iblis  

insana secde etmediği için kovulan melek

şeytan olarak da bildiğimiz cindir. hz. adem'e secde etmediği için tanrının huzurundan kovulmuştur. işi gücü aklımıza olmadık şeyler sokup kendine uydurmaktır.
(bkz: şeytana uymak)

grekçede suçlayıcı anlamına gelen sözcüktür.

ibranice kaynaklı aslı beelzebul olması gereken kelime. kuran'da "iblis" (=beelzebul) diye geçen, cinlerden sorumlu melek'tir (veya cindir, ama eğer melekse de diğer meleklerden farklıdır). allah'a kendisini eş koşmuş ve lanetlenmiştir, "şeytan" diye de bilinir, fakat "şeytan" onun adı değil sıfatıdır, "şeytan" bir çok dilde birebir karşılığı bulunan ve "kötü" anlamına gelen genel bir kavramdır. iblis ise şeytanların en kötüsü, büyüğü ve ilham kaynağı olduğu için ona doğrudan da "şeytan" denir; bu iki olgu karıştırılmamalıdır.
kuran'a göre allah hz. adem'i toprak'tan yaratmış ve ona "isimleri" öğretmiştir, sonra aralarında "iblis'in de bulunduğu melekleri hz. adem'le bir araya toplamış ve meleklere isimlerle ilgili sorular sormuştur. melekler bu sorulara cevap verememiş ve "senin öğrettiğinden başka bir şey bilmiyoruz, bize de bunları öğretmedin" demişlerdir. bunun üzerine hz. adem'e aynı sorular sorulmuş ve o cevapları söylemiştir. allah bu durumda meleklere adem'e secde etmelerini emretmiştir. açıktır ki bu secde etme olgusunun sebebi bilgili olmaktır, fakat iblis emredildiği gibi secde etmemiştir, allah neden secde etmediğini sorduğunda ise "çünkü ben ateşten yaratıldım, o ise topraktan; ve ateş topraktan üstündür." cevabını vermiştir. diğer bir deyişle üstünlüğü bilgili olmaya değil bugün ateş-hava-su-toprak şeklinde bildiğimiz, sonradan ateşe-güneşe tapınan zerdüştlerin inanışlarında da kendine yer bulacak, empeoklesle batı düşüncesine de giren 4 unsur hiyerarşi mantığına dayamıştır. (veya "ne kadar bilgili veya liyakatli olduğumuz değil, kim olduğumuz, soyumuz önemlidir" demiş olarak da yorumlanabilir, ki zaten arada pek fark yoktur, çünkü bütün ırkçılar tek tanrı inancından yumuşaklığından ötürü nefret eder ve kendi ırklarının geçmişindeki ateş-güneş kültlerini bulur çıkarır, ona dönmeye çalışırlar). sonuçta iblis, kendi kendine yakıştırdığı uyduruk bir "yaratıldığı madde" üstünlüğüyle, allah'ı bunu bilemeyecek bir durumda görüp ona "hatırlatmaya" kalkışması ve itaatsizliği sebebiyle sonsuza kadar kovulmuş ve lanetlenmiştir. gene de uslanmamış, sine i millete dönme moduna girip, allah'a rest çekmeye kalkışmış ve "o zaman sen bana süre ver, bu yarattığın insanlar arasına beni bırak, çoğu gene benim bu söylediğimi benimseyecek, gör bak." demiştir. allah da "o zaman sana kıyamete kadar süre, o gün sade seni degil sana inanan tüm o yarattığım irlandalıları da cezalandıracağım, cehenneme iki odun eksik fazla farketmez." diyerek bu resti görmüştür.

(bkz: kırarım boynuzunu iblis)

insanların yaptıkları ipnelikleri örtmek için suç attığı melek.

bir çeşit arkadaşa hitap şekli. genelde fırlama insanlara söylenmesinin yanında, söylemesi çok keyifli kelimelerden biridir.

kuran'a göre cin de olabilir, melek de olabilir. zaten önceki girilerde de kimi cin demiş kimi melek demiş. kuran ya çelişen ifadelerde bulunuyor bu konuda, ya çok ciddi bir anlatım bozukluğu yapıyor ya da bu işin dahiyane bir izahı var, ben farkında değilim:

* bu ayete göre cinlerdendir:

kehf 50- hani meleklere: «adem'e secde edin» demiştik; iblis'in dışında (diğerleri) secde etmişlerdi. o cinlerdendi, böylelikle rabbinin emrinden dışarı çıkmıştı. bu durumda beni bırakıp onu ve onun soyunu veliler mi edineceksiniz? oysa onlar sizin düşmanlarınızdır. (bu,) zalimler için ne kadar kötü bir (tercih) değiştirmedir.

http://www.kuranmeali.org/...



* şu ayetlere göre meleklerden olduğu anlaşılıyor:

araf 11- andolsun, biz sizi yarattık, sonra size suret (biçim-şekil) verdik, sonra meleklere: «adem'e secde edin» dedik. onlar da iblis'in dışında secde ettiler; o secde edenlerden olmadı.

http://www.kuranmeali.org/...

taha 116- hani biz meleklere: «adem'e secde edin» demiştik, iblis'in dışında (diğerleri) secde etmişlerdi, o, ayak diretmişti.

http://www.kuranmeali.org/...

isra 61- hani meleklere: «adem'e secde edin» demiştik. iblis'in dışında (hepsi) secde etmişlerdi. demişti ki: «bir çamur olarak yarattığın kimseye ben secde eder miyim?»

http://www.kuranmeali.org/...

bakara 34- ve meleklere: «ademe secde edin» dedik de iblis'ten başka (diğerlerinin tümü) secde ettiler. o ise, dayattı ve kibirlendi ve kâfirlerden oldu.

http://www.kuranmeali.org/...



surelerin iniş sırası ise araf, taha, isra, kehf, bakara şeklinde bu arada.

kullanmaktan en çok hoşlandığım kelime.