1. para alacaklarına ilişkin mevcut veya müstakbel takibin sonucunun güvence altına alınması için mahkeme kararı ile borçlunun mal varlığına el konulmasını sağlayan geçici bir hukuki korumadır.
  2. ihtiyati haciz yoluna başvuran alacaklı, borçlunun ve üçüncü kişilerin olası zararlarını karşılamak adına teminat göstermekle yükümlüdür. ihtiyati haciz kararını alan alacaklı 10 gün içinde kararla birlikte haciz işlemini yapmalıdır. haciz işleminin tatbikinden itibaren (eğer borçlu haciz işlemi sırasında hazır bulunmuşsa) 7 gün içinde de esas takibe geçer. (eğer borçlu haciz işlemi sırasında hazır değilse anılan süre haciz tutanağının borçluya tebliğinden itibaren işleyecektir.) ihtiyati haciz için en önemli şartlar borcun muaccel olması ve rehinle teminat altına alınmamış olmasıdır.
  3. kamu alacağının korunması usullerinden ikincisi ihtiyati hacizdir. burada bahsedilen kesin haciz değildir tedbir haczidir. kesin haciz, tahakkuk etmiş borcun ya da verginin vadesi beklenir, vadesi gelip ödenmezse ödemde emri gönderilir. ödeme emri gönderilip hala ödenmezse mal beyanı istenir ve kişinin malları haczedilir. hacizli mal satılır ve satıştan ödeme yapılır bu normal haciz sürecidir. yasada bahsedilen ihtiyati hacizdir.

    ihtiyati haciz aşağıdaki hallerden herhangi birinin mevcudiyeti takdirinde hiçbir müddetle mukayyet olmaksızın alacaklı kamu idaresinin mahallî en büyük memurunun kararıyla,(il de vali, ilçede kaymakam) haczin ne suretle yapılacağına dair olan hükümlere göre, derhal tatbik olunur.

    1.teminat istenmesini mucip haller mevcut ise,
    2.borçlunun belli ikametgâhı yoksa,
    3.borçlu kaçmışsa veya kaçması, mallarını kaçırması ve hileli yollara sapması ihtimalleri varsa,
    4.borçludan teminat göstermesi istendiği halde belli müddette teminat veya kefil göstermemiş yahut şahsi kefalet teklifi veya gösterdiği kefil kabul edilmemişse,
    5.mal bildirimine çağrılan borçlu belli müddet içinde mal bildiriminde bulunmamış veya noksan bildirimde bulunmuşsa, (tahakkuk ettirilmemiş borç ödenmediyse ya ödeyin ya malınızı bildirin diye yazılır ve 7 günlük süre verilir ödenmesi ve mal bildirimde bulunması için)
    6.hüküm sâdır olmuş bulunsun bulunmasın (bir mahkeme kararı olsa da olmasa da) para cezasını müstelzim fiil (gerektiren) dolayısıyla kamu davası açılmış ise, (yargılama devam ediyor yani bitmiş de olabilir.)
    7.iptali istenen muamele ve tasarrufun mevzuunu teşkil eden mallar, bu mallar elden çıkarılmışsa elden çıkaranın diğer malları hakkında uygulanmak üzere iptal davasının açılması.

    ihtiyaten haciz olunan mallar istenildiği zaman para veya ayın olarak verilmek ve bu hususu temin için malların kıymetleri depo edilmek yahut tahsil dairesinin bulunduğu mahalde ikametgâh sahibi bir şahıs müteselsil kefil gösterilmek şartıyla borçluya ve mal üçüncü şahıs yedinde haciz olunmuşsa bir taahhüt senedi alınarak kendisine bırakılabilir.

    ihtiyati hacze itiraz: haklarında ihtiyati haciz tatbik olunanlar haczin tatbiki, gıyapta yapılan hacizlerde haczin tebliği tarihinden itibaren 7 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde ihtiyati haciz sebebine itiraz edebilirler. itirazın şekli ve incelenmesi hususunda vergi usul kanunu hükümleri tatbik olunur. bu ihtilaflar itiraz komisyonlarınca diğer işlere takdimen incelenir ve karara bağlanır. itiraz komisyonlarının bu konuda verecekleri kararlar kesindir.

    borçlu, menkul mallar hariç olmak üzere, mezkûr maddeye göre teminat gösterdiği takdirde ihtiyati haciz, haczi koyan merci tarafından kaldırılır.

    gerçek hacizde hacizden sonra mal satılmaktadır, ihtiyati hacizde henüz tahakkuk etmemiş, bazen de henüz vadesi gelmemiş bir borç için bu işlem yapılmaktadır. mesela; vergi ziyaı suçu için dava açılması ihtiyati haciz sebebidir dedik. vergi ziyaı suçu var bu nasıl verilmekteydi? beyanname verme ya da vermem şeklinde. eksik verdiysek ya da hiç vermediysek inceleme elemanı yaptığı incelemede matrah farkı bulursa vergi ziyaı suçu ve cezasını kesecektir. bu suç için davası kesinleşmemiş olduğundan teminat istedi ve teminatta vermedik. çünkü; teminat sebeplerinden birisi vergi ziyaına yol açmak. aynı zaman da ihtiyati haciz sebebidir. rakam büyükse yani teminat istenir. teminat gösterilir ama mal satılmaz.

    örneğin; 25.000 tl borç için vergi ziyaı matrah farkı çıktı, 25.000 tl vergi ve bir katı tutarında vergi ziyaı için 25.000 tl ceza 50.000 lira para için mecburuz evi teminat göstermeye. ev satılmaz. çünkü dava açtığımız zaman belki kazanacağız belki vergi inceleme elemanı yanlış yaptı. mahkemede davayı kazanmadıkça ihtiyaten haczedilen mal satılamaz. haciz, kesin hacze dönüşmeden ihtiyaten haczedilen mal satılamaz. bütün bu haller sadece tedbir niteliğindedir.
  4. rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir borcun alacaklısının, borçlunun elinde veya üçüncü şahısta olan menkul ve gayrimenkul mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilmesidir.