|
|
- neresinden başlamak gerektiğini tam olarak kestiremiyoruz. hayır hayır, yemekten bahsetmiyoruz, isteyen ortasindan, isteyen altından, isteyen kenarından yesin. biz (chixculub ve favorius) iskender döner mucizesi üzerinde o kadar kafa patlattık, o kadar beyin fırtınası döndürttük ki iskender dönerin en az uzaya çıkmak kadar karmaşık bir olaylar ve keşifler neticesinde bulunduğuna hükmettik.
bu arada neresinden başlayacağımıza karar verdik. önce iskender döneri oluşturan parçaları sıralayıp sonra teker teker analiz edeceğiz.
iskender döner için gerekli parçalar:
et
pide
yoğurt
tereyağı
domates ve biber
iskender dönerin en önemli bileşeni olan et, herhalde en kolay elde edebildiğimiz malzemedir. düşünün ekmekten önce et vardı. ama ateşi henüz bulamayan insanoğlu için ancak çiğ et vardı. dolayısıyla ateşin keşfi (i.ö. 76000) iskender döner mucizesine doğru ilk ivmeyi kazandırmıştır. bundan sonra sırasıyla pirzola, biftek ve kanat şiş geliştirilmiştir. ancak dönerin yapılabilmesi için henüz ne tekerlek, ne de döner bıçağı icat edilmişti. bunlardan önce insanlık yerleşik hayata geçmeye başladı ve tarım toplumları oluştu. tarım toplumlarının iskender döner mucizesine en önemli katkıları ekmek olmuştur. yani tavşanı, keçiyi, ineği kesip kızartmak varken, bu sabırlı insanlar uzun süren arge çalışmaları neticesinde yetiştirdikleri buğdayları ezip un yaptılar ve bir şekilde suya bulayıp ateşte pişirdiler. (bkz: ekmek mucizesi) bu ekmek zamanla evrim geçirip önce ara form olan lavaşa ve sonra da pide ye dönüştü.
yoğurdun keşfi ise yerleşik hayata geçen toplumların değil, bizzat göçebe atalarımızın insanlığa en büyük hizmeti olmuştur. açıkta bırakılan bir kap sütün civarlarda bulunan bakteriler tarafından mayalanması neticesinde tesadüfen elde edilen yoğurt ileriki çağlarda iskender dönerin en önemli bileşenlerinden olacaktır.
yoğurt gibi keza tereyağı da göçebe atalarımız tarafından keşfedilerek önce kızarmış ekmeğin üstüne sürülüp tüketilmeye başlanmıştır. bal ile ekmeğe sürülmesi için ise arıların evcilleştirilmesi beklenmeden kovanlarından bal aşıracak ilk cesur yiğidin doğması beklenmiştir. günümüzde ise iskender dönerin üstüne dökülerek tat verilmesi için kullanılmaktadır.
aslına bakılırsa bu saydığımız malzemeler ve onların işlenmesi için gerekli demirden alet edavat daha antik yunanlılar devrinden beri biliniyordu ancak eski dünya da domates ve biber yetişmediği için iskender dönerin üretilebilmesi için ikibin sene sonraki coğrafi keşiflerin gerçekleşmesi ve amerika kıtasından domates ve biberin ithal edilmesi gerekti. yani pusula, navigasyon teknikleri ve harita yapımı gelişmeseydi iskender döner mucizesi gerçekleşmeyecekti.
binyıllar süren bu teknolojik gelişmelerin neticesinde ve elde edilen ürünlerin harmanlanması sayesinde biz bugün iskender döner yiyebiliyoruz. önünüze konan tabaktaki iskendere iştahla saldırmadan önce bir daha düşünün ve önce bu mucizeyi gerçekleştiren nice dahinin, kaşifin, çiftçinin ve bilimadamının önünde saygıyla eğilin.
|