduğu için, soyadını gazi, ateştentürk olmasını istemesine rağmen lotus- bozkurt davasına gönderme yaparak bozkurt soyadını seçmiştir. şunu demek istiyorum kısaca, mustafa kemal atatürk ile çok iyi ilişkiler içinde, neden mustafa kemal atatürk'den korkulduğu için bu kişi özetle atatürk'ü karalama sebebiyle devamlı böyle dayanaksız şekilde eleştirilir, neden bu kişinin tüm sözleri bilinmeden ve yaptığı konuşmalardan cımbızla çekilmiş sözleri alınır?

dava ırkçılığı kötülemek ise gelin bunu hüseyin nihal atsız* konusunda yapalım. ama cumhuriyet'in kurulmasında katkısı olmuş bu kişileri karalamayalım.

"saf türk soyundan olmayanların bu memlekette tek hakları vardır; hizmetçi olma hakkı, köle olma hakkı. dost ve düşman, hatta dağlar bu hakikati böyle bilsinler." şeklindeki sözünü hiç bir şekilde tasvip etmiyorum. ırkçı bir yaklaşım sonuç olarak. savunulacak herhangi bir tarafı da yok. zaten kendisi de, bu sözü söylediği için o zamanki tek parti iktidarı tarafından adalet bakanlığı görevinden alınmıştır.

öte yandan, bu adamın türk hukuk sisteminin temellerinin atılmasında büyük emeği geçmiştir.

çoğunu 4-5 sene önceye kadar kullandığımız, bazılarını da hala kullanmakta olduğumuz medeni kanun, türk ceza kanunu, kabotaj kanunu, borçlar kanunu, ticaret kanunu vb. yasalar, bu adamın adalet bakanı olduğu dönem yürürlüğe girmiştir.

lahey adalet divanı'nda görülen o meşhur bozkurt lotus davasında, türkiye'yi bu adam başarıyla temsil etmiş, savunmuş ve uyuşmazlık türkiye lehine çözümlenmiştir.

eski adıyla ankara hukuk mektebi, şimdiki adıyla ankara üniversitesi hukuk fakültesi'ni bu adam kurmuştur.

söylediği sözlerle ırkçı olduğu şüphe götürmese de, kendisi türkiye cumhuriyeti tarihinde, ileride de hukuki anlamda adından söz ettirebilecek üç beş kişiden biridir. bu yönünün de bilinmesi gerekir.

cumhuriyet tarihinde bozkurt-lotus olayı olarak adlandırılan, bozkurt adli türk gemisiyle lotus adlı fransız gemisinin 2.8.1926'da egede çarpışması nedeniyle iki ülke arasında çıkan anlaşmazlıkta türkiye cumhuriyeti hükümetini lahey uluslararası adalet divanında temsil eden(1927) ve bu davadaki başarısından ötürü, 1934'te soyadı yasası kabul edildiğinde atatürk tarafından kendisine bozkurt soyadı verilen kişidir.

aşağıdaki lafını hatırlayarak kendisini şu zor günlerde, saygıyla anıyoruz... rahat uyu

"türk, bu ülkenin yegane efendisi, yegane sahibidir. saf türk soyundan olmayanların bu memlekette tek hakları, vardır; hizmetçi olma hakkı, köle olma hakkı. dost ve düşman, hatta dağlar bu hakikati böyle bilsinler."

30larda artan ırkçı milliyetçiliğin bayraktarlarındandır. 20lerde daha demokrat bi milliyetçiliği savunurken, 30larda uçmuştur. kendisi kuşadalı'dır, ve kuşadası kervansaray'ın hemen karşısındaki caddeye adı verilmiştir. işin trajik boyutu ise caddenin sonunda sami ofer'in kuşadası port'u vardır, ve sami ofer efendiyken orada türkler köledir.