istiridye  

yediği besinleri içine giren kumlarla kaplayarak inci adındaki harika mücevheri üreten midye benzeri kabuklu deniz canlısı.

istiridyelerin içindeki inci, bir servet kaynağıdır. kabukları arasına kum veya kurt gibi yabancı maddeleri sedef salgılarıyla örterek inci meydana getirirler. inci 2-3 yılda meydana gelir. basra körfezinde seylan adaları, bahreyn adaları çevresinde ve kaliforniya sahillerinde inci istiridyeleri avlanır. hatta özel olarak inci tavlaları kurulur. bir tek inci için bazan bin kadar inci istiridyesi açılır. amerika'da istiridyelerin içlerinde inci olup olmadığı röntgen ile yoklanır. boş olanlar tekrar denize atılır. yüksek değerli siyah inciler meksika körfezinden çıkarılır. istiridyecilik, istiridye tavlalarında yapılır. istiridye üreticileri larvaların tutulması için temiz zeminler hazırlamak zorundadır. çünkü çamurlu tabaka onların ölümüne sebep olur. bu maksatla istiridye kabukları veya tuğlalar kullanılır. en iyi istiridyeler akıntılı sularda yetişir. çünkü böyle sular temiz ve bol besin taşırlar. lağımlı sularda bulunan istiridyeler veba ve tifo hastalıklarına sebeb olabilir.

kaynak ve daha fazla bilgi için;
http://tr.wikipedia.org/...

fuzuli'nin leyla ile mecnun mesnevisinde yer alan bir beyite ve beyitteki benzersiz benzetmeye kaynaklık eden deniz kabuğudur.

"men bir sadefem sen ebr-i nîsan
ver katra vü al dürr-i galtân"

der fuzuli. peki ne demiş ola ki aslında yukarıdaki beyitte?

istiridye, divan edebiyatında da çokça kullanılan bir mazmundur. nice şaire ilham vermiştir benzetmesini yapmak için. kaynağı nedir bunun?

bir efsaneye göre. nisan ayında sahile çıkan istiridye, kapakçığını açarmış. o sırada yağan yağmurun damlasını yutup denize dönen istiridyenin karnındaki bu yağmur damlası zamanla inci oluşmasına neden olurmuş." fuzuli de bahsettiğimiz beyitinde kendisini istiridyeye, yazmak istediği leyla ile mecnun mesnevisini de iç dünyasında oluşacak inciye benzetiyor. ama bunun için tek bir şey gereklidir o da nisan yağmuru, yani ilhamın gelip kendisini bulması.

tadı fena değildir. avrupa ve uzak doğu mutfaklarında rastlanır buna. genelde ara sıcak olarak ana yemekten önce servis edilir. çiğ de yenilebilir, ama zordur çiğini yemek, her insanın miğdesi de kaldırmaz.

(bkz: afrodizyak)*