|
|
- aşırı ısı kaybı. tehlikelidir.
(bkz: idame-i hayat)
- hypotermia; vücut ısısının normalin altına düşmesi durumu
- soğuktan kaynaklanan en yaygın iki rahatsızlık hipotermi ve lokal donmalardır. hipotermi vücut iç ısısının normalin altına düşmesi, lokal donma vücudun belli bir bölgesindeki hücrelerin donmasıdır. bu rahatsızlıkların önlenebilmesi ve giderilebilmesi için öncelikle ısısının nasıl üretilip kaybedildiğini ve insan vücudunun soğuğa tepkilerini bilmek gerekir.
hipotermi'nin önlenmesi:
insanın soğuğa karşı olan en etkili önlemi zekasıdır. 28°c 'nin altındaki sıcaklıklarda insan vücudu üretebildiğinden daha fazla ısı kaybetmeye başlar. insanlar soğuk ortamlarda zekalarının ürünü olan giysi ve barınak gibi önlemlerle dış ortamdan kendilerini izole etmeye çalışırlar.
bilgili ve mantıklı olmak soğuk hava şartlarında daha da önem kazanır. tehlikeli durumlar önlem alınabilecek kadar önceden fark edilebilmeli ve daha da önemlisi her koşula hazırlıklı olunmalıdır. hipotermi ölümlerinin çoğu geçiş mevsimlerinde kişilerin şartların değişmesine hazır olmadığı durumlarda gerçekleşmektedir.
su ve yemek
soğuk bir iklimde hipoterminin önlenmesi için sıvı, yemek ve giysiye ihtiyaç vardır. böbrekler, akciğer ve derimizden kaybettiğimiz suyu yerine koymamamız dehidrasyona sebep olur ki bu da kan hacmimizin düşmesine ve böylece hareketle ısı üretmenin zorlaşmasına neden olur.
dehidrasyonun neden olduğu başka problemler de vardır. daha az hacim kaplayan kanın hayati organlara gönderilmesi için kol ve bacaklardaki damarlar büzüşür ki bu da lokal donma şansını yükseltir.
dehidre olunduktan sonra susama hissi azalır ya da yok olur bu yüzden yeterli sıvıyı almak için belirgin bir çaba göstermek gerekir. hafif zorlukta bir günde su alımı minimum 2 litre olmalıdır. daha ağır günlerde ya da yüksek irtifada bu miktar 3 ile 5 litre arasında olmalıdır. yeterli bir sıvı alımı, açık sarı renkte ve miktarı günde 1 litre civarında olan idrarla anlaşılabilir. fiziksel aktivite ve ısı üretimi için yemek gereklidir. gün içinde sık sık ufak miktarda bir şeyler yemek enerji depolarımızın boşalmasını önler.
bir hayatta kalma durumunda, tecrübeler, başarı için yemeğin en önemli faktörlerden biri olduğunu gösterir. her hangi bir besin kaynağı, çiğ yenmesi gereken kuş ya da yılan bile, bir şey yememekten kaynaklanan yorgunluk ve depresyondan daha iyidir.
alkol kullanımı, kılcal damarların genişlemesine neden olduğu için başta bir ısınma hissi verir ama sonuçta ısı kaybını arttıracağından hipotermiyi kolaylaştırır.(nxnx, 16.04.2006 02:36 ~ 02:42)
- vücut sıcaklığının normalin altına düşmesi, yani merkezdeki sıcaklığın (merkezden kasıt kalbe dönen kandır) 35 derecenin altına düşmesidir. (merkez sıcaklık koltukaltından ölçülenden 1-1,5 derece kadar fazladır)
32-35 : hafif
30-32 : orta
30- : ileri hipotermi olarak adlandırılır.
hafif hipotermi durumunda hasta battaniye vb ile ısıtılır (pasif), kolay düzelebilir bir durumdur, hastada kalıcı zarar bırakmaz; orta ve ileri dereceli hipotermide ise aktif ısıtma yöntemleri uygulanır; bunlar sıcak hava üfleyen battaniyeler, hastaya ısıtılmış oksiyen solutulması, mide ve bağırsaklara ısıtılmış su verilip geri alınması gibi işlemlerdir. hastanın ısıtılması hızla yapılmamalıdır, genel olarak hasta nasıl bir hızla soğumuşsa buna benzer bir hızla ısıtılmalıdır.
donmuş hastanın ölüden ayırt edilmesi oldukça zordur; donmuş hastada nabız alınamaz, tansiyon ölçülemez, soğuk, mor ve katıdır. ihtimaller düşünülerek (kış mevsimi, evsiz kişiler, dağcılar..) ilkyardım* uygulanmalıdır. donmuş hastada uygulanan kalp masajının süresi normalden uzun tutulur, çünkü çok soğukta kalındığında metabolizma aniden düşer ve bu ani düşüş hücrelere kendilerini koruma fırsatı tanır ( oksijensiz kalmak normalden daha az etkiler donmuş hastayı) ve oldukça uzun süre donmuş olarak kalmış hastalarda bile herhangi bir sorun kalmaksızın iyileşme sağlanabilir.
hastaya bol miktarda sıvı verilir, bunun sebebi de ısıtıldığı zaman hastanın damarları genişleyecek ve hastanın tansiyonu düşecektir, bu da göreceli sıvı kaybı gibi algılanır vücut tarafından ve hastaya zarar verir.
- (bkz: hipotermia)
- dağcılık ve mağaracılıktaki en büyük risklerden biridir. eğer akıllıca ve gereği gibi müdehale edilmezse ileri aşamalarında doğada inanın hayatını kaybetmesine ya da insanın kendisinin ve ekibin kalanının (onu kurtarmak uğruna ya da onun yaptığı işin görevin yapılamaması nedenyle) hayatını riske atan çok tehlikeli bir duruma yol açandır.
- sylvester stallonenin gün ışığı filminde duyulabilecek bir kavram.
|