hint-avrupa dil ailesinden olduğu biliniyor ve çözülmüş durumda. bu bakımdan konuşulduğu/yazıldığı bilinen en eski hint-avrupa dili hititçe olarak kabul ediliyor. wikipedia'ya baktığımda bu görüşü kabul etmeyen, hitit dilinin hint avrupa ailesine kardeş başka bir dil ailesine mensup olabileceğini iddia eden insanların da var olduğunu gördüm [1]. benim zamanımda yoktu böyle şeyler... hatta bilinen en eski hint-avrupa dili olduğu için tüm hint-avrupa dillerinin ortak atası olarak akbul edilebn hipotetik proto-hint-avrupa dili için de temel kabul ediliyor. [2]
hititçenin çözülmesinde aşağıdaki cümlenin hikayesi çok ilginçtir:
"nu nında-an ezzatenı,watar-ma ekutenı" [3]
çek dilbilimci hroznı 1900'lerin başında bu cümleyi gördüğünde ninda'nın anlamını zaten babilceden biliyordu: ekmek. acaba diğer kelimeler de yemek ile ilgili olabilir mi diye sordu kendi kendisine. mesela watar da ingilizce water, almanca wasser olan su olabilir miydi? yaptığı araştırmalarda ezza- kelimesinin yine hint-avrupa dillerinde yemek anlamına gelen to eat (ingilizce), essen (almanca), ezzan (eski almanca), edere (latince) kelimeleri ile yeterince benzer olduğuna karar verdi. ekut- kelimesinin de içmek anlamına geldiğini tahmin eden çek, cümleyi aşağıdaki şekilde çevirdi:
"şimdi ekmek yiyecekseniz ve su içeceksiniz.": "now you eat bread and drink water."
elbette bir dili çözmek için yeterli bir çalışma değil bu ama o zamana kadar pek kabul görmemiş bir düşüncenin yani hititçenin hint-avrupa dili olabileceği düşüncesinin kabul görmesi işin geri kalanını kolaylaştırdı.
[1]
http://en.wikipedia.org/...
[2]
http://en.wikipedia.org/...
[3]
http://www.saudiaramcoworld.com/...