gelmiş geçmiş en büyük efsane ve mitos yazarı. o kadar çok şey yazmıştır ki, oğlu christopher hala bunları derlemekle meşguldür.
orta dünya'yı yaratmasının amacını şöyle anlatmıştır. ingiltere'nin folk kültürü nerdeyse tamamen camelot (kral arhtur, excalibur vs.) üzerine kuruludur ve camelot efsaneleri de diğer folk kültürlerine nazaran gayet yetersizdir. tolkien de ingiliz folk kültüründeki bu açığı kapatmak için orta dünya'yı yaratmaya koyulmuştur.
üniversitedeki kankaları tolkien'in bu folk efsanesi yaratma çabasıyla pek çok kez dalga geçmişlerdir fakat bir süre sonra tolkien yandaşları artmıştır.
en büyük dm. büyük kitleleri etkilemiş yazar. sadece yazar değil bir coğrafya uzmanı da denebilir kendisine. dev orta dünya haritasını çizmek başlıbaşına bir iştir. hayal bile olsa orta dünyayı yaşamamızı sağladığı için teşekkür ediyoruz kendisine.
orta dünyayı müzikleriyle süsleyen alman kardeşlere de teşekkürler
siyasi yönü hakkında farklı görüşler bulunan yazar. 03/03/04 tarihli cumhuriyetten (global politikültür köşesi), yazan ergin yıldızoğlu:
11 oscar
peter jackson un tolkien in fantezi romanı yüzüklerin efendisi üzerine kurulu filmlerinin üçüncüsü kralın dönüşü ,pazar akşamı rekor kırarak 11 oscar aldı. theodor adorno, sanatın büyüklüğü, ideolojinin gizlediğini açığa çıkarmasında yatar diyordu. tolkien in kitabının sanat kategorisine girdiğinden emin değilim, ama şurası kesin: bu 11 oscar, yaşadığımız ilginç zamanların ruhunu açığa çıkarıyor.
çok uygundur..
dünyayı uygarlıklar çatışması optiğinden görenlerin giderek arttığı, jeopolitiğin geri geldiği, ırkçılığın yükseldiği, savaşların giderek sıklaştığı, dünyanın en zengin ülkesinin koyu renkli, bir başka ırktan, dinden olanlara açtığı savaşlarda, bir imparatorluk kurmaya kalkıştığı bir dünyada yaşıyoruz.
tolkien in yapıtlarında ırklara,bölgelere bölünmüş, liderlerden ve takipçilerinden oluşan bir dünya var. bugün bizim dünyamızın liderleri, giderek artan bir rahatlıkla siyasetlerini, tolkien in kitabındaki gibi dini, aydınlanma öncesi düşüncenin iyi – kötü , hayır - şer temalarıyla dile getiriyorlar; bu zeminde suikastlar (hedeflenmiş öldürmeler) düzenliyorlar, sivilleri bombalıyor, ülkeleri işgal edebiliyorlar.
bugün de yüzüklerin efendisi nde ve filmlerinde olduğu gibi dünyanın iyi ve yaşam tarzı yabancılara karşı korunması gereken bölgeleri ile kötülerin yaşadığı, işgal edilerek güvenlik altına alınması gereken bölgeleri var. iyi bölgeler yeşil, zengin,kötü bölgeler karanlık, çorak (sömürgecilerin karanlık kıta afrika deyimini, bu bölgelerin halkının yoksul ve geri , aç, salgın hastalıklı, fanatiklik olduğunu anımsayın). kötü bölgelerden gelen, koyu renk derili, son derece çirkin, pis kokan (yabancı baharat yiyenlerin teri gibi) gaddar, eli palalı (zülfikar ı anımsayın), liderinin kölesi, garip anlaşılmaz bir dil konuşan sürüler, pek de anlayamadığımız, (ne filmde ne de kitapta bu konuda bir açıklama var) nedenlerle iyilerin bölgelerine saldırmaya, onları yemeye (yamyamlar) çalışıyorlar. buna karşılık iyi bölgelerde sarışın mavi gözlü insanlar yaşıyor. bunlardan en beyazı, dolayısıyla en faziletlisi, ölümsüz elfler; kültür, ahlak ve teknolojide (hafif ve narin silahlar kullanıyorlar) en yüksek düzeyi temsil ediyorlar; gelip, diğer beyazların koalisyonuna katılıyorlar.
