hantse guaşe  

giydirilmiş, kukla haline getirilimiş bir kürektir. çerkes kültürüne ait bir tür yağmur duasıdır. yağmurun yağması için yapılan bir bereket ayinidir. abaza'lar da dzıvara adı verilen hantse guaşe'nin türkçesi 'kukla prenses'tir.

çerkes gençleri tarafından; 'hantse guaşe gıdoşeg ya allah voşhişho gıtweğaşh!'(hantse guaşe’yi gezdiriyoruz, tanrımız, yağmur yağdır!) nidaları atılarak, kapı kapı gezdirilir, her kapıda yağmuru sembolize eden su, 'ya allah voşhişho gıtweğaşh!' (tanrımız yağmur yağdır!) denilerek üzerlerine serpilir, uğradıkları kapılardan gruba yiyecekler verilir (yumurta,un,darı, kurutulmuş et vb.), toplanan bu yiyecekler , gençler tarafından su kenarında hazırlanır ve tanrıya dua edilerek yenir.

şapsığlar hantse guaşe’yi bir akarsuyun içinde yağmur yağıncaya kadar bekletirlermiş. bir büyüğümüzün yazdığına göre kabardeyler hantse guaşe'yi köyün içine dikip wuıg yaparak etrafında dans ederlermiş.
kimi adigeler ise hantse guaşe ile birlikte, yanında elek içinde peynir ve hamur gezdirirlermiş. peynir suyu yağmurun simgesi, hamur ise toprağın yağmura doymuş halini temsil ediyormuş.

çerkes kültüründe kurak zamanlarda yamur yağması için temennide bulunmak üzere çocuklar tarafından bir ayin benzeri bir şey düzenlenir. buna göre çocuklar, kürekten imal ettikleri devasa bir bebeği, yani hatse guaşe'yi, ev ev gezdirerek bir yandan tanrı'ya* yağmur yağdırması için yakarırlar, diğer yandan da onlara hediye edilen şeker gibi, para gibi şeyleri alır, çocukça sevinçlerine seviç katarlar. burda maksat hem yağmur için yakarıp bir nevi görevini yerine getirmek, hem de çocukları bir arada tutup toplumsallıklarını pekiştirirken, ufak hediyelerle onları mutlu etmektir.

bu gelenek, eski çerkes inancından kalma bir şeydir. eskiden bu yağmur duası tha'ya ve şıble'ye yapılırdı. şimdi hala aynı gelenek olduğu gibi sürdürülürken, islamiyet'in etkisi ile kendisine yakarılan tanrı islamiyet'in tek tanrısı olan allah'a dönüşmüştür.

çocuklar hantse guaşe'yi gezdirirlerken özel bir de şarkı söylerler. bu şarkı şimdi yeniden düzenlenmiş haliyle islamey'in repertuarında yeralmaktadır. linki youtube'da vardı. bulursam eklerim.

çerkesler'de yağmur yağması için çocuklarca dualar eşliğinde sokaklarda taşınan kukla bebek. sözkonusu seremoniye vakit akşam olunca gençler de katılırlar. ve işte tüm bunlar esnasında koro halinde tekrarlanan ve içinde yağmur yağması için yüce tanrı tha'ya yönelik yakarış bulunan melodi de şöyle bir şey:

http://www.youtube.com/...