orleans'lı bakire.fransızların kadın kahramanı.ingiltere ile fransa arasında olan yüzyıl savaşlarında,o zamanlar on yedi yaşında olan d'arc,tanrıdan aldığına inandığı esinle fransızlara zafer kazandırmıştır.
zamanında fransa da bir çok kehanetimsi tahlilleriyle "büyük insan" ilan edilmiş, ülkede güzel bir mevkiiye getirilmiş, bir süre sonra da bu "büyük insan" lık fransa nın geleceği için tehlike arz edeceğinden(!) hakkında başlatılan karalama kampanyasından sonra yakılmaya mahkum edilmiş kişi...
tanrı'yla konuştuğu iddiası nedeniyle şeytan olduğunu ileri süren yargıca "ışık yalnız senin üzerinde parlamaz" şeklinde şahane bir laf etmiş olan okların* jeanne'ı.
tıfıl fransız ordusunu gazlamış hatun kişidir.ayrıca yakıldığı tarihten 20. yüzyıl'ın ilk yarısına kadar da şeytan kabul edilip, daha sonra papa tarafından azize ilan edilmiştir, tabii bu önemsiz kısmıdır, hatun neticede halkını kurtarmış, liderlik etmiş, korkak kralından daha yürekli davranmış, sevgimizi kazanmıştır.
(bkz: ne dedim ben)
her ne kadar orleans bakiresi ve fransanın koruyucu azizesi olarak bilinse de robert des armoises ile evlenmiş olduğu iddia edilendir.bununla ilgili bir kanıt olmayandır.ingilizler tarafından kendilerine karşı savaşan jeanne d'arc ı düzmece bir mahkemede yargılanarak erkek giysileri giyip savaşan ve gaipten sesler duyan bir kafir olduğu gerekçesiyle yakılarak öldürülmüştür.
azize olup olmadığını bilemem, tanrı ile konuşup konuşmadığını da. ama tam bir mucize olduğu kesindir. mucize derken insanların aklında çoğu zaman "dinsel" temalar canlanır. dinsel bir olaydan bahsetmiyorum. bir sebep-sonuç ilişkisidir bahsettiğim. tarihin akışını tamamiyle değiştirmiştir jeanne d'arc. üstelik kaç yaşında öldürülüyor? 19.
evet 19 yaşına kadar yaşayabilmiş bir insan tarihin akışını şekillendirebiliyor. bu mucizedir. tarihte rol oynamış birçok ismi hatırlayın. büyük iskender örneğin aristonun öğrencisi. devleti yönetmek üzere hususi yetiştiriliyor. veya fatih sultan mehmet i akşemsettin yetiştiriyor. karar almak üzere, aynı şekilde yönetmek adına eğitim alıyor. veya atatürk aldığı askeri eğitim, dünya görüşü ile çöken bir devletten yeni bir devlet kuruyor. bir milleti esaretten kurtarıyor.
şimdi tüm bu örnekleri aklınızda tutun. bir de jeanne d'arc a bakalım. kimdir jeanne d'arc?
bir köylü kızı. herhangi biri. yaşadığı şehir ingiliz himayesinde. ve o genç yaşında üstüne üstük kadın haliyle bir milletin bilincini uyarıyor. ölümü ise bu bilince kavuşmuş bir milletin tekrardan tarih sahnesine dönmesini sağlıyor. öldürülmeseydi belki de fransızlar ingiliz himayesini kıramayacaklardı.
bu yönü ile belki de jeanne d'arc ın sadece doğumu değil, ingilizler tarafından öldürülmesi de bir mucizedir. fransızlar birliklerini jeanne d'arc ın öldürülmesine borçludurlar. jeanne d'arc ın o dönem fransız halkının gözünde bir idol haline gelmesi ve ingilizlerin bunu öldürmesi insanları galeyana getirmiştir. ve toplum bilinçlerini de bir daha kaybetmemiştir fransızlar.
hatta denilebilir ki ortaçağ avrupasındaki ilk toplumsal reflekse sebep olmuştur jeanne d'arc. bu refleks ki zorlarsanız bir alışkanlık ile devam etmesi neticesinde fransız devrimine kadar yol almıştır.
evet bu kadar kısa zamanda tarihe böylesi bir damga vurmuştur jeanne d'arc. gerek yaşamıyla, gerek ölümüyle.
sebep oldukları ve bu sebeplerin sonuçlarını görmemiz neticesinde şunu söylememiz gayet normaldir:
deseler ki 5 vakit namaz kılmış olacaksın ve müslüman öleceksin ya da d arc'ın yanına bir şeytan gibi görünerek öleceksin ve hiç yaşamamış olacaksın. evet derim, d arc, rabb'a daha yakın olacağı için -evet- derim.