filmin (ve de kitabın) sembolik evreni tümüyle savaşçı ahlakı (kan bağı, erkek egemenliği, kahramanlık) temalarına dayanıyor; cinsellik hiç yok; filmlerde en uzun ve anlamlı ilişkiler erkekler arasındakiler;
tüm bunlarda, batı-doğu kurgusunu, bugünkü terörizme karşı küresel savaşı , avrupa nın göçmenler tarafından sessizce istila edilme , kültürünü kaybetme korkusunu, hatta 1980 lerde başlayan feminizme karşı tepkiyi taşıyan bir alegori yok mu sizce.
neofaşizmin dünyası
beyaz bırkın dayanışması, kötülük ile yabancılar arasında kurduğu ilişki, tolkien in kitabını avrupa neofaşizmi için kültürel bir kaynak yapmış (roger griffin, revolt against the modern world , literature and history, bahar 1985 ,oxford). özellikle italyan neofaşizmi yeniden toparlanırken tolkien in kitaplarının temalarını kullanmış, movimento sociale italiano gençlik kollarını camp hobbit adlı bir kampta eğitiyormuş. italyan neofaşizminin yükselişini anlatan antolojinin adı da ilginç (hobbit/hobbit) yayınevi de (erec kayası). italya da önde gelen neofaşist pop grubunun adı da yüzük kardeşliği. ingiliz ulusal partisi de (neofaşist) tolkien hayranı bir söyleme sahip. yüzüklerin efendisi abd neonazi çevrelerinin favori filmleri arasında yer alıyor.
tolkien yüzüklerin efendisi ni i. dünya savaşı sırasında tasarlamış, iki savaş arasında yazmış. tolkien ingiliz ulusal partisi kurucularından birinin çıkarttığı dergiye aboneliğini 20 yıl sürdürmüş. tolkien, biyografisine göre muhafazakar, kralcı bir siyasi formasyona sahipmiş. bu kitapla ingiliz halkına birleştirici bir mitoloji yaratmayı amaçlamış. 1950 lerde ingiltere, imparatorluğunu kaybettiği için olacak, kitap önce abd de, özellikle yale, harward gibi elit yetiştiren üniversitelerin öğrencileri arasında büyük ilgi çekerken hızla kült statüye yükselmiş.
geçen yıl oscar, para ve şöhret uğruna her şeyi yapmaya hazır insanları yücelten chicago filmine verilmemiş miydi? bu ödüller gerçekten de zamanın ruhunu çok iyi yansıtıyor.
kaçış edebiyatı yaptığı için eleştirildiğinde kendisini eleştirenlere şöyle bir alaycılıkla cevap veren dil bilimcisi
-bir mahkumun kaçması en çok kimi korkutur?tabii ki gardiyanları!
lotr kitabı yirminci yüzyılın sonlarında ingilterede yapılan bir ankette birinci seçilince bir çok itiraz olmuştu ve bu yüzden yine ingilterede ve birleşik devletlerde kitabevleri ve gazeteler kendi anketlerini yaptı fakat sonuçta lotr yine birinciydi bunun üzerine ingilteredeki folio society kurumu kendi anketini yaptı fakat bu anket tarihin her dönemine ait kitapları kapsayacaktı ve sonuçta tolkien lotr adlı eseriyle jane austen'in gurur ve önyargı'sını ve charles dickens'ın david copperfiled'ını geçmeyi başarmıştı.
kanıtlar ortada tolkien lotr'la dünyayı yerinden oynattı.
teşekkürler tolkien bize bu eseri verdiğin için.
fince ve eski ingilizce (sakson/briton) dillerinden esinlenerek, genellikle modern ingilizce "cümle" kalıplarına bağlı kalarak elf dilini yaratmış insan. fin mitolojisine ek olarak silmarillion'daki tanrısal karakterler için afrika yerli kabilelerinin halk masallarından bir miktar etkilenmiş gibi görünmektedir.
oluşturduğu elf dili sanılanın aksine ingilizce'ye benzemeyen, türkçe gibi sondan eklemeli, dolayısıyla kolay öğrenilebilir (bizim için) bir dil olan yazar abimiz...
düşününce; iyi ile kötünün savaşı, son büyük savaş ve sonrasında gelen barış dönemi ve tek krallık olgularıyla yüzüklerin efendisi üçlemesi bana armagedon'u hatırlatıyor. insan sormadan edemiyor acaba tolkien de mi evanjelikti?
elflerin, orkların, cücelerin ve insanların mitolojiye çevirilmiş, yenibir edebiyat frp fantastik edebiyat türünü ortaya çıkarmış bir ingiliz edebiyatçısıdır. edebiyata kazandırdığı eserler yüzüklerin efendisi üçlemesi gibi bir biri ardına takip eden yayınlardır. yazarımıza diğer bir adıyla da fantastik edebiyatın tanrısı denir...
söylemek haddime düşmese de yüzyılımızın en büyük edebi dehalarından biri. kitapçı raflarında fantastik kurgu bölümünün açılmasının başlıca sebebidir kendisi.
bu yazar sadece ülkesini ingiltere'yi mi düşünerek yazmıştır yoksa ayrıca amacı yeni bir edebi tür yaratmak mıydı onu bilemeyiz, aklını okumamız mümkün değil. ancak bilerek ya da bilmeyerek ortaya koyduğu bu fantastik kurgu kültürü dünya üzerinde çok büyük etkilere yol açmıştır. sadece öyle metal müziği etkileme, bir kaç kitap çıkması ve filmler değil. ortada öyle bir zincir vardır ki pek çok insanın bütün bir yaşamını baştan sonra etkilemiştir. çok küçük ayrıntılardan büyük hayat görüşlerine kadar.
söz gelimi olay zaten ingiltere'nin dışına çıkmıştır artık. bütün dünyada bu türün ilgilisi vardır ve dünyaya mal olmuştur. ha tabii dilinde ve bir takım temel kurgularda batı avrupa şekli ağır basmaktadır. kılıçlar, yaratıklar bulunan coğrafyalar, evler, hanlar vs hep batı avrupa temellidir. ancak günümüzde daha da genelleşmiş ve değişik medeniyetlere özgü simgeler de bir şekilde harmanlanmıştır. güzel bir şey.
dediğim gibi mevzu artık dünyaya mal olmuştur. bence bilinçli ve iyi niyetli bir şekilde ilgilenilirse büyük yararının görüleceği açık. en bariz yararı da görüş açılarını genişletmesi ve manevi bir takım düşünüşlere derin yaklaşılabilmesidir. ilgilenmeden önce gayet odun olan bir insan, "dur bakalım bir araştırmak lazım, altından her şey çıkabilir" dürtüsüyle hareket etmeye başlar. hatta bu yazarın babası olduğu frpci insanlar sanki daha anlayışlı çocuklar.
yalnız dediğim gibi burada şart olan bilinçli ve iyi niyetli olmaktır. ben, frpci olup sonradan sadece yabancı özentisi olup çıkmış ve soyadını "amatir" olarak değiştirmeyi düşünen bir süzme salağı da tanıyorum o ayrı. zaten sonraki adımda da -ateistliği geçtim- adam çok tanrılı oldu.
otoriteler ve yakın çevresi tarafından "eğer yaşasaydı yüzüklerin efendisi nin filme çekilmesine asla izin vermezdi" şeklinde nitelendirilen usta yazar.
the hobbits
silmarillion
lord of the rings - the fellowship of the rings
lord of the rings - the two towers
lord of the rings - the return of the king
gibi orta dünyayı hayallerimize armağan etmiş, büyük yankılar uyandıran kitaplarının yazarıdır.
annesini ve babasını çok küçük yaşta kaybeden ve katolik papaz olan kuzeninin yanında büyüyen yazarımızdır. o ailenin çok dindar olmasının tolkien'in yaşantısında ve dindar olmasında etkisi olduğu söylenebilir.
en büyük tutkusu dillerdir. özellikle de çok eski diller... en büyük hobisi de kendi kendine diller icat etmektir ve hayali bir dünya oluşturarak insanlara bu dili konuşturmaktır. 1960'ta kitapları özellikle hippiler arasında çok tutulmuştur. 81 yaşında ölmüş ve onun ölümünden çok sonra eserleri sinema dünyasına katılmıştır. hatta kitaplarından uyarlanan filmlerden en sonuncusunda onun torunlarından royd tolkien de küçük bir bölümde rol almıştır.
lotr adlı eseriyle ölümsüzleşen yazar. yazdığı kitaplar yüzünden eleştirilere uğramış gerekçesi saygın bir dil profösör nasıl olurda böyle masalımsı eserler yazar. her dahi yazar gibi çağında anlaşılamamış ve bugün göklere çıkarılmıştır.onun oluşturduğu orta dünyayı anlamak için sadece yüzüklerin efendisi kitaplarının serisini okumak yetmiyor silmarillion'u da okunmalı.