el koyma. kamulaştırmadan en büyük farkı karşılığında bir bedel ödenmemesidir. müsadere bir cezadır, yaptırımdır; kamulaştırma ise devletin bir tasarrufudur.
yarım yamalak bilgi hatta bazı konularda kara cahil denilebilecek bilgisizlik sonucu ve "hemen osmanlı'ya pislik atayım" kaygısıyla; sadece osmanlı döneminde olduğu sanılan, öğretilen ve iddia edilen bir cezadır. işin aslı incelendiğinde ortaya çıkan durum ise şöyledir:
1-) doğan gedik'in "türk ceza hukukunda müsadere" kitabının 5. ve devam eden sayfalarında şu ifade çeşitli şekillerde tekrarlanmıştır:
"ceza hukuku terminolojisinde, işlenen bir suç karşılığı olarak, suçlunun malvarlığının tamamı veya bir bölümü üzerindeki mülkiyete son verilmesi ve bu mülkiyetin kamusal bir teşekküle devredilmesi anlamına gelen ve bir yaptırım çeşidi olan müsadereye, hemen hemen bütün hukuk düzenlerinde rastlanmaktadır."
2-) 5237 sayılı türk ceza kanunu, suç karşılığı olarak uygulanacak yaptırımları, ceza ve güvenlik tedbiri olarak belirlemiştir. suç karşılığında yaptırım olarak uygulanacak güvenlik tedbirleri içinde, 54’üncü maddede "eşya müsaderesi"ne, 55’inci maddede ise "kazanç müsaderesi"ne yer verildiğini görmekteyiz.
"eşya müsaderesi" başlığını taşıyan 54’üncü maddeye göre;
(1) iyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunur. suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşya, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlâk açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir.
(2) birinci fıkra kapsamına giren eşyanın, ortadan kaldırılması, elden çıkarılması, tüketilmesi veya müsaderesinin başka bir surette imkânsız kılınması hâlinde; bu eşyanın değeri kadar para tutarının müsaderesine karar verilir.
(3) suçta kullanılan eşyanın müsadere edilmesinin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığında, müsaderesine hükmedilmeyebilir.
(4) üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya, müsadere edilir.
(5) bir şeyin sadece bazı kısımlarının müsaderesi gerektiğinde, tümüne zarar verilmeksizin bu kısmı ayırmak olanaklı ise, sadece bu kısmın müsaderesine karar verilir.
(6) birden fazla kişinin paydaş olduğu eşya ile ilgili olarak, sadece suça iştirak eden kişinin payının müsaderesine hükmolunur.
"kazanç müsaderesi" başlığını taşıyan 55’inci maddeye göre;
(1) suçun işlenmesi ile elde edilen veya suçun konusunu oluşturan ya da suçun işlenmesi için sağlanan maddî menfaatler ile bunların değerlendirilmesi veya dönüştürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançların müsaderesine karar verilir. bu fıkra hükmüne göre müsadere kararı verilebilmesi için maddî menfaatin suçun mağduruna iade edilememesi gerekir.
(2) müsadere konusu eşya veya maddî menfaatlere elkonulamadığı veya bunların merciine teslim edilmediği hâllerde, bunların karşılığını oluşturan değerlerin müsaderesine hükmedilir.
3-) bu hükümler dışında yeni tck’da , genel hükümler kısmında; "tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri" başlığını taşıyan 60’ıncı maddede, "sanığın veya hükümlünün ölümü" başlığını taşıyan 64’üncü maddede, "af" başlığını taşıyan 65’inci maddede, "müsaderede zamanaşımı" başlığını taşıyan 70’inci maddede, "davanın ve cezanın düşmesinin etkisi" başlığını taşıyan 74’üncü maddede, "önödeme" başlığını taşıyan 75’inci maddede müsadereye ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.
bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olanlara ve bu fikirlere körü körüne bağlananlara yazıklar olsun; hem kendilerini hem onları adam sananları yakıyorlar.
edit: bu yanlış iddialar sadece halk arasında değil, çoğunlukla fakülte kürsülerinde dile getirilmektedir. halkımız ekseriyetle doğruyu arayıp bulan, hatasını anladığında bundan dönen açık fikirli ve temiz niyetli insanlardır.
osmanlı tarihinde ilk müsadere fatih sultan mehmet döneminde çandarlı ailesine mensup kişilere uygulanmıştır.
müsadere sadece ıı.mahmut döneminde bazı istisnalarla kaldırılıp mülkiyet hakkı devletin güvencesi altına alınmıştır.
