|
|
- albümün içindeki tüm şarkıların bir bütünlük taşıması halidir. genelde albüm bir hikaye üzerine kuruludur. konsept albüm yapmak çaba gerektiren bir iştir çünkü tek bir şarkıdaki armoniyi ve bütünlüğü korumak dahi zorken tüm bir albüm bunu korumak ayrıca emek ister.
(bkz: operation: mindcrime)
(bkz: scenes from a memory)
(bkz: seventh son of a seventh son)
- pink floyd un üzerinde çalışarak çok büyük başarılara ulaştığı fikir..
en bilineni 740 hafta listelerde kalanıdır..
(bkz: dark side of the moon)
- müzik tarihinin ilk konsept albümü the beatles'ın kayıtları 130 gün sürmüş ve o güne kadarki en maliyetli albüm olan sgt. pepper's lonely hearts club band'idir. 1 nisan 1967'de albüm piyasaya sürüldüğü zaman onun için çoktan 100.000 dolar harcanmıştı. sırf bir albüm için... beatles'ı beatles yapan albüm için...
- sözleri ve müziğiyle tek bir tema ya da öykünün etrafına örülmüş olan albümlere verilen genel isim.
bir konsept albümün sözleri genel bir temayı, bir olguyu işleyebilir; aşk, savaş, yaratılış, ölüm, kıyamet gibi.
bunun yanısıra bir konsept albüm daha özel bir temayı, bir olayı da işleyebilir; "a'nın b'ye duyduğu aşk", "ikinci dünya savaşı", "iskandinav mitolojisinnde yaratılış", "aşırı dozda uyuşturucu nedeniyle gerçekleşen bir ölüm", "hristiyan inanış çerçevesinde kıyamet" gibi.
ayrıca bir konsept albüm, bir öykü temelinde yükselebilir.
[burada anlatmaya çalıştığım "öykü" kavramının kapsamına roman, hikaye, destan, efsane, mit gibi birçok edebi türün--gerekli bütünlüğün albüme yansıtılabilmesi koşuluyla--girebileceğini belirtirim. ayrıca albümün öyküsü edebi türlere dayanmak zorunda da değildir; bir film, başka bir albüm, bir ressamın çeşitli eserleri gibi temellerden de iyi bir öykü yaratılabilir.]
örneğin x isimli müzisyen y yazarının z romanını işleyen bir konsept albüm yapabilir; ya da x grubu y isimli şairin z destanını bir konsept albüm halinde işleyebilir.
burada önemli olan şey, albümü oluşturan şarkıların--önceden belirlenmiş bir mantık çerçevesinde--işlenecek temaya ya da öyküye tutarlı bir bağ kurarak ilerlemeleri; bunu yaparken kendi aralarında da belirli bir düzeni yakalayıp "bütünlük" sağlamalarıdır.
bunu sağlamanın kesin kuralları yoktur. bazen sözler, bazen enstrüman tercihleri, bazen de şarkıların tonu bu bütünlüğü sağlayabilir. bazen hepsi bir arada olur.
[bu gereksiz teorik girişten sonra birkaç konsept albüm örneği sıralamam iyi olabilir. aşağıda belirteceğim konsept albümleri tek tek incelemeyeceğim; her biri ilgili başlıkta ayrı ayrı incelenebilir.]
johnny cash - ride this train
ray charles - the genius hits the road
the beatles - sgt. pepper's lonely hearts club band
pink floyd - dark side of the moon
pink floyd - the wall
pink floyd - the final cut
camel - the snow goose
queensryche - operation: mindcrime
iron maiden - seventh son of a seventh son
blind guardian - nightfall in middle-earth
dream theater -metropolis pt. 2: scenes from a memory
pain of salvation - be
ayreon - the human equation
...
- emre baydın'ın arkasına sığınarak bütün piyasa şarkıları bir araya topladığı albüm modeli.
- the mars volta - frances the mute
- (bkz: a passion play)
(bkz: thick as a brick)
(bkz: jethro tull)
- üç şarkılık malzemeyle yirmi üç şarkılık albüm çıkarmanın adıdır genelde. aynı sözlere, ezgilere, uygulara biraz varyasyon katarak dönüp dönüp tekrar gelirsiniz, aralarını da nispeten zahmetsiz uzun geçişlerle, sololarla, senfonik ya da koral parçalarla doldurursunuz, olur size konsept albüm.
parça dediğin beş dakika olur; yetmediyse on; haydi canını dişine takıp uğraştın yirmi, yirmi beş. ama bir hissiyat için doksan dakika şarkı mı dinlenirmiş canım?
- (bkz: epica)
(bkz: the divine conspiracy)
epica nın ilk konsept albümü, aynı zamanda façade of reality ve the phantom agony nin devamı niteliğinde.. albümde, tanrinin farkli dinleri insanoglunu test etmek icin yolladigi teorisi konsept olarak kullanilmiş.. teoriye gore insanlar, tum dinlerin aslinda ayni şey oldugunu anlayip anlayamayacaklarina ve kendi dogalarini keşfedip keşfedemeyeceklerine dair bir teste tabi tutulmaktaymiş..
- en mükemmeli the walldur. kendisi aynı zamanda kardeşi dark side of the moonla beraber müzik tarihinin en mükemmel iki albümüdür.
