elektrik gücüne olan ihtiyacın gün geçtikçe fazlalaşması ve her geçen gün gelişen teknoloji ile sistemlerdeki yük türlerinin artması gerçekleşmiştir..sistemdeki bu enerji ihtiyaçlarının mütemadiyen lineer olması şart koşulur..fakat son yıllarda gelişen yarı iletken teknolojisinin önemli etkisi ile sistemlerdeki nonlineer yüklerde yoğunlaşma ve fazlalaşma görülmüştür..nonlineer yükler, akım ve gerilim karakteristiği doğrusal olmayan yüklerdir..temelde harmonik akımlarının ve gerilimlerini oluşturan da bu sistemdeki bu nonlineer yüklerdir..meydana gelen bu harmonikli akım ve gerilimler de sistemdeki lineer yüklerin bile doğrusallığının kaybetmelerine neden olmaktadır..
üretilen ve tüketicilere sunulan enerji kaynağının, elektriğin; devamlı, hesaplı ve kaliteli olması istenir..kaliteli elektrik dediğimiz zamanda aklımıza gelmesi gereken sabit şebeke frekansı ve genliği sabit, saf sinüsodial şekilli uç gerilimidir..sisteme bağlı bazı elemanlar bu talep edilen saf sinüsodial şeklin bozulmasına neden olabilecek karakterde olabilirler..saf sinüsodiallikten sapmalara genel olarak harmonik denilen bileşenler ile tanımlanmaktadır ve buna sebep olan etmenlerin başında elektrik ve manyetik alanların doğrusallıktan uzaklaşması (lineersizlik) gelir..
güç elektroniğinde kullanılan yarı iletken elemanların karakteristik özelliği ve sanayide kullanılan bazı nonlineer yüklerin (nominal çalışma koşulu dışında çalışan transformatör, ark fırınları vb.) etkisiyle akım ve gerilim biçimleri, periyodik olmakla beraber temel sinüsodial dalga ile frekans ve genliği farklı diğer sinüsodial dalgaların toplamından meydana gelmektedir..temel dalga dışındaki sinüsodial dalgalara harmonik adı verilir..
sistemlerde harmoniklerin tümüyle önlenmesi pek mümkün olmasa da en az düzeye indirilmesi gerekmektedir..bu maksatta çalışacak aktif veya pasif filtrelerin çalışma karakteristikleri filtreleme işleminde kritik rol oynamaktadır..bu filtrelerin karakteristik özellikleri monte edildikleri sisteme göre çeşitlilik göstermektedir..bundan dolayı, filtreleri sisteme bağlamadan önce modelleme ve simülasyonlarının yapılması ve sisteme uygun olup olmadığı kontrol edilmelidir..süzme performansları incelenerek teknik ve ekonomik optimizasyon gerçekleştirilmelidir..
-doyma bölgesinde çalışan transformatörlerin mıknatıslanma akımları
-senkron makinelerin hava aralığı döner alanının oluşturduğu harmonikler
-senkron makinelerde ani yük değişimlerinin manyetik akı dalga şekillerindeki bozulmalar
-çıkık kutuplu senkron makinelerde hava aralığındaki relüktans değişiminin oluşturduğu harmonikler
-şebekedeki nonlineer yükler; doğrultucular, eviriciler, kaynak makineleri, ark fırınları, gerilim regülatörleri, frekans çeviriciler v.b.