orleans lı olmayan, lorraine adlı bi kasabada doğduktan sonra -buralara değineceğim- ordu kumandasını alıp orleans üzerindeki kuşatmayı kaldırdıktan sonra "maid of orleans" lakabını almıştır.
doğum tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte, mahkeme sırasında (1431 yılı) yaklaşık 19 yaşında olduğunu söylediğinden dolayı 1412 doğumlu olduğu tahmin edilmektedir. doğu fransa'da, lorraine adlı bir kasabada dünyaya gelmiştir. kasabanın adı daha sonra domrémy-la-pucelle olarak değiştirilmiş.
jean, bazı ilahi görüntüler gördüğünü ileri sürdü. idam cezasına çarptırıldığı mahkemede, kendisine ilk gelen görüntülerin, 12 yaşında tarlada oynarken geldiğini belirtti. hatta kendisine tanrı tarafından bir kılıç gönderildiğini de söyledi.
çocukluğunun ilerleyen senelerinde, lorraine 3 kere istilaya uğradı; hatta birinde köyün tamamı yakıldı. bu olay jean üzerinde çok derin izler bıraktı.
18 yaşına geldiğinde, tanrının kendisine fransa kralına (veliahtına) iletilmek üzere mesajlar verdiğini bir günah çıkarma sırasında rahibe söyledi. daha sonra sözleri fransız halkı arasında yayıldı ve tanrının kendilerine bir kurtarıcı yolladığını düşünerek heyecanlandılar. fransa veliahtına, görüşme talep eden onlarca mesaj yolladı. sonunda veliaht baskılara dayanamayıp kabul etti.
görüşme taleplerini yolladığı vaocouleurstan, buranın kontu robert de baudricourtun emriyle jean de metz ve bertrand de poulengy eskortuyla beraber veliahtın bulunduğu chinon'a hareket etti. burgonyalılar tarafından işgal edilmiş olan topraklardan geçerken, erkek kılığına girmiştir ki bu daha sonra mahkemede bu hareketinden dolayı yargılanıp idama mahkum edilmiştir.
chinon'a vardığında veliahttan özel bir görüşme talep etti, ve bu talep kabul edildi. 10 dakikalık bir konuşmada veliahtı kendisine bir ordu vermeye ikna eden jean'a, hediye olarak birkaç at ve yeni zırhlar da verildi. ayrıca kendisine özel bir flama da yaptırdı.
emrine aldığı orduyla beraber orleans üzerine hareket etti. bu sefer sırasında kendisine veliahtın kuzeni john ıı of alençon, la hireve jean d'orleans isimli yüzyıl savaşlarının adından söz ettiren büyük fransız komutanları eşlik etti. john d'orleans dik başlı yapısından dolayı başlarda jean'ın komutasına girmeyi reddetse de, les tourellesin geri alınmasından sonra jean'ın önünde eğilip onun emrine girmiştir.
orleans'a varıp veliahtın yolladığı erzakları da ilettikten sonra ertesi gün ingiliz birliklerine saldırmak üzere planlar yapmaya başladı. fakat ertesi gün jean henüz daha uyanmadan ondan habersiz atağa geçen jean d'orleans, az kalsın büyük bir felakete sebep oluyordu, fakat savaşın ortasında komutayı ele alan jean ingiliz birliklerini mağlubiyete uğratıp saint augustines fortress'ı da ele geçirdi.
aylardır tek bir başarı yüzü görmemiş orleans savunması, bu başarıyla galeyana geldi. jean, fazla vakit kaybetmeden tourelles'e doğru harekete geçti. ilk saldırıda fransız ordusu kayıplar verdi, hatta jean da göğsünün sağ tarafından saplanan bir ok yüzünden ağır yaralandı. jean'ın bayılmadan önce verdiği "saldırıya devam edin" emrine rağmen, jean d'orleans saldırıyı durdurdu ve geri çekildi. 2 gün sonra, jean ayağa kalktı ve sabahın ilk ışıklarında henüz ingiliz askerleri uyanmadan saldırıya geçti. hiç bir eğitimi olmamasına rağmen üstün bir askeri deha sergileyerek kısa sürede kalenin ele geçirilmesini sağladı.
