genellikle tek kişinin yönettiği, daha çok sözlü taklidin ön planda olduğu geleneksel seyirlik oyunlarda kullanılan çeşitli materyallerden yapılan araç-gereçlere verilen genel addır. kudurcuk, korçak, kaburcuk, koğurcak ve lubet (bu sözcüklerin pek çoğu anadolu'da "bebek" anlamında da kullanılır) gibi çeşitli isimlerle de anılan kukla genellikle anadolu'ya özgü gibi anlatılsa da farklı coğrafyalarda da benzer temalarda gölge oyunları olduğu biliniyor. benim bildiklerim arasında çin gölge oyunları var örneğin. mitolojik, dinsel, hicivsel temalar ön plandadır burada. çin gölge oyunlarında kullanılan kuklalar koyun derisi ya da eşeğin karın bölgesi derisinden yapılır. ve genellikle omuz, dirsek ve kollardan eklemlidir. bizdekinden farklı olarak boyun bölgesindeki delikler sayesinde gövdelere farklı başlar takılarak kullanılabilir. bir başka örnek de java kuklalarıdır. bunlarda kahramanlık öyküleri ya da egzotik anlatılar temel temalardır. çok uzun ve hareketli kollar sayesinde diğer gölge kuklalarından ayrılırlar. yapımında kalın bufalo derisi kullanıldığı için üzerindeki renklere rağmen perdede oldukça koyu düşer bunlar. benzer kukla oyunları yunanistan'da da vardır. bilenler için ikinci baskı olacak ama
karagöz türkiye ve yunanistan için ciddi bir çekişme konusudur. karagöz gerçekte kimindir? bize sorarsan bizimdir, yunanistanlılara sorarsan onlarındır. yakın zamanda "somut olmayan kültürel mirasın korunması" (
unesco'nun son çalışmalarından biridir) konusunda yapılan çalışmalarda yunanistan ile aramızda aynı mevzu patlak vermiştir. biz ülkemize dönecek olursak çeşitli kuklalar vardır. bunlardan benim bildiklerim baş kuklası, ayak kuklası, yer kuklası, ipli kukla, araba kuklası ve iskemle kuklasıdır. 19. yüzyıla kadar popüler olan kukla ve kukla oynatıcılığı bu tarihlerden sonra giderek azalmaya başlamıştır.
