artı ve eksi oylarını esirgemeyen, mümkün olduğunca en az şekilde kendini anlatan, çoğunlukla öncelikli amacı bilgilendirme, güldürme, duygulandırma olan, espri sıçmayan, edebiyat parçalamayan, ahkam kesmeyen, entel ayağına yatmayan, kullandığı kaynaklara saygılı olan, kopyala yapıştırdan kaçınan, slm asl pls den öte muhabbet yapabilen, sözlükte bir yanlış gördüğünde boşvermeyen buna karşın pireyi de deve yapmayandır.
- ilk olarak yazarın yazar olması gerekir.. yani çaylaklıktan kurtulup yazarlığa geçişini tamamlamış, itüsözlüğün geniş düzlüklerinde deli danalar gibi bir o yana bir bu yana koşuşturma hakkına sahip olmalı bu kişi..
- yazar olduk mu? cevabımız evetse bir sonraki madde.. yani madde 3.
madde 3: madde 1 ve 2 nerede diye soracak olursanız bilmiyorum ben de ama zaten konumuz da bu değil. o yüzden aşağı bakıyoruz hep beraber bakalım orada neler var..
+ girilerini sözlük formatı dahilinde yazmalı.. yani örnek verecek olursam:
şuanda takılıp ortamlara aktığım mecra yazılırsa olmaz.. neden olmaz? çünkü olmaz işte bu yüzden.. sonraki maddeye geçelim bakalım..
sonraki madde: sonracıma bu yazar arkadaş smiley kullanmadan, gülme efekti falan yapmadan esprilerin doruklarında gezmeli, çeşit çeşit arkadaş edinip çevre yapabilmeli..
- bir bakınızdır gizli bakınızdır ve benzerlerini (bakmayınız, yıldız, yalancı bakınız) kullanabilmeli.. sonra aşağıya bakmalı..
aşağı: düzgün ve güzel bir türkçe kullanmalı.. neden? çünkü sözlük girip okurken eğlendiğimiz bir yer ama düzgün yazılmazsa yazılar insanın hem göz zevkini bozar hem de asabını.. önemli bir konu bu türkçe mevzusu..
- 0 santigrad derecede 1 atm basınçta bulunmalıdır..
+ yazar arkadaşlarının bir başlığa yazdıklarına cevap vermemeli..
örneğin,
#******* nolu giriye ithafen tarzı bir giri gördüğümüz zaman hiç düşünmeden en yakın moderatöre başvurmalı, olmadı yazar arkadaşımızın saçına silgi atmalı, uyurken kulağına birşey sokmalıyız ki bir daha yapmasın..
- son olarak da yazdığı giriyi uzun olsun olmasın yollamadan önce gözden geçirmeli yanlışları düzeltmeli, eksikleri tamamlamalı, sağa sola bakmalı, açsa yemek yemeli susamışsa su içmeli..
bu kurallara uyan bir insan evladı ideal sözlük yazarı olarak etiketlenmeli, alnından öpülmeli, eli sıkılmalıdır.. aslandır kraldır kraliçedir hanımefendidir..
en başta belirtmek gerek ki '' böyle bir amaç güdülüyorsa giriş öncesi(çaylaklık) kriterleri; bu idealize etme doğrultusunda belirlenmeliydi ve bu belirlemenin katılığında işlemeliydi'' sonrası sözcükler havaya savrulan irrite edici toz tanelerinin ötesine de geçebilsin diye...
yazarı ideal sözcüğüne hapsetmek zaten bir cinayettir.
aynı klonun yaratımları değiliz ki.senin idealin bende patlar, başkasının ki sende...bu böyle gider.
ses getiriyor mu? kesinlikle; harabiyetinde yapmayı becerebilirliğinde.
en çok kalemini* kullanan yazardır, fikrini, görüşünü, bakış açısını sunar; başka bir şeye karışmaz. nasihat çekmez, ukelalık yapmaz, kendini allame* sanmaz, ders vermek için kasmaz; bu giri gibiyaşlı amca lafları dökmez.
bir sözlüğün tam olarak hangi amaca hizmet ettiği çözülebilmiş, adı koyulabilmiş veya üzerinde mutabakata varılabilmiş bir konu değildir.
sözlüğün yalnızca bilgi içerikli olması gerektiği görüşü bir miktar -hatta çok miktar- idealist bir görüş, "abi işte zaman öldürüyoz bu kadar ciddiye almayın yea" görüşü ise bana göre şahsen fazla yavşakça, "ne güzel zirveler falan :d" duruşunun ise amına koyayım (eheh ne güzel ciddi başladıydık lan giriye. duramıyorum faik duramıyorum). bunun dışında sözlüğü futbol, siyaset, cinsellik, hede ve hödö konularında tartışma ve fikir alışverişi alanı olarak gören bir bakış açısı da var ki kanımca yanlış bir yerden bakmıyor.