tourelles'in ele geçirilmesinden sonra orleans üzerindeki ingiliz kuşatması çok zayıfladı. son bir meydan savaşının olacağı aşikardı. fransız ordusuna oranla çok daha yüksek sayıda askerin orelans'ın kuzeybatısında konuşlandığını öğrenen jean, yine hızlı davranarak bir atlı birliği kurdu. ingiliz longbowmanlerinin savunma haline geçmesine fırsat vermeden hızlı bir atakla ingiliz ordusunu ikiye bölen fransızlar, yüzyıl savaşlarının seyrini bir kez daha değiştirecek olan bir zafere imza attı.
battle of patay'in ardından tamamen özgürlüğüne kavuşan orleans halkı, jean'a çok büyük sevgi gösterilerinde bulundular. onu "maid of orleans" olarak anmaya başladılar.
orleans'ın kurtuluşunun ardından jean, kendisine iletilen bir diğer emrin fransız veliahtına taç giymesinde yardımcı olmak olduğunu söyledi. fransız krallarının taç giyme törenlerinin gerçekleştiği reims'in burgonyalıların işgalinde bulunması, işleri zorlaştırıyordu. sadece reims değil, reims yolu üzerindeki troyes şehrinin de güvenli hale getirilmesi gerekiyordu. 4 günlük kuşatma sonucu, troyes kan dökülmeden teslim oldu. ordunun troyes kuşatması süresince aç ve yorgun olması, jean'ı sıcak temas durumunda zor duruma sokabilirdi, fakat öyle olmadı. ordunun troyes'e girişi tam fasülye hasatına denk gelince, ordu dinlendi ve karnını doyurdu.
dinlenmiş ve tok bir şekilde, ordu, veliahtın reims'e ulaşmasına yardımcı oldu. charles vii, burada taç giyip fransa kralı oldu.
charles vii ve onun danışmanları, sıcak savaş döneminin orleans'ın geri alınmasıyla bittiğini, artık diplomatik sürecin başladığını düşünüyordu. yine de jean'ın askeri destek talebini geri çevirmedi ve kabul etti. jean, kralın aksine tüm fransa'nın askeri başarılarla kurtarılması gerektiğini düşünüyordu ve paris'i kuşattı. kral, verdiği sözü tutmadı ve destek asker yollamadı. jean bunun üzerine chinon'a dönüp krala karşı ağır ithamlarda bulundu. buna sinirlenen kral ve danışmanları, jean'dan kurtulmanın yolunu düşünmeye başladılar.
eğer krallık askerleri jean'a zarar verirse, bu fransız halkını karşılarına almaları demekti. bunun yerine kral, jean'ı compiegne üzerine yollayıp, halihazırda compiegne'yi kontrolünde tutan burgonyalılara tuzak kurmaları için haber yolladı. compiegne kapısında bir okçu tarafından atından indirilerek yakalanan jean, hapse atıldı.
hapis tutulduğu kuleden 3 kere kaçma girişiminde bulundu, hatta birinde 21 metre yükseklikten atlamayı başararak kale surlarına kadar ilerleyebildi. fakat sonunda tekrar yakalandı ve pazarlıklar hızlandırılarak ingilizlere satıldı.
engizisyon mahkemesinde sapkınlıkla suçlanan jean, tüm suçlamaları reddetti ve engizisyonun her sorusunu açık, net ve mantıklı şekilde açıkladı. en sonunda mahkemenin uzamasından sıkılan ingiliz kralı henry vi, mahkemeye müdahele etti ve türlü oyunlarla jean'ın idamı kararı çıkmasını sağladı.
jeanne d'arc; 30 mayıs 1431de, rouen meydanında bir kolona bağlandı ve yakılarak idam edildi. ingilizler ateş söndükten sonra dahi jean'ın ölü bedenini kolonda bi süre bağlı tuttular ki herkes jean'ın kaçıp kurtulamadığından emin oldu. herhangi bir kalıntı kalmasın diye jean'ın ölüsü 2 kere daha yakıldı ve sadece külleri kaldı. küller seine nehrine döküldü. 1867 yılında paris üniversitesi eczacılık bölümünde bir kavanoz içersinde "jean'ın kalıntıları" ismiyle bir miktar kül ve yanmış bir kaburga bulundu. bunlar şu an "museum of art" ve "history in chinon" müzelerinde sergilenmekteler.
idamından 30 yıl geçtikten sonra, jean'ın annesi ve general jean brehal'ın isteğiyle jean'ın mahkemesi tekrar başladı. fransa kralının tahtına geçmesine bir kafirin yardımcı olmuş olması kabul edilemeyeceğinden dolayı, jean şehitlik mertebesine yükseltildi ve ona dini geri verildi.*
1909 yılında, vatikan tarafından azizelik mertebesine yükseltildi.
