izafiyet teorisi*  

"güzel bir kızla geçirdiğiniz bir kaç saat bir an gibi, kızgın bir sobanın üzerinde oturduğunuz 1 saniye ise saatler kadar sürmüş gibi gelir insana" şeklinde bilimsel bir özeti olan kavram.

atlantik aşırı yaptığınız bir uçak yolculuğundan sonra, uçaktan indiğiniz zaman uçakta olmayanlara göre 10 nanosaniye kadar gençleşmiş oluyorsunuz. elbette bu farkedilmeyecek kadar küçük bir değerdir(nano lan!). ama ışık hızına yakın bir hızda hareket eden bir araçla 5 yıl yol katedip orion'a yakıdan bir selam verdikten sonra tekrar dünyaya dönebilseydiniz, daha 5 yıl önce taksimde beraber çılgın attığınız kankalarınızı huzur evinde tavla atarken bulurdunuz. size göre zaman yavaş akarken, bıraktıklarınıza göre hızlı akmıştır. einstein, 1905 yılında ortaya attığı, diğer adıyla özel görelilk kuramı'nın sonucu olarak iki varsayımda bulunmuş:

1) fizik kuralları sabit hızla hareket eden her gözlemci için aynıdır.
2) aynı koşullarda ışık hızı her gözlemci için aynıdır.

yani aynı koşullarda olmayan gözlemciler için ışık hızı, yani zaman akış hızı farklıdır. bu sonuç da yukarıdaki uçak örneğine feedback yapıyor.

turkcell reklamlarına maskara olmuş teori.

günümüz tekolojisi ile doğruluğu kanıtlanmış olay.

nasa'nın 20 nisan 2004'te uzaya fırlattığı uydu 'gravity probe b'nin gönderdiği veriler, ünlü fizikçi albert einstein'ın izafiyet (görelilik) teorisini doğruladı.
florida'da düzenlenen konferansta açıklama yapan bilim adamları, einstein'ın görelilik teorisinin, 'lastik bir örtü üzerine ağır bir bovling topu yerleştirilmesi örneğiyle anlatılan' jeodezik (yersel) etkinin doğruluğunun ispatlandığını kaydetti. einstein teorisine göre, 'çerçeve sürükleme' tanımıyla tabir edilen bu örneklemede, dünya gibi dev bir cismin kendi çevresinde uzayın ve zamanın şeklini değiştirdiğini anlatmak için, bovling topunun en alt bölüme kadar oturarak, kendi çevresi boyunca lastik örtünün şeklini bozması örneği veriliyordu.

(bkz: demedim mi haydar)

albert einstein'a fizikçi arkadaşları : '' şu izafiyet nazariyesini anlat da öğrenelim ''
demişler . einstein da onlara şöyle cevap vermiş : " geçenlerde anadan doğma kör bir dostumla parkta oturuyorduk . oradan sütçü geçiyordu . dostuma : '' süt içer misin ? '' dedim. '' süt nedir? '' diye sordu . '' beyaz bir sıvı '' cevabını verdim . '' sıvıyı anladım da beyaz nedir ?'' dedi . '' kuğu kuşunun rengidir '' karşılığını verince , o tekrar : '' kuşu anladım ama , kuğu nedir ?'' dedi . ben de '' canım hani göllerde yüzen eğri boyunlu kuş var ya !'' dedim . bu defa dostum : ''boynunu anladım da eğri nedir ?'' dedi . bunun üzerine arkadaşımın elini tuttum ve omuzundan itibaren , bükülmüş dirseğimin üzerinden geçirerek : '' işte eğri budur !'' dediğimde , muhatabım ''haa ,sütün ne olduğunu şimdi anladım !'' cevabını verdi . işte ben izafiyet nazariyyesini izah edersem ,
siz de onu ancak gözleri hiç görmeyen arkadaşımın sütü anladığı kadar anlayabilirsiniz !''

