16. yy.'da ortaya çıkmış, dine dayalı ve kafkasya'ya dair bağımsızlık mücadelesi. amaç "bağımsız ve müslüman kafkasya devleti" ni kurmaktır. en bilinen önderleri şeyh şamil, imam mansur' dur. kafkasya için yapılan mücadelede katkıları elbette yadsınamaz ama bu mücadelelerinin çerkesler'le alakalı olmadığını da söylemek isterim. çerkesler'in mücadelesi dinden bağımsızdır zira.