bir sözlük admininin ise sözlüğü on yıl sonra görmek istediği yer ile ilgili, kişisel "sözlük şudur" tanımıyla ilgili kendini koyabileceği birden fazla pozisyon var. hatta bu pozisyonlardan biri doğrudan "sözlük dediğin şöyle bir şey olmalıdır" diye bir fikrinin olup olmadığıyla alakalı. zira admin, başında olduğu sözlüğün x yanının güçlü olmasını, x'e hizmet eder bir niteliğe sahip olmasını isteyip sözlüğü buna göre yönlendirmeye çalışabilir, yahut "sözlük içindeki yazarlar ne hale getirirse odur" felsefesini benimseyebilir. yahut bu iki kutba da tamamen yönelmeyip, sözlüğün ana hatlarının belirlenip gerisinin serbest bırakıldığı bir "kontrollü rastlantısallık" yaratabilir. bu üç farklı görüşten ilki kısırdır ve gelişmeye kapalıdır, ucu diktatörlüğe kadar gider; ikincisi feci sonuçlar doğurabilir* , üçüncüsü ise uzun ömürlü ve kaliteli bir sözlük için yapılması gereken şeydir fakat onun ayarını tutturabilecek kadar kusursuz bir yönetim gerektirir. zira kutup olmak kolaydır, ayar tutturmak zor.
kontrollü rastlantısal bir sözlük gelişimi amacı güden bir admin, iki paragraf yukarıda saydığım bakış açılarından herhangi birine aşırı bağlı olmaktan kaçınacak, hiçbiri aşırı derecede baskın olmamak kaydıyla sözlüğünde bu bakış açılarının (dolayısıyla o bakış açılarına sahip adamların sözlüğe kattıklarının) varolmasını isteyecektir. fakat gözden kaçmaması gereken bir nokta daha vardır: sözlük yazarı dışında da binlerce kişinin okuduğu, o sadece okuyan binlerce kişinin de hakkındaki görüşlerine önem verdiğiniz sözlüğün gelişimini yalnızca sözlükte yazar olarak bulunan adamların girilerinden feedback'lenerek yapamazsınız. sözlükte yazan adam zaten sözlükle ilgili ne düşündüğünü de sözlüğe yazıyor, e peki sözlükte yazmayan adam sözlükle ilgili ne düşünüyor? bilmiyoruz.
fakat tahmin edebiliyoruz. sözlüğe bir google araması sonucu yirmi saniyeliğine gelenler değil de az buçuk zaman geçirip sözlükte bir şey (ansiklopedik bilgi, mizah, cinsellik, futbol, siyaset, kendi ismi, vs.) arayanlar için sözlüğü kayda değer yapan 1- güncel olması 2- esprili ve büyük ölçüde sansürsüz olması 3- hem subjektif hem çoksesli olmasıdır. ansiklopedik/teknik bilgi içermesi küçük bir paya sahiptir çünkü yalnızca ansiklopedik bilgi arayan adamın internette başvurabileceği kaynaklar neredeyse sonsuz gibi bir şeydir, dolayısıyla internetten bir itü sözlük eksilse aksiklopedik bilgi anlamında hiçbir boşluk oluşmaz.
bu üç özellikten güncellik için sözlükte vakit geçiren çok sayıda yazar gerekir, ki itü sözlük bunu aşmıştır. espri ve sansürsüzlük genel olarak zaten internetin getirilerinden biridir, dolayısıyla sözlükte de vardır. fakat çokseslilik konusunda itü sözlük, sınıfta kalmaz ama pekiyiyle de geçmez.
objektif tespitleri bir kenara bırakıp tamamen subjektif görüşümü yazayım. sözlükte aradığım, çoksesliliktir. her konuda, her anlamda. zira çokseslilik zenginliktir, ve bir sözlüğün okuruna (veya okuryazarına) sunabileceği biricik özelliktir, hatta yukarıda saydığım üç özellikten de diğerlerinin varolmasını sağlayandır. sözlüğünü her amaca hizmet edebilen, bilgi arayanın da, mizah arayanın da, herhangi bir şey arayanın da vazgeçilmezi yapmak istemeyen bir adminin kutsal ilkesi çokseslilik olmak zorundadır.
nasıl vazgeçilmez? şöyle:
televizyonda bir haber gördüğüm zaman, bir politik olay olduğu zaman, bir maçta tartışmalı bir pozisyon olduğunda, bir şarkı dinlediğimde, bir film izlediğimde, bir şehre gittiğimde, bir ürün alacağımda açıp sözlüğe muhakkak bakarım. kim nasıl yorumlamış? kim olaya nasıl tepki vermiş? hangi kesim nasıl bir tutum sergilemiş? kimlerin neler hoşuna gitmiş, neler gitmemiş? kimler neleri yanlış anlamış? kimler nelerden manipüle olmuş? kimler neyi ne kadar inandırıcı bulmuş? nasıl devrim olur diye tartışan adam o olayı nasıl görmüş? y filmi zeki kayahan coşkun kalitesinde mizah üreten adama ne kadar hitap etmiş? kim hangi düşünceleri ne şekilde ifade etmiş? hangi üründen kim ne beklemiş, kim hangi ihtiyacına ne kadar karşılık almış?