*

einstein in özel görelilik kuramına göre uzayı ve 4.boyut olarak kabul edilen zamanı algılama biçimimiz bulunduğumuz konuma ve nasıl hareket ettiğimize göre değişir. bu teoriyi açıklamak için verilen en sık örnek ikizler paradoksudur. teoriye göre, sabit kabul edilen ışık hızına yakın bir hızla hareket eden bir cismin içindekiler için zaman daha yavaş akar. yani bir cisim ışık hızına erişebilirse o cismin içindekiler için zaman durur. hatta buradan yola çıkılarak, "zamanı yavaşlatmamız mümkünse, geriye doğru çevirmemiz de mümkün olabilir mi?" sorusu sorulmuş ve zaman makinasının gerçek olabilirliği tartışılmıştır. başka bir açıdansa yine insanların fizikçiler tarafından kabul edilen diğer üç boyutta (uzunluk,yükseklik ve genişlik) istedikleri yöne hareket edebilmeleri dolayısıyla zamanda da geriye doğru hareket edebilmelerinin mümkün olup olmadığı sorulmuştur. ancak izafiyet teorisi bu ve bu gibi sorulara imkan tanıdığı gibi kendi içinde bu soruların hepsinin yanıtını da barındırmaktadır. çünkü hızı artan bir cismin kütlesinin de arttığı bilinmektedir. dolayısıyla artan kütlenin hızını da artırmak demek o cisme giderek daha fazla kuvvet uygulamak zorunda kalmak demektir. denkleme bakarsak ;
e=(m.c²)/(√1-v²/c²)
zaten bir cismin hızının (v) ışık hızı sabitine (c) yaklaşması demek enerjinin sonsuz bir biçimde artışına neden olacağından bir cismi hızlandırmak yoluyla zamanı geriye çevirmek, o cisim kütlesiz olmadığı sürece mümkün görünmüyor. ama tabii konuyla alakalı olarak;

(bkz: kara delik)

edit: denklemde görünen √ ifadesinin bu şekilde hiç bir anlamı olmayıp, aslında (1-v²/c²) ifadesini kapsayan bir karekökü temsil etmesi gerekmektedir.

(bkz: the theory of relativity)

bu ayki bilim ve ütopya dergisinde uzun uzadıya anlatılan teori .

genel olanı çocuk oyuncağı da özel olanı biraz zorluyor. 2-3 gün çalışmak lazım.

dosta yakın fiziğe uzak tanımlamalarla anlaşılır bir şekilde açıklamak gerekirse şöylesi bir örnekle sıçırtılabilecek kuramdır;

a ve b gibi iki kayıktayız.. a kayığı, bir çupra sürüsünü oltasına düşürmüş ve denizin o noktasında durağan.. b kayığı ise çupra arayışı için sabit bir hızla ilerliyor. ortalık sisle kaplı.. kayıklardaki gözlemciler kimin hareket halinde olduğunu bilemiyor.. sessiz ve sarsıntısız bir trendeki yolcu ise pencereden baktığında kendisinin değil, çevresindeki uzayın hareket etiğini sanır.. altından geçtiği köprünün de, a ve b kayıklarının da,çupra sürüsünün de vs..

"görelilik kuramım başarıyla kanıtlanırsa almanya benim bir alman olduğumu iddia edecek. fransa ise dünya vatandaşı olduğumu açıklayacaktır. kuramım gerçek dışı çıktığında ise, fransa bir alman olduğumu söyleyecek. almanya ise bir yahudi olduğumu açıklayacaktır."

einstein.

izafiyet teorisini ispat etmeyi kafaya koymuş bir tanıdığım, bu iş için 5 sene çalışıp, biriktirdiği parayla dünya turuna çıktı. elinde herhangi bir haritası da yoktu üstelik. benim haritam insanlar, dedi. gittiği ülkelerde zamanın insanlar üzerindeki etkisini bulabileceğine öylesine inanmıştı ki..

o şimdi 60'tan fazla ülke gezmiş bir entelektüel.* izafiyet teorisini de çözmüş, ''her insana göre zamanın farklı aktığı fikri''nde sabit halâ. zaten çözmeden dönmeyeceğini açıklamıştı.

ama bize açıklamıyor, açıklayamıyor.
kafamı da meşgul etmeye devam ediyor, enerjimi harcıyor.