|
|
- divan şiirinde kullanılan en az beş en fazla da onbeş beyitten oluşan bir nazım şeklidir.ilk beyite matla,bitiş beyitine makta denir.bu bitiş beyitinde şairin adının geçtiğini farkederiz.son beyitten bir önceki beyite hüsn_i makta denir.gazelin ikinci beyitine de hüsn_i matla denir.son iki beyite mahlas beyiti de denir.bazı gazellerde iç kafiye bulunur işte bunlara musammat gazel deniyor.gazellerde aşk,islam inancı,hüzün,kader,zorbalık,ölüm,savaş,gibi duyguların yanında yani gazeller sadece bunlar üstüne yazılmakla beraber padişah için yada diğer devlet büyükleri için yazılanları da vardır.bunlar halk arasında yada o dönemin padişahını sevmeyen insanlar arasında padişahın yardakçıları olarak bilinir ve bunun yanında çok daha kötü hakaretlere maruz bırakılır.hatta bazı padişahlar gazel yazan şairleri sarayına davet eder ve en güzel gazeli kim yapacak şeklinde yarışmalar düzenlerdi.tabi bu yarışmanın alt başlığı kim daha çok övecek padişahı idi.tabi en çok öven kazanıyor diğerleri idam ediliyordu.o yüzden gazel şairleri saray erkabına bulaşmamaya gayret etmişlerdir.bazı gazelciler iran şiirinin izini sürerler ali şir nevai ahmet paşa,necati buna örnek gösterilebilir.
- kanal d'de yayınlanan kapıları açmak dizisindeki kızın okuduğu "türkü"zannedilen şey aslında gazeldir yani her bölümde okuyo ,izlerseniz nasıl birşey olduğunu duyabilirsiniz.
(jineps, 17.09.2005 18:52 ~ 13.10.2005 18:54)
- sözlük anlamı "kadınlarla aşıkane sohbet etmek" demek olan arap edebiyatına özgü beyitlerle kurulan bir
nazım şekli.edebiyatımıza iran edebiyatından geçmiştir.en az üç en fazla on beş beyitten oluşur.beyit sayısı asla çift rakam olmaz.işlenen konulara göre garami, rindane,şuhane,hikemi gibi adlar alır.(aytok, 17.03.2007 23:26)
- süzme çeşmin gelmesin müjgan müjgan üstüne
vurma zahm-ı sineme peykan peykan üstüne
rize-i elmas eker her açtığı zahma o şuh
lütfu var olsun eder ihsan ihsan üstüne
dilde gam var şimdilik lutf eyle gelme ey sürur
olamaz bir hanede mihman mihman üstüne
yardan mehcur iken düştük diyar-ı gurbete
dehr gösterdi yine hicran hicran üstüne
hem mey içmez hem güzel sevmez demişler hakkına
eylemişler rasih'e bühtan bühtan üstüne
rasih
ey sevgili! gözlerini süzme ki, kirpik kirpik üstüne gelmesin; böylece bağrımda (gönlümde) açtığın yaraya ok üstüne ok atmış olma (üst üste kirpikler; üst üste ok demektir).
sevgili, açtığı her yaraya elmas tozu ekiyor. lutfu var olsun; (aşıkına) ihsan üstüne ihsanda bulunuyor (sevgilinin birinci ihsanı aşıkının bağrında açtığı yara, ikinci ihsanı da o yaranın kapanmasını engelleyen elmas tozudur).
ey sevinç; gönlümde gam var, şimdilik lutfeyle sen gelme. çünkü bir evde misafir üstüne misafir uygun düşmez (gam gibi değerli bir misafir var iken sevinci ağırlamak mümkün değildir ki!).
