merhaba! itü sözlük, içeriği dünyanın değişik noktalarında bulunan yazarlarca oluşturulan bir interaktif sözlüktür. daha fazla bilgi alabilir, üye olarak içeriğin genişlemesine katkıda bulunabilirsiniz.
  1. 1

karşılıksız çek

  1. bu başlıkta
  2. bakın dur
  3. sırala
  1. vade tarihinde tahsil edilmek üzere bankaya götürülen çekin çek sahibi hesabında yeterli para bulunmadığı için ödenememesi durumudur. karşılıksız çekin arkasına banka tarafından çekin karşlığı yoktur yazılır.
  2. bankaya ibraz edildiğinde karşılığı olmayan çek. çekte vade olmadığı için çek üzerinde hangi tarih olursa olsun (ibraz süresi geçmemiş olmak kaydıyla) çeki tahsil edebilirsiniz.
    çekin karşılıksız çıkması halinde dikkat edilmesi gereken iki nokta var.
    birincisi, karşılıksız çek keşide etmek suçundan dolayı keşideciyi şikayet etmek istiyorsanız bunu ibraz tarihinden itibaren 6 ay içinde yapmalısınız. bu süre kesin ve hak düşürücü bir süredir.
    ikincisi, karşılıksız çek keşide eden keşideciye karşı, icra takibi yapmak istiyorsanız bunu da yine 6 ay içinde yapmanız gerekiyor. 6 aylık süreyi kaçırırsanız kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip hakkından yararlanamazsınız ama genel haciz yolu ile ilamsız takip hakkı saklı kalır.
  3. çekin bir nakit ödeme aracı olduğunun unutulup, vadeli ödeme aracı olarak kullanılması nedeniyle sık sık karşılaşılabilen durum. keşide tarihi ne olursa olsun, yazılmış çek her an tahsil edilebilir; bu sebeple, iki ay sonraki hesap bakiyesini hesaplayarak verdiğiniz iki ay sonrasının çekinin, hemen yarın tahsil edilmeye çalışılması ve hesabınızda para olmaması durumunda çekin arkasının yazılması muhtemeldir.
  4. hamil çeki keşide tarihinden önce veya ibraz süresi içinde ibraz ettiğinde çekin yeterli karşılığı yoksa bu durumda kısmen dahi bu çeki keşide eden,çek bedeli kadar ağır para cezasına çarptırılır.ancak yasal düzenleme gereği bu para cezası 80.000 ytl'den fazla olamaz.
  5. genelde vadeli bir ödeme aracı olarak kullanılıyor sanırım. ticaret ahlakında, yazılı olmayan kanunlarda yani bu böyle. teorimi açıklamak için ördek senaryo kurgulayayım hemen:
    inşaat işi yapıyor olalım ve a kişisi bize ayın 5'inde borcunu verecek olsun (hakediş ödemesi). buna güvenip bir b kişisine (elektrikçiye) ödeme yapılabilmesi için ayın 6'sına da çek keselim.

    şimdi bu durumda elektrikçi işgüzarlık edip (ki kimisi buna "işgüzarlık" demez, "hak" der) ayın 4'ünde bankaya gidip çeki tahsil etmek istediğinde, hesapta yeterli para olmadığından çekimiz damgalanır mı, evet. o zaman taraflardan birisi, bir süre çek karnesi alamaz. elektrikçi de bir daha civar muhitte iş yapamaz tabi, kimse bu tip birisi ile çalışmak istemediğinden olsa gerek (ben yapmam en azından)?

    buna benzer olaylar sık yaşandığı için, karşılıksız çek keşide etmek yüz kızartıcı suç kapsamında değerlendirilmiyor sanırım.

    düzeltme ve ek: sn. zarpandit'in yorumları sağolsun, yüz kızartıcı suç olmama nedeni ile ilgili şöyle bir açıklama gitireyim:
    normalde insan salt karşılıksız çeki ödememekten dolayı yani bir borcu mali sıkıntı çektiğinden dolayı ödeyemiyorsa bu adama yüz kızartıcı suç işledi damgası vurmak pek mantıklı değil. adam iyi niyetli ama o sürede iflas etmiş olabilir, başka şeyler olabilir. o nedenle yüz kızartıcı suç kabul edilmemesi makul olan çözüm. eğer adamın dolandırıcılık ya da hırsızlık gibi bir niyeti yoksa, adam sırf ödeme güçlüğü çekiyor diye kendisini mimlemek bu bağlamda hata olur.
    bir de karşılıksız çek için verilen para cezası da ağır imiş. çek tutarı kadar para cezası veriliyor mesela, ama adamın o kadar parası olsa çeki öder zaten, cezayı nasıl ödesin. ilginç diyoruz, allah düşürmesin.
  6. vade tarihinde borçlu tarafından bedelin yatırılmadığının banka tarafından alacaklıya belirtilmesi durumudur. ayrıca vade tarihinden önce çekin karşılığının olmadığı gerekçesi ile borçluya karşı takip ve dava yoluna gidilemez. banka memurunun karşılığı olmayan çeke karşılığı varmış gibi veya karşılığı olan çeke karşılıksız olduğuna dair işlem yapması durumunda ilgili memura 50 günden 150 güne kadar adli para cezası hükmolunur.ayrıca yeni düzenlemeye göre hamiline yazılı matbu senetlerle işlem yapılması hamiline ifadesini boçlu kendi yazdığı hallerde çekin geçerli olduğu ama buna karşılık 1 yıla kadar hapis cezasının verilmesi durumunun çok komik olduğu düşüncesindeyim.
  7. alacağın tahsil edilemediği çek türü. çek tahsilatlarında sıkıntı varsa şirket avukatları çekle yapılacak ödeme öncesinde çeki "avalimdir" yazısı ile birlikte imzalatıp teslim almanızı önerirler. zira avalimdir ibrası size olası bir icra sürecinde söz konusu şahsın bütün malvarlığına temlik koydurma ve icra yollu tahsilat yapma avantajı sağlıyormuş.
  1. 1