kanun hükmünde kararname  

tbmm, bakanlar kuruluna khk çıkarma yetkisi verebilir. khk'nın, benzer nitelikteki düzenleyici işlemlerden farkı, yasa ile eşit düzeyde olmasıdır. örneğin yönetmelik ve tüzük aracılığı ile yasalarda değişiklik yapılamazken khk ile yapılabilir.

resmi gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler, ayrıca aynı gün tbmm’ye sunulurlar. tbmm'nin kabul, ret veya değiştirerek kabul etme yetkisi vardır

(bkz: kanun tadında kararname)

olağanüstü durumlarda veya sıkıyönetim esnasında cumhurbaşkanı liderliğindeki bakanlar kurulunca çıkarılabilen, çıkarıldığında duruma göre temel hak ve özgürlükleri bile kısıtlayabilitesi olan kararname.

1982 anayasasında en geniş biçimde düzenlenmiş olup hukuk devleti prensipleri açısından tartışmalıdır. khk'lar bir yandan yasa bir yandan kararnamedir. bu yasa genel hukuk prensipleri açısından bir hukuk ayıbıdır. bu uygulama sonucu ortaya çıkan kural yasa+kararnamedir. eğer bu bir yasa ise bunu yapmaya tbmm yetkili olmalıdır. şayet ortaya çıkan kural kararname ise bunu bakanlar kurulu yapabilecektir fakat bu bir kanun olmayacaktır. anayasamızda ve modern anayasalarda kabul edilen kuvvetler ayrılığı ilkesi ile yasama yürütme yargı birbirinden bağımsız çalışır. khk ile kanuna karşı hile yapıldığı görülmektedir.

1982 yasasının değil, 1961 anayasası üzerinde 1971 yılında yapılan modifikasyonların ürünüdür. (anayasa değişikliğine yönelik 20.9.1971 tarih ve 1488 sayılı kanun, isteyenler araştırabilir.)

ülkemizde ilk defa çıkarılan 1876 tarihli kanun-i esasi’de (anayasa’da) “muvakkat kanun” adı altında (mad. 36) kanun hükmünde kararname müessesesi mevcuttu. fakat o günkü jön türkler ve ittihat ve terakki hükümetleri bu maddeyi istismar ederek çok sayıda kanun hükmünde kararname çıkardılar. bu tatbikattan korkulduğu için 1921 ve 1924 tarihli teşkilat-ı esasiye kanunları’nda (anayasalarda) kanun hükmünde kararname müessesesine yer verilmedi. 1961 anayasası yapıcıları zaten güçlü hükümetlerden çekindikleri için hükümetleri güçlü kılan kanun hükmünde kararname yetkisini onlara vermediler. fakat 1961 anayasası’ndaki bu eksiklik 1971’de ortaya çıktı. yapılan değişiklik sonucu yaklaşık 100 yıl sonra kanun hükmünde kararnameler yeniden türk anayasa hukukuna girdi.

12 eylül 1980 harekatından sonra, kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisinin hükümet için çok önemli bir selahiyet olduğu kabul edildi. nitekim 1982 anayasası’nda, kanun hükmünde kararname müessesesi en geniş bir biçimde yer almaktadır. bu anayasa bir normal dönemde, bir de olağanüstü dönemde olmak üzere iki tip kanun hükmünde kararname usulü kabul etmiştir.

1982 anayasası’nın 91. maddesine göre türkiye büyük millet meclisi, bakanlar kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir. fakat bazı konularda hükümete kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilemez. bunlar temel haklar, kişi hakları ve siyasi hak ve ödevlerdir. ancak olağanüstü dönemlerde çıkarılan kanun hükmündeki kararnameler bu konuları da düzenleyebilirler.

bir yönüyle de muhalefetin by-pass edilmesidir.