• isle of dreams
    itü sözlük yazarlarına özel %20 indirimli biletler için son tarih 19 temmuzkayıt ol
  1. kelimeyi birleşik kelime (il-ber) kabul ederek kurcaladım. "il" malum eski türkçede ülke, yurt, devlet. ber için ise iki dikkate değer sonuç var. ilki "ber" eki farsça bar; üst, üzeri, -e, -e doğru anlamlarında bir edat. fransızcada sur, almancada über olmuş*. fakat bu ek ilber sözcüğüyle alakasız görünüyor çün ber- bir önek. ilber'deki ber ise sonda. ayrıca bileşenlerden ilki türkçe iken ikincinin farsça olması az rastlanan bir şey olurdu. ikincisi ise"bermek" fiil kökü türkmence vermek; eski türkçe vermek, gelmek; kırım tatarca vermek anlamına geliyor*. hepsinde ortak olmasından ziyade vermek'i esas aldım çün ilber kelimesini özel ad olarak taşıyan ilber ortaylı kırım tatarı bir ailenin oğlu. buradan ilber'in "il veren" anlamına geldiği tespitine varabiliriz. ancak bir şüphe ile: kaynakları kurcalamadan önce ilk aklıma gelen benzer kelime "ilteriş"* kelimesinin anlamı il derleyen, il toparlayan olduğuna ve bu ad kişiye konurken "ilter" değil "ilteriş" denmiş olduğuna göre benzeri olan mevzubahis ad da "ilberen" ya da "ilberiş" olmalıydı. mamafih "ilber" olduğuna göre yanlış yoldan yanlış bir tespit yapmışım demektir. ya da isim kuraldışı demektir. kelimenin yapısının doğru olduğunda diretmeksizin bir şey söylecek olursak; "ilbey" iken dejenere olmuş ve ilber halini almıştır, diyebiliriz. ilbey -malum- il sahibi, egemen olan, eski türklerde boy beyi. evet, biraz ters bir dejenerasyon iddiası oldu (y'nin r'ye dönüşmesi).

    en doğru sonuca sanırım ilber ortaylı'ya sorarak varılır.

    *