herakleitos  

nietzsche'nin esin kaynağıdır kendisi.
(bkz: ilham filazofu olmak)

ölümünün inandığı şeyi ispatlama gayreti yüzünden olması bile saygı duymak için yeterlidir.

"savaş her şeyin babasıdır ve her şeyin kralıdır" sözünü söyleyen filozof.

herakleitos der ki:

insanlar uyanık anlarında da uyurkenki kadar etrafında olup bitenlere karşı dikkatsiz ve unutkandır.
ahmaklar duymalarına karşın sağır gibilerdir; onlar için 'ne zaman burada olsalar mevcut değiller' deyimi uygun düşer.
kişi uykudaymış gibi davranmamalı ve konuşmamalıdır.
uyanıkken tek bir ortak dünya vardır; uyuyanlarınsa her birinin kendi özel dünyası vardır.
uyanıkken her gördüğümüz ölümdür, uyurken ise, hayaller.

bir takım vecizeleri fragmanlar adlı kitapta toplanmıştır. (bkz: kabalcı yayınevi)
(bkz: heraklit heraklit akar suya kabil mi vurmak kilit)

ateşi evrenin ana maddesi sayan efesli düşünür. krallık ailesinden geldiği ve kardeşi adına tahttan vazgeçtiği söylenir ayrıca antidemokratik düşünceleri ile de tanınmaktadır.

i.ö. 540 – 480 yılları arasında yaşamış doğa filozofu." her şey akar" ın yanı sıra doğada sürekli zıtlıkların barındığına da işaret ediyordu.aç kalmadan tok olmanın mutluluğunu bilemeyeceğimizi,hasta olmadan sağlıklı olmanın nasıl olacağını anlamayacağımızı söylüyordu.savaş olmadan barışın değerini,kış olmasa baharın geldiğini anlamayacağımızı...iyi ve kötünün bütünde gerekli bir yeri vardı ona göre. "zıtlıklar arasında sürekli bir oyun olmasaydı dünyanın sonu gelirdi."

efendim temizliğe önem veren bir zâttır. değişim haricinde hiçbir şeyin değişmediğine inanır. bir nehirde iki kez çimilmez sözünü de bu sebeple söylemiştir. bu nehir kirlendi bir daha çimmem ben demektür istediği.

münzevi,sivri dilli,müstehcen metaforlarla kendini ifade eden lakabı "çapraşık" olan filozof.

i.ö 535-475 yılları arasında yaşamış yunan filozofu. değişmeyen tek şeyin değişim olduğunu savunmuştur ve değişimi evrenin temel yaşamsal öğesi olarak görmektedir. meşhur aynı nehirde iki kez adım atamazsınız sözü kendisine aittir. özel yaşamında kötümser, gururlu, alaycı ve hayatını hata bulmaya adamış bir insan olduğu söyleniyor. kendisini yetiştirmiş olmakla gururlanıp, diğer filozoflara sataşmadan duramazmış. bu çağda yaşasa tam televolelik olacak adam. "polymathy zihni geliştirecek olsaydı, hesiodos, pisagor ve ksenophenes akıllı kişiler olurdu" şeklinde bir lafı var.

oluş'u mutlaklaştırmıştır. başka bir deyişle ona göre algıladığımız dünya, e.d. uzay/zaman ve dolayısıyla çokluk mutlaktır. parmenides daha sonra bu duyulur-dünyadan bağımsızca varolan, düşüncenin mekanını saptayan ilk kişi olacaktır -öyle ya varlık bir olmalıdır ve düşünce değişimden muaftır. sözkonusu düşünce-varlığın, uzay/zamana müdahalesi sorunsalı ise platon'un metheksis/pay alma kuramı ile çözülmeye çalışılmıştı.

yüzyıllar sonra ise böyle bir müdahalenin olanaksız olduğu kant tarafından gösterildi. hep sen başlattın heraklatios...

"ruhları barbar olanın, gözleri ve kulakları kötü tanıklardır" ve "ölçülü olmak en büyük erdemdir" sözlerinin sahibi, felsefe tarihinin temel taşlarından biri.

"yaşamın ismi yaşamdır, eseri ölüm" sözüyle yaşamın hiç de öyle çiçekli, baharlı, iyimser ve insana sevgiyi öğütleyen bir kavram olmadığını savunan filozof.

ateşi arke olarak seçmesinin nedeni ateşin tüm zıtlıkları bünyesinde eritebilmesidir.

samih rifat herakleitos(bir kapalı söz ustasıyla buluşma denemesi) adlı kitabında bir söze işaret eder;

"güneş, bir insan ayağı kadar."

herakleitos'un bu sözü üzerine yorumlama çabalarının yetersiz ve doyurucu olmamasından bahseder, ve rene char'dan bir alıntıyla çeviri notunu bitirir;

"sanki bu sabah yazılmış... bizim şiirimiz bu!"

işte herakleitos'a hakkını vermak ve çabalamaya devam etmek budur herhalde. kitabın içerisinde basit bir not gibi görünen bu ikinci kısım ve samih rifat'ın (neredeyse) özür dilermişçesine tavrı (ki buna char'ın söylediği de dahil edilebilir) herakleitos'u bize anlatabilecek en basit kesittir.