hatt ı müdafaa yoktur sath ı müdafaa vardır  

"hatt-ı müdafaa yoktur, sath-ı müdafaa vardır. o satıh, bütün vatandır. vatanın her karış toprağı, vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça, terk olunamaz. onun için küçük, büyük her cüzütamı, bulunduğu mevziden atılabilir. fakat küçük, büyük her cüzütam ilk durabildiği noktada, tekrar düşmana karşı cephe teşkil edip muharebeye devam eder. yanındaki cüzütamın çekilmeye mecbur olduğunu gören cüzütamlar, ona tabi olamaz. bulunduğu mevzide nihayete kadar sebat ve mukavemete mecburdur."

mustafa kemal atatürk

mustafa kemal atatürk'ün sakarya meydan muharebesinde söylediği, savaşın seyrini değiştiren söz. savaşta, yalnızca, oluşturulan tek bir savunma hattına bel bağlamamayı sadece ona dayanmamayı amaçlar. savunulan tek bir hat değil, bütün satıh olmalıdır. böylece yitirilen kuvvetler yerine arkadan destek kuvvetler gelmesi, ve bu kuvvetlerin yerini alması da mümkün olur.

(bkz: 26 ağustos 1921)

hat müdafaasında direnilen yer daha fazla korunamayacaksa araziye, duruma, güce, gerideki kuvvetin bulunduğu yerin mesafesine göre geri çekilinir.
yunanlılarla savaşılırken çıkan bu fikir, sadece korunamayan bölgeyi- tabii daha sonra geri almaya karar verilerek- bırakıp, bütün bir hattın değil, arada açık oluşmayacak şekilde kısım kıısm gerilemeyi gerektiriyordu. ordandır her karışına kan dökülmesi sözü.

dünya harp tarihinde bir ilk olan uygulamadır..dahicedir..

karış karış müdafaadır..vatan sevgisinin savaşa yansımasıdır..

"adam markajı yok, alan markajı var" gibi. bir de az önce aklıma şöyle bi diyalog geldi:

- hatt ı müdafaa yoktur sath ı müdafaa vardır. o satıh bütün vatandır. -mka
+hat the müdafaa yoktur sat the müdafaa vardır. o satış bütün vatandır. -rte

bir türk askeri dehasının(bkz: atatürk) ortaya attığı savunma taktiğidir dönemin klasik kurmayları tarafından hayretle karşılanmıştır çoğu mantıklı bulmamıştır fakat bu savunma taktiği sonucunda sakarya savaşı kazanılmıştır..

ayrıca şuan dünya harp okullarında derslerde gösterilen örnek savunma taktiklerindendir..bize aittir.. ve tabi önemli olan bu savunma taktiği kadar askerin de çelik sinirleridir,dedelerimizi de saygıyla anıyoruz..

(bkz: hatt ı müdafaa yoktur shut the müdafaa vardır)*

(bkz: ben size savaşmayı değil, ölmeyi emrediyorum!)" onmousedown="return bkc('3592622','+%60ben+size+sava%FEmay%FD+de%F0il%2C+%F6lmeyi+emrediyorum%21%60')">ben size savaşmayı değil, ölmeyi emrediyorum!)