işlemsel kuvvetlendirici  

comparator görevi görenleri de bulunan yükseltici gibi bir devre elemanı.

opamp denilen elekronik elemanla türev, fark, integral alınır.ve bütün bu matematiksel işlemler belirli kurallara göre yapılırsa buna pid(proportional-integral-derivative) kontrolü denir.bu yöntemle konum kontrolü yapılır.

devrede kullanılacak çeşidinin, devrenin karakteristiğine göre seçildiği devre elemanı. örneğin; hf (high frequency) kullanılan bir devrede çalışırken, opampın yüksek frekanstaki kazancının yeteri miktarda yüksek olması gerekebilir, bu nedenle yüksek frekansta ve vhf'te size bu imkanı veren opamplar seçilir; düşük frekanslarla çalışan bir devrede (audio circuit gibi) kullandığınız opamp, rf devrelere genellikle uygun değildir; çünkü böyle bir opampın kazancı 3 khz'te hayli yüksekken, 3 mhz (megahertz) te kazanç bir (1)'e düşebilmekte, frekans seviyesi arttıkça, kazançtan ziyade kayba neden olabilmektedir.

(bkz: opamp)

genellikle kazanç bant genişliği çarpımı* işlemsel kuvvetlendiricinin katalog bilgisi olarak verilir ve bir frekans aralığı için kazancının hangi mertebelerde olduğu konusunda fikir edinmeyi sağlar.

ayrıca yükselme eğimi* de işlemsel kuvvetlendiricinin birim zamanda çıkışta ne kadarlık bir işaret yükselmesine yanıt verebileceğini belirtir (ör: 1v/us; çıkış bir mikrosaniyede bir volta yükselebilir anlamına geliyor), bu değerden daha hızlı işaretleri girişe verirseniz çıkışta işaret şeklinde bozulma* meydana gelebilir.

ayrıntılı bilgi: (bkz: http://en.wikipedia.org/...)

devre sembolü üç bacaklı bir üçgen olsa da gerçekte sekiz bacağı bulunan, dikdörtgen veya yuvarlak şekilli elektronik elemandır. elektronik 1. sınıf öğrencilerine sesleniyorum: takım çantasında boşuna üçgen bişeyler bulmaya çalışmayın. zamanında benim olduğum gibi madara olmayın.

çok fonksiyonel bir elektronik devre elemanıdır. opamp'ın içindeki kuvvetlendiricinin kazancı çok yüksek kabul edildiği için artı ve eksi bacaklar birbiriyle aynı gerilimdedir. artı ve eksi bacaklar arasındaki direnç çok büyük kabul edildiği için de bu direnç üzerinden akım akmadığı kabul edilir. başka bir deyişle iki bacaktan da giren akım sıfırdır. genellikle devre dizaynlarında artı ya da eksi bacaklarından biri toprağa* bağlı olarak kullanılır ve diğer bacak (eksi veya artı) için zahiri toprak* denilir. opamp'ın olmazsa olmazı çıkış ucundan artı/eksi bacaklarına feedback'lerdir. bu feedback'ler ideal olmayan opamp'larda artı/eksi bacakların birbirine yakın gerilimlerde olmasını sağlar.

artı ve eksi işaretli bacakların işaretleri pozitif ve negatif anlamına gelmez. yani artı uca pozitif sinyal eksi uca negatif sinyal bağlayacam diye kasmamak lazım. artı demek artı uca bağlanan sinyal çıkışta baş aşşağı çık-mı-yor demek, eksi ise eksi uca bağlanan sinyal çıkışta baş aşşağı çıkıyor demek. "non-inverting" ve "inverting" uçları deniyor bunlara ingilizcede sırasıyla.

bu opamp şeysi nasıl çalışıyormuş iyice anlayayım diyorsanız:

http://www.eas.asu.edu/...

disclaimer: sinyalin baş aşşağıolması lafını ben sıçtım, bilimsel bir değeri yoktur, sağda solda kullanmayın sakın ha...

opamp aslında kazancı çok yüksek bir fark alıcı devredir. yani ideal bir opamp v[çıkış] = k(v+ - v-) şeklinde çıkış verir. k kazancı yüksek mertebelerde olduğundan v+ - v- = 1 volt'luk bir giriş değerinde bile çıkış tavana vurur ve işlemsel kuvvetlendirici doymaya gider. bu durumda çıkış yaklaşık olarak besleme gerilimine eşit olur (opamp'lar pozitif ve negatif olmak üzere iki uçtan beslenir, negatif gerilim yerine toprağa bağlarsanız, 0 volt yerine besleme geriliminin yarısını görürsünüz). yani çok çok küçük bir giriş olmadıkça opamp çıkışı +besleme ya da -besleme gerilimi değerini alır.

bu yüksek kazançtan yararlanmanın bir yolu çıkıştan girişe geri besleme* almaktır. çıkış ucunun - ya da + uca bağlanması bu geri beslemeden ötürüdür. bu sayede eğer negatif geri besleme aldıysanız (çıkıştan - uca), opamp dengeye geldiğinde + ve - uçları yaklaşık olarak birbirine eşit gerilim değerine ulaşır ve çıkış işaretinde elde edilen kazancı artık sizin geri beslemeye bağladığınız direnç ya da diğer elemanlar belirler.

pozitif uca geri besleme alma biraz daha farklı bir uygulamadır, bu durumda da işlemsel kuvvetlendirici dengeye gelir, fakat istediğiniz kazanç değerini elde edemezsiniz. çıkış geri besleme yokmuş gibi doymaya gider; ancak bu sefer giriş gerilimine göre çıkışın değiştiği nokta iki farklı değerdedir (çıkışın önceki değerine göre). bu şekilde basit bir schmitt trigger devresi yapılabilir. yani atıyorum, çıkış -15v iken giriş gerilimi 2.5 volt'tan büyük olduğunda +15v çıkış; çıkış +15v iken -2.5 volt'tan küçükken -15v çıkış elde edebilirsiniz (normal karşılaştırıcı çalışmasında sınır değer* 0v ve tektir, çünkü v+ - v- = 0 iken opamp 0 volt verir, tabii eğer offset gerilimi yoksa). peki bu ne işe yarar derseniz; giriş işareti 0v'a yakın değerlere geldiğinde eğer ortamda gürültü işaretleri varsa opamp çıkışı sürekli +15v ve -15v arasında çok hızlı bir şekilde değişebilir, çıkışta deli gibi bir aşağı bir yukarı inen işaret görebilirsiniz*. bu tür bir sınır değer kullanarak bunun önüne geçilebilir.