ben sözlüğe bunları görmek için bakıyorum. zira bu bakış açısını sunabilecek başka bir oluşum çeşidi, haber sitesi, mizah sitesi, politik forum vs. yok. he, bunlara bakarken merak ettiğim bir konunun başlığına bakıp o an ihtiyacım olan ansiklopedik bilgiyi almıyor muyum, alıyorum fakat elimin altında olduğu için. sözlük olmasa başka yerden alabilirim o bilgiyi.
fakaaaaaat, tamamen subjektif bakış açım bu olsa da, objektif görüşüm de aynen böyledir, nitekim freethinker olmak bunu gerektirir.
çoksesliliği bilgisel içeriğe, siyasete, futbola, aklınıza gelebilecek her tür sözlük fonksiyonuna uygulayın. yeri doldurulamayacak bir her amaca hizmet eden bir sözlük minyatürü çıkacak ortaya. bakın şöyle yapılıyor, tamamen tematik bir bilgi üzerinden birçok entry ile çokseslilik yaratıyorum:
başlık: varoluşçuluk
1. dostoyevski'den başlayıp sartre'a kadar uzanan, insanın fiziki ve düşünsel varlığını sorgulayan edebi akım.
2. varoluşçuluğun dostoyevski'den başladığını söylemek mantıksızdır. zira varoluşçuluk felsefesinin kökleri budizme kadar uzanır.
3. ideolojilerin doğuş tarihlerini köklerinin uzandığı en derin noktalar olarak ele alırsak empresyonizmin ortaçağdan beri süren bir akım olduğu sonucuna varabiliriz. dolayısıyla varoluşçuluğun kökleri budizme falan uzanmaz, 19-20. yüzyıl ürünüdür.
4. dostoyevski'den önce kierkegaard'ı unutmamak gereken edebi akım. gerçi dostoyevski'yi şahsen hep yalnızca varoluşçuluk "esintili" bulmuşumdur, bana sorarsanız edebiyatta varoluşçuluk belirgin şekilde kafka'dan başlar.
5. hede grubunun hödö albümündeki x'inci şarkı.
6. varoluşçuluk hakkında bir tv sohbeti: http://www.youtube.com/...
7. bir edebi akım değil bir felsefedir.
8. x yönetmeninin filmlerinde oldukça etkili olan felsefe.
işte böyle bir şeyi sana ne bir kitap, ne bir ansiklopedi, ne wikipedia sunabilir. varoluşçuluk başlığına bir tıklıyorsun, o konunun bir tek kişinin aklına gelemeyecek kadar birbirinden alakasız yönlerini de kapsayan çok yönlü ve çok kapsamlı, komple bir fikrin oluyor. işte sözlüğün başardığı şey budur, birbirinden alakasız insanların beyinlerini ve birikimlerini aynı konu başlıkları altında toplayıp sunar sana. bu yazarlardan biri veya birkaçı başka başlıkta birbirlerine gay deme temalı espriler yapıyor olabilir, olsun.
sadece bilgi açısından örnek verdim, fakat bu diğer saydığım bütün sözlük fonksiyonları için geçerli. ne kadar birbirinden farklı insanı, o insanların yaşanmışlıklarını, dağarcıklarını, espri anlayışlarını, kişiliklerini aynı konular altında buluşturuyorsa o kadar zengindir, o kadar başarılıdır, o kadar vardır bir sözlük. itü sözlük'te daha geniş bir bakış açısı yelpazesi, daha az birbirinin aynısı, daha fazla birbirinin hatasını ortaya çıkarıp başka bir şey öne süren bir yazar kitlesi için yapılması gerekenin ne olduğundan emin değilim fakat en azından bu kadarını söyleyebilirim sanırım. sözlüğün kişilikli, kaliteli ve zengin olması için her bir yazardan bazı kriterleri beklemenin anlamı yoktur, sözlükteki herkesin ideal sözlük yazarı olmasına da gerek yoktur, zira zaten yukarıda anlattığım bütün bu zenginlik ve çokseslilik gereği ideal sözlük yazarı diye bir şey yoktur, sözlüğü çöplüğe çevirmeden büyütmenin ve zenginleştirmenin ayarını tutturabilecek ideal sözlük admini vardır.
ideal olduğundan normal şartlar altında (n.ş.a.) girilen her girisinde aynı kapasiteyi göremeyiz, çünkü ideal diye bir şey sadece düşünseldir; gerçek dünyada sürekli bulunamaz, nadiren rastlanır.
ama tabi deneyim ve çabayla bu kavrama yaklaşılabilir.
