inşaat mühendisliğinde yapıların deprem yükleri altında çözümü yapılırken, tanımlanmış
hareketli yüklerin toplam yüklemeye katılımını azaltan çarpana denir.
yapıların depremli durumda çözümünde kabaca şu yükleme kombinasyonu yapılır:
(p)=(g)+(n)x(q)+(e)
burada;
p=toplam yük
g=
ölü yük
q=
hareketli yük
e=deprem yükü
n=hareketli yük katılım katsayısı (1'e eişt veya 1'den küçük)
x=bildiğimiz çarpı işareti'dir.
n değeri
abyyhy'de şu biçimde tanımlanır:
*sabit vinç veya makina ekipmanlarının olduğu endistri yaplarında bu ekipmanın hareketli yükü için ---> n=1
*depolarda ---> n=0.8
*okul, öğrenci yurdu, spor tesisi, sinema, tiyatro, konser salonu, garaj,
lokanta, mağaza, vb. ---> n=0.6
*konut, işyeri, otel, hastane, vb. ---> n=0.3
görüldüğü gibi bu katsayı aslında bir "azaltma" katsayısıdır.
irdelemeler: hareketli yükün azaltılmasındaki amaç, temelde ekonomik bir çözüme ulaşmaktır. aslında hareketli yüklere dikkat edilirse (örneğin; konutlarda metrekareye 200 kilogramkuvvet ağırlık) rakamların çoğu bina için gereğinden çok yüksek olduğu görülebilir. bu azaltmanın yapılması
eşdeğer deprem yükü yöntemine göre yapıya gelen deprem yüklerini azaltacaktır; dolayısıyla kesit zorları da
* daha düşük çıkar.
ancak, bu azaltmanın
modların süperpozisyonu yöntemine göre çözümde yüklemeyi azaltacağı kesin olarak söylenemez. çünkü
mod titreşimleri ve 1. mod titreşim periyodu
* kütleye bağlıdır. kütlenin azalması frekansın artması ve periyodun düşmesi demektir; bu da deprem mühendisliği'nde çoğu zaman (sadece genelde sık rastlanan yapı tipleri için geçerli olmak üzere) deprem yüklerinin artması anlamına gelir. bu bir genellemedir; doğruluğu ve güvenilirliği "her" yapı için durumdan duruma değişebilir.
ek olarak; genelde eşdeğer deprem yükü yöntemi, modların süperpozisyonu yöntemine göre daha büyük kesit zorları verdiğinden ve her iki yöntem (işini bilen mühendis tarafından) karşılaştırmalı bir biçimde kullanıldığından, hareketli yük katılım katsayıları çok büyük çoğunlukla deprem yüklerini düşüren etkiye sahip katsayılardır.