- kimi konsept albüm vardır, dinleyiciyi içine alır, atmosfere sokar hatta üzerine bir de karakter beğenirsiniz kendinize ya da anlatılan konuyu kişiselleştirmeye çalışırsınız. bir de konsept albüm diye dinleyiciye kakalanmaya çalışılan albümler vardır ki bulunan güçlü bir melodinin değişik özensiz varyasyonlarından ibarettir, cılız sözleri ikinci kere inceleme ihtiyacı duyulmaz.
aslında filmi geri sardığımızda ilk konsept albüm denemesinin oldukça erken bir tarihte, 1930'lu yılların sonunda kaydedildiğini görüyoruz. bu deneme lee wiley isimli amerikalı bir caz vokalistine aitti.
1940'larda bir folk sanatçısı olan woody guthrie'nin çıkış albümü dust bowl ballads; kendi türünde bir ilktir. 1960'lara kadar konsept albüm denemesi yapan ünlü isimler arasında frank sinatra ve ray charles da bulunuyor.
1960'lara geldiğimizde zaten müzik tarihinin en verimli ve değişken dönemlerinden birine girerken, konsept albüm denemeleri de artmaya başlamıştı. bu dönemin ilk örneklerinden birini amerikalı soft rock grubu the ventures, colorful ventures adlı albümleriyle veriyordu. beach boys'un pet sounds'u da unutulmamalıdır.
ancak gerçekten layıkıyla yapılmış ve ticari başarısı yüksek pop-rock türündeki konsept albümü the beatles 1967 yılının haziran ayında efsanevi sgt. pepper's lonely hearts club band'i yayınlayarak ortaya koydu. aynı yılın kasım ayında the moody blues, days of future passed adlı albümü yayınlayarak progresive-senfonik rock türünde önemli bir erken dönem yapıtı ortaya koydu.
bu dönemin sonlarına doğru (1969 yılında) the who, konsept albüm dalında çok çarpıcı bir örneği piyasaya sundu: pete towshend'in bestelediği rock operası tommy. nitekim ilerleyen bir on yıl da zaten genelde protest konseptli rock operalarının yaygın olduğu bir dönem olacaktı.
önemli bir ingiliz rock grubu olan the kinks, 60'lı ve 70'li yıllarda konsept albüm üretmeye devam etti. bunların arasında başka bir rock opera örneği olan arthur, preservation: act 1, preservation: act 2, schoolboys in disgrace gibi yapıtlar bulunuyordu.
1970'ler konsept albüm ve progresive rock türünün doruğa ulaştığı bir dönemdi. en başta pink floyd unutulmaz klasikler olan dark side of the moon, wish you were here, animals ve the wall'u yarattı. grubun sancılı dönemini yansıtan 1983 çıkışlı the final cut da bir konsept albümdü.
dönem içinde kaydedilen önemli albümlerden örnek vermek gerekirse rush - 2112, jethro tull - thick as a brick, camel - music ınspired by the snow goose, electric light orchestra - eldorado, emerson lake and palmer - tarkus, genesis - the lamb lies down on broadway, rick wakeman - journey to the centre of earth'ü sayabiliriz.
ayrıca bir parantez açmak gerekirse david bowie'nin 1972 çıkışlı albümü the rise and fall of ziggy stardust (and the spiders from mars) da bu alanda çok önemli bir çalışmadır. andrew lloyd webber'in rock operası jesus christ superstar'ı da unutmamak gerekli.
1980'lerde metal müzik grupları da konsept albüm işine el attı ve bu alanda bir başyapıt olarak kabul edilen operation mindcrime, queensryche imzasıyla piyasaya sürüldü. bunu her daim bu albümün gölgesinde kalmış iron maiden'ın seventh son of a seventh son'u izledi. ayrıca w.a.s.p'ın the crimson idol, marillion - clutching at stars da başka bir örnekler.
1990'larda jüri özel ödülüm tabii ki dream theater'ın scenes from a memory part 2'sine gidiyor. ikincilik ödülü de tabii ki blind guardian'ın nightfall in middle-earth albümüne ait. metal türünde örneklere devam etmek gerekirse symphony x ve rapshody albümleri, savatage'ın dead winter dead ve the wake of magellan albümleri de bu ekolün önemli örnekleridir. ayrıca pink floyddan ayrıldıktan sonra roger waters'ın belki de en önemli solo albümü amused to death de konsept bir çalışmadır. rick wakeman de 70'lerde başladığı yolculuğa 90ların sonunda return to the centre of earth ile devam etti.
70lerden 90lara taşınan progresive hava hala sürse de değişik türlerde konsept albümler de karşımıza çıkıyordu. 1993 çıkışlı depeche mode albümü songs of faith and devotion, u2 - achtung baby ve nick cave - murder ballads, dredg - leitmotif önemli örneklerdir.
son on yıla baktığımızda pain of salvation, remedy lane ve the perfect element i'den sonra be adında bir şaheseri ortaya çıkarmasıyla bu dönemin jüri özel ödülünü benden alırken, üstad arjen lucassen'in projesi ayreon da 2000lerde the human equation, the final experiment ve 01011001 gibi klas yapıtları ortaya koyuyor. tori amos - strange little girls, green day - american idiot, spock's beard - snow da sayılması gereken çalışmalar.
kişisel favorilerimden biri de konsept ve atmosfer işinde harikalar yaratan arcana. özellikle le serpent rouge, the last embrace ve cantar de procella tadından yenmez albümler, bayinizden isteyin.(iao, 02.10.2008 11:57 ~ 13:59)
|
