" bulgarlar’ın beş yüzyıl süren osmanlı hakimiyetine karşı örgütlü ulusal kurtuluş hareketinin ideolog ve kurucusu olan georgi rakovski’nin doğumu üzerinden 185 yıl tamamlanıyor. birçok alanda birinci olmak rakovski’nin kaderi oldu sanki. üç renkli ilk bulgar bayrağını rakovski’ye borçu olduğumuzu çok az kişi biliyor. bu ilk bayrak ve şimdiki milli bayrağımız arasındaki fark, beyaz, yeşil ve kırmızı rengin sırasındadır. georgi rakovski, 1821 yılında stara planina dağının kotel kasabasında zengin bir tüccar ailesinde doğdu. gerçek adı sıbi stoykov sıbev olan rakovski, istanbul’da prestijli bir yunan okulunda doğal ile hümaniter bilimler ve eski ile yeni diller okudu. 40’lı yılların başında balkanlar’da osmanlı imparatorluğuna karşı düzenlenen isyan girişimlerine katılmaya başladı. 1842 yılında romanya’da braila ayaklanmalarından birine katıldı. braila ayaklanmaları, aslında bulgar göçmenlerinin esaret altındaki bulgaristan’a silahlı gruplar gönderme denemeleriydi. ancak romanya, osmanlı imparatorluğu ile ihtilaflardan korktuğu için bu ayaklanmalar, romen birlikleri tarafından söndürüldü. ayaklanmalardan birinin baş organizatörü olan georgi rakovski, ölüme mahküm edildiyse de o sırada yunan uyruklu olduğu için yunanistan’a teslim edildi ve oradan fransa’ya kaçmayı başardı. 1.5 sene marsilia’da kaldıktan sonra bulgaristan’a rakovski takma adı ile döndü. 1844 yılında osmanlı yönetiminin yanlısı olan hemşerileri ile görüş ayrılıklarından dolayı istanbul’da hapishaneye atıldı. 3 yıl mahpus kaldıktan sonra serbest bırakıldı.1853 yılında ilk başta rusya ve türkiye arasında yürütülen kırım savaşı patlak verdi. rakovski savaşta bulgaristan’ın özgürlüğe kavuşması şansını gördü. stara planina dağında küçük silahlı grup kurup rus hücmünü beklerken hazırlıklar yapmaya başladı. ancak rusya’nın hücmü, kırım savaşına ingiltere ve fransa’nın müdahalesi yüzünden gerçekleşemedi. rakovski, kırım savaşından sonra bulgaristan’ın kurtuluşu için bütün halkın ayaklanmasını öngören yeni bir plan hazırladı. 1862 yılında sırbistan başkenti belgrad’ta birinci bulgar lejyonunu örgütledi. 600 kişilik alay olan lejyonun bulgaristan’a girerek ayaklanma başlatması gerekiyordu. 1862 yılının 5 haziran tarihinde o sırada hala imparatorluğun vasalı olan sırbistan ve belgrad’taki osmanlı garnizonu arasında çıkan çatışmada bulgar lejyonunun gösterdiği büyük kahramanlık yabancı diplomat ve muhabiler tarafından da değerlendirildi. ancak sırp-türk çatışmanın düzenlenmesi ile bulgar lejyonu dağıldı. rakovski, osmanlı imparatorluğu’na karşı ortak eylemler amacı ile balkan halkları arasında arabulucu olarak diplomatik faaliyet yürütmeye başladı. georgi rakovski, sürekli olarak edebi çalışmalar sürdürdü, muharrirlik yaptı. birkaç gazete çıkardı. onlardan biri – “dunavski lebed” gazetesi bulgarca ve fransızca olmak üzere iki dilde yayımlandı. rakovski, toplumsal ve siyasi konularda yazdığı yazılarda bulgaristan’ın avrupalı bir ülke olarak demokratik şekilde gelişmesinden yana çıktı. rakovski’nin dile getirdiği fikirler, zamanın ilerisinde gidiyordu – örneğin balkan halkları arasında işbirliği yürütülmesi gerektiği ve ortodoks, katolik ve protestan olmak üzere temel hristiyanlık mezhepleri arasındaki rekabetin ortadan kaldırılması gerektiği görüşleri. rakovski bulgar edebiayatında romantik akımın kurucularından biri oldu.1867 yılında bükreş’te birkaç silahlı çetenin bulgaristan’a girerek ayaklanma başlatılmasını öngören yeni bir kurtuluş harekatı için yoğun hazırlık yapan rakovski’nin sağlık durumu kötüleşti. rakovski aynı yılın 9 ekim tarihinde hayatını adadığı bulgaristan’ın kurtuluşundan 11 yıl önce verem hastalığından öldü. "
yazı : veneta pavlıva
çeviri: tanya blagova
kaynak: bnr.bg