yeni harmonik kaynakları
-motor hız kontrol düzenleri
-statik var generatörleri
-kesintisiz güç kaynakları
-(hvdc) doğru akım ile enerji nakli
-gelecekte yaygınlaşacak teknolojilerin akü şarj devreleri (örneğin, elektrikli arabalar)
-enerji tasarrufu için kullanılan sistemler ve aygıtlar
-direkt frekans çevirici ile beslenen momenti büyük hızı küçük motorlar
(bkz: güç elektroniği devreleri)
harmoniklerin meydana gelmesine neden olan başlıca sistem elemanları şunlardır;
-güç elektroniği elemanları ve devreleri
-doğru akım ile enerji iletimi (hvdc)
-transformatörler
-döner makineler
-statik var generatörleri
-ark fırınları
-kesintisiz güç kaynakları
-gaz deşarjlı aydınlatma
-elektronik balastlar
-bilgisayarlar
-fotovoltaik sistemler
-şebekede rezonans olayları, rezonansın neden olduğu aşırı gerilim ve akım
-generatör ve şebeke gerilimlerinin bozulması
-asenkron ve senkron motorlarda moment salınımları ve aşırı ısınmalar
-kompanzasyon sistemlerinin dieletrik zorlanma nedeniyle bozulmaları ve aşırı reaktif güç yüklenmeleri
-enerji sistemi elemanlarda ve yüklerde kayıpların fazlalaşması
-endüksiyon tipi sayaçlarda meydana gelebilecek yanlış ölçümler
-koruma ve kontrol sistemlerinde meydana gelebilecek sinyal hataları
-gerilim düşümünün artması
-sistem elemanlarının ömürlerinin azalması
-izolasyon maddelerinin delinmesi
-uzaktan kumanda, yük kontrolü v.b yerlerde çalışma bozuklukları
-sesli ve görüntülü iletişim sistemlerinde parazitlik ve anormal çalışma gözükebilir
gitar veya bas gitarda (en azından benim bildiğim bu diğer telli çalgılarda da olabiliyordur) eğer perdeliyse harmonik alabileceği perdelerde fretlerin hemen üzerinde yok perdesizse de fret olsaydı olacağı noktalarda tele tam basmadan sesi tınlatma ve hemen akabinde eli telden çekme sonucu elde edilen ses. birde elektrik gitarların distortion efektinde çok kullanılan yapay harmonik tekniği vardır. bu da bir pena tekniği olup pena vuruşunu yaptıktan sonra pena tutulan parmakla tele hafif dokunup o harmonik sesini elde etmektir.
bas gitaristler için portrait of tracy harmonik olayının üst düzeyde olduğu parçalardan biridir. dinlenilmeli ve harmonik çok kullanılacak bir teknikse bu parça analiz edilmeli çaşılmalıdır.
edit : nefeslilerde de gerekiyormuş. feci bir diyafram gerektiyormuş. yamukyumukpirenses in yalancısıyım.
her hangi bir elemana çekiçle tıklayıp sesini analiz ederseniz, ses spekturumunda x, 2x ve 3x frekanslarında pikler oluştuğunu görürsünüz. bazen 4x, 5x... diye de gider. x frekansı doğal frekanstır. ondan kaçınırsınız. ondan kaçınırken harmoniklerinden de kaçınmanız gerekir. 2x, 3x de başınıza bela olur.
50 ve 100 hz'de bir pik gözlemlerseniz siklemeyin. şehir şebekesinin frekansı ölçümünüzde parazit yapıyordur.
müzik fiziğinde sesi oluşturan saf tonlara verilen ad. en basit çalgının sesinde bile bolca armonik bulunur. ancak bunlar en güzel gitarda ayırt edilir. gitarist falan olmaya da gerek yok hem.
elinize bir gitar alın. boş bir teline bütün gücünüzle vurun. tel titreşirken bir parmağınızı hafifçe tam telin orta noktasına (on ikinci perde demirinin üzeri olur bu) dokundurun. ses devam edecek, ancak kulağınıza biraz kısılmış ve incelmiş gelecek. işte bu ilk duyduğunuz sesin birinci armoniğidir. ilk duyduğunuz sesin temel frekansı x idiyse, yeni sesinki 2x'tir. ilk duyduğunuz ses mi idiyse, yeni ses bir sekizli ince mi'dir.
şimdi aynı şeyi parmağınızı telin başından ya da sonunda üçte birine dokundurarak yapın (bu nokta da yedinci perde demirinin üzeri olur). kısa tarafın sesi pek çıkmayacak. uzun taraf ise, boyu 2/3 oranında kısaldığından, temel frekansın 3/2'sine eşit bir frekansla salınıp ses çıkaracak. işte bu da ikinci armoniğimiz.
teli farklı oranlarda bölüp farklı armonikleri dinleyebilirsiniz. bunu yaptığınızda iki şey fark edeceksiniz. birincisi, yalnızca 1/2, 2/3, 3/4 gibi sade oranların şiddetli ses verdiği. ikincisi ise armoniğin frekansı arttıkça şiddetinin azalıyor olduğu. bunların sebebini de yazardım, ancak buraya sığmayacak kadar uzun (bkz: fourier dönüşümü).
doğrusal olmayan yükler veya gerilim dalga şekli ideal olmayan jeneratörlerden dolayı, bozulmaya uğramış bir alternatif akım veya gerilimde, ana bileşen frekansının tam katları frekanslarda oluşan sinüsoidal bileşenlerin her biridir.
