ben de bir elma var,
sen de bir elma var,
ben sana elmamı verdim sen bana
elmanı verdin,
ben de bir elma oldu sen de bir elma
ben de bir bilgi var,
sen de bir bilgi var,
ben sana bilgimi verdim sen bana
bilgini verdin,
ben de iki bilgi oldu sen de iki bilgi...
* "ben de bir elma var,sen de bir elma var, ben sana elmamı verdim sen bana elmanı verdin, ben de bir elma oldu sen de bir elma. ama bende bir bilgi var, sende bir bilgi var,
ben sana bilgimi verdim sen bana bilgini verdin,
ben de iki bilgi oldu sen de iki bilgi" diye buyuran üstün şahsiyet, büyük filazof.
edit notu: yazılanın aynısı falan yazılmamıştır. bizzat benimki öne alınmıştır. benden alınan bana satılmıştır.
bu benim hayat düsturumdur...
ben satarım bu lafı...
m.ö 551-m.ö 479 yılları arasında şantung'ta yaşamış çinli filozof.gerçek ismi k'ung-fu-tzudur.öğretileri uygulamayla alakalı olmasına ve manevi olmamalarına rağmen zamanla asya toplumlarında bir din olarak benimsenmiştir. kurduğu sistem zamanla konfüçyanizm adı altında dini bir sisteme dönüşmüş ve 20.yy başlarına kadar çinin resmi dini olmuştur.
" bir insanın akıllı davranması için üç yol vardır: birincisi, iyi düşünmektir. bu en soylusudur. ikincisi, taklit etmektir. bu en kolayıdır. üçüncüsü, denemiş olmaktır. bu en acısıdır."
bir ülke için ana dilinin ne kadar önemli olduğunu en iyi vurgulayan, asıl adı "kongfuzi" olan ünlü bir çinli filozoftur.
" bir ülkenin yönetimini ele alsaydım, yapacağım ilk iş,hiç kuşkusuz dilini gözden geçirmek olurdu. çünkü dil kusurlu ise, sözcükler düşünceyi iyi ifade edemez. düşünce iyi ifade edilmezse, görevler ve hizmetler gereği gibi yapılamaz. görevin ve hizmetin gerektiği gibi yapılamadığı yerlerde adet, kural ve kültür bozulur. adet, kural ve kültür bozulursa adalet yanlış yollara sapar. adalet yoldan çıkarsa, şaşkınlık içine düşen halk ne yapacağını, işin nereye varacağını bilmez. işte bunun içindir ki, hiçbir şey dil kadar önemli değildir!"
öğretileri o kadar insancıldır ki onu dünyanın ilk hümanisti diye tanımlayanlar vardır.çümkü o insanın kendini değiştirmesinin çaba,bilinç ve bilgi ile olacağını,kendisi değişince de toplumun ve dünyanın da değişeceğini söyler.kendinize yapılmasını istemediğiniz şeyi başkasına yapmayın sözü de ona aittir.
konfüçyüs'ün annesi oğlu doğmadan önce ona bir ruh görmüş ve ruh ona senin oğlun başka bütün insanlardan üstün kafalı olacak demiş.daha sonra bir ejderha görünmüş senin oğlun tahtsız bir sultan olacak demiş.
rivayete göre sonbahar 551 de doğumu içi boş dut ağacı adında bir mağarada olmuştur.
konfüçyus, m.ö 551 'de tsu şehrinde doğmuştur (bugünkü ch'iü-fu). babası çok geç evlenmiş ve konfüçyus 3 yaşındayken ölmüş bir askerdi.
babasız ve yoksul olarak büyüyen konfüçyus geçimini çeşitli tuhaf işlerde çalışarak sağlamaktaydı, ama daha onbeş yaşlarında kafasına klasik öğrenimi koymuştu. memleketi lu'da arkaik yazı sistemlerine ve kadim yazına ilişkin bilgilerin korunmuş olması, kuşkusuz onun için çin kadim yapıtlarını araştırmasını olanaklı kılan önemli bir avantajdı.
onsekiz ya da ondokuz yaşlarında, konfüçyus, lu'dan fazla uzak olmayan sung'dan bir kızla evlendi. bir kız ve bir de erkek çocukları oldu. bu yüzden bugün çin'de birçok kişi onların soyundan geldiklerini savunmaktadırlar.
konfüçyus yirmi üç yaşında öğretmenliğe başladı. otuzuna geldiğinde, aynı zamanda silo müdürü ve kamu toprakları müfettişi olarak lu devletine de hizmet veriyordu. yirmili yaşlarında, tan usta adıyla bilinen, lu sarayına katılmış küçük bir devletin yöneticisi olan bir hocanın gözetiminde kadim hükümet yapılarını denetlemekteydi.
m.ö 517'de konfüçyus otuzlu yaşlarında iken lu'daki bir iktidar mücadelesi, yönetici dükün daha kuzeyde yeralan qi devletine sığınmasına yolaçtı. lu hükümetindeki bu kalkışmanın ardından konfüçyus de qi'ye gitti. burada kaldıpı süre konusundaki söylentiler değişiktir.; bir söylentiye göre bir yıl sonra lu'ye dönmüş, bir başkasına göre de altı-yedi yıl qi'de kalmıştır. bu anlatıya göre konfüçyus qi'de soylu bir ailenin hizmetine girmiş hatta bu devletin düküne danışmanlık yapmıştır.
konfüçyus lu'ya döndükten sonra, memleketinin hükümeti, bakanlardan birinin denetimine geçmişti. bu güçlü adam konfüçyus'tan yararlanmak istemiş, ancak hoca gaspedilmiş yetkeye hizmet vermeyi ahlak dışı saymıştı. birkaç yıl sonra diktatör üç güçlü soylu tarafından devrildi ve bunlar, gaspçı içinçalışmayı reddedişinden dolayı konfüçyus'ü görevlendirmişlerdi. bu sırada yaşı elliyi geçen konfüçyus, ilkin bir kentin valiliğine atandı, ardından da, lu zabıta örgütünün başına geçirildi; bu kuruluş adaletin işleyişinden sorumluydu. kısa bir süre sonra ise öğrencisi zilu, lu'nun güçlü klanlarından birinin yöneticiliğine atandı.
konfüçyus zabıta şefiyken lu'lu dük ding'in qi yöneticisiyle yürüttüğü başarılı görüşmelere yardımcı oldu. ayrıca zilu'yla birlikte ding'in memurlarının ellerinde olabildiğince güç toplamaya çabalayan kimi güçlü soyluları bastırmasına yardımcı oldular. bu dönemden sonra , lu'da işler konfüçyus'ü rahatsız etmişe benzemektedir; m.ö 479'da ellili yaşlarında ondört sene sürecek olan yolculuğuna çıktı.
bu uzun ve tehlikeli yüklü yolculukları boyunca, konfüçyus eski zhou konfederasyonunun en az dokuz devletinde, hocalık yaptı ve siyasal erki ellerinde tutanlar arasında toplumsal yeniden canlanma mesajını yaymaya çabaladı. ancak zamanın yükselen değerleri, ona karşıydı: rakip devletler eski zhou düzeni cin'ini, sonraki yüzyıllarda viraneye çevirecek olan uzatmalı bir iktidar kavgasına girişiyorlardı.
konfüçyus m.ö 484 yıllarında ,yetmiş yaşında iken lu'ya döndü. aynı yıl oğlu, iki yıl sonra da en büyük öğrencisi yan hui öldü. konfiçyus bir süre daha yaşadı. m.ö 479'da 73 yaşında iken öldü. mezarı ch'iu dadır. öğrencileri mezarı başında üç yıl matem tutmuşlardır.
"sahteci olmayı, buyurgan davranmayı ya da dalkavukluğu utanç verici sayarım. küçümsememi gizleyerek biriyle dostmuş gibi davranmayı da utanç verici sayarım"
''güçlü olan zayıf yanını herkesten iyi bilendir;daha güçlü olan ise zayıf yanına hükmedebilendir.''
''bir şeyin haklı olduğunu bildiğin halde,o şeyden yana çıkmazsan korkaksın demektir.''
''bir yerde küçük insanların büyük gölgeleri varsa,o yerde güneş batıyor demektir.''
''derin olan kuyu değil,kısa olan iptir.''
her tesbiti,her sözü bir kitabı dolduracak derinlikte olan bilge. bildiğim kadarıyla kendisinin kaleme aldığı ya da arşivlediği bir eseri yoktur. öğrencileriyle yaptığı,herbiri öğreti niteliği taşıyan konuşmaları "konuşmalar" adıyla kitaplaştırılmış olup,yıllardır şahsıma vitamin olmakta;naçizane entellektüel altyapımı beslemeye devam etmektedir. çocuğuma miras bırakacağım en değerli nesne hala başucum olan bu kitaptır.
"sorun bu evrenin nasıl yaratılmış olduğunda değil;onu bizim nasıl yönetip,düzenleyeceğimizdedir"
"konuşmak gereksinim,ancak susmak bir sanattır"
"konuşabileceğin bir kişi ile beraberken sustuğunda bir kişi yitirmiş olursun.konuşmamaman gereken biri ile olduğun zaman konuşursan bir söz yitirmişsin demektir."
"yaşamda tutacağın ilk ilke bağlılık ve içtenlik olmalıdır"
"düşünmeden öğrenmek yitirilmiş bir emektir."
"doğru olanı bilmesine karşın yapmamak yüreksizliktir."
konfüçyüs'ün düşüncesi ve konuşmaları "lunyu" adlı bir kitapta derlenmiştir.
eski zamanlarda batıda incil, doğu da ise "lunyu" kutsal kitap olarak kabul ediliyordu.gerek sivil gerek ise memur olup, siyaset yapmak isteyenlerin bu kitaptaki düşünce ve kuralları öğrenip ona göre davranması gerekiyordu. çin tarihinde "lunyu kitabının yarısıyla devlet yönetilir" şeklinde bir söz yaygındır.
bu kadar bilgiden sonra kitaptan bir hikaye örnek verelim :
zigong adında bir öğrenci konfüçyüs'a devlet yönetimine ilişkin bir soru soruyor :
- ordu gıda ve halk bu üç şeyden biri atılması gerektiği zaman hangisi atılacak?
konfüçyüs hiç tereddüt etmeden "ordu atılacaktır" yanıtını veriyor.
konfüçyüs'ün lunyu kitabında söylediği bir çok söz, çinlilelerin sık sık kullandığı atasözleri haline gelmiştir.
örneğin "üç kişiden birisi benim örneğim olur" sözünde; herkesin başarabileceği birşey vardır, demek ister. dolayısı ile insanlar birbirlerinden öğrenerek, birbirini örnek almalıdırlar doktirinini savunur.
konfüçyus der ki ; .... cümlelerinin baş kahramanı...ayrıca konfüçyus ; ''mutlu olmak için içinde bulunduğunuz andan daha iyi bir zaman olduğuna karar vermek için beklemekten vazgeçin. mutluluk bir varış değil, bir yolculuktur. pek çokları mutluluğu insandan daha yüksekte ararlar, bazıları da daha alçakta. oysa mutluluk insanın boyu hizasındadır.'' der kisinde, mutluluk bir varış değil, bir yolculuktur sözü hayatı özetler niteliktedir ve beni benden almaktadır.beğenerek izliyoruz...
