|
|
- üretim süreçlerinde emek faktörünün düşürülmesi sonucu üretim kapasitesi değişmiyorsa bu gizli işsizliği oluşturur.
- bir sanayi dalında ya da sektörde istihdam edilmekte olanların bir kısmının işten çıkarılmalarına rağmen üretimde azalmanın olmadığı işsizlik türü.
yıllardır aşinayız bu duruma aslında. bir işi iki kişi yapabilecekken aynı iş 10 kişiye yaptırılıyor. çok uzaktan bakınca bazen negzel daha çok insan bu sayede gelir elde ediyor gibi görünse de bu çoğunluk genelde patronun kayınçosunun amcasının çocuğu ya da eltisinin baldızının kuzeni oluyor. üretimde etkinliği azaltan bu durum asıl vasıflı işçinin alacağı ücreti diğer işçilerle paylaşmasına neden oluyor ve bunun sonucunda gözle görülebilir bir performans düşüklüğü yaşanıyor. yönetim bilimciler bu sorunun etkili bir insan kaynakları yönetimiyle çözülebileceğini düşünüyor.
- çalışıldığı halde para alınamaması ile ortaya çıkan durum.
- sistemde ve kayıtlarda çalışır gürünen, bu sebeple maaşını da aksama olmaksızın alan, buna mukabil -aslında- çalışmayan kişinin içinde bulunduğu durumdur. daha bilimsel ifadeyle "kaynaktan kendisine yapılan aktarımla gelir elde etmesine rağmen artı değere katkısı bulunmayan emek faktörünün ekonomideki konumu"dur.
gizli işsizlere daha ziyade kamu sektöründe rastlanır. gerekçesi ise basittir: uyguladığı ekonomi politikalarıyla işsizliği düşüremeyen hükümetler, kamu sektöründe, gereksiz de olsa kadro açarlar ve işsizleri burda istihdam ederler. zira, görünen, sayılan her işsiz onlara oy kaybı olarak geri dönecektir ve hükümetler buna engel olmak için işsiz sayısını "kendi imkanları doğrultusunda" azaltmalıdırlar ve bunun o an için en kolay yolu, ek emek faktörüne gerek olmasa da, o işsizleri kamuda istihdam etmektir. yani, gizli işsizlik, bir nevi "otomatik stabilizatör" olarak, ekonomi politikasında kullanılmaktadır.
(otomatik stabilizatör çok faklı bir kavramdır ve gizli işsizliğin sistemi düzenlemek için kullanılması bu kavramla açıklanamaz belki ama içerdiği amaç gereği burada sadece bir benzetme yapılmıştır.)
tabi, gerek olmadığı halde açılan kadrolar ve oralarda istihdam edilen kişiler, bir yandan yapacak iş bulamamakta, diğer yandan, halihazırda çalışmakta olan kamu personelinin de işlerini, kamudaki bu genişleme ve hantallaşma sebebiyle yavaşlatmaktadırlar. yani, kamu sektöründeki bu gereksiz şişkinlik, bir yandan çalışmayan bir gruba kaynak aktarımı sebebiyle kaynak israfını doğurmakta, diğer yandan mevcut kamu personelinin daralan hareket kısıtı sebebiyle azalan verim kanunu gereği, kamusal emeğin performansı düşmektedir.
hükümetlerin gizli işsizlikten faydalanarak sistemi rahatlatma, kendilerine gelecek baskı ve tepkileri törpüleme çabaları, devamında "kırtasiyeleşme" diye de tabir edilen yoğun bürokratik kademeleşmeye neden olur. zaten hiçbir işe yaramayan bir çok eleman vardır ve her elemana bir iş tahsis edilmelidir. bu sebeple her imzaya bir kişi düşecek şekilde iş bölümü yapılır ve her eleman her gün ayrı ayrı müsait olamayacağından -nedense artık- "bu gün git yarın gel" cilik alır yürür.
yeşilçam'daki "kamu dairesinde örgü ören memur kadın" modeli, gizli işsizliğe en güzel örnektir.
- işsizlik kurumuna kayıtlı olmayan kişilerin oluşturduğu topluluktur. genellikle üniversite mezunlarının oluşturduğu topluluktur.
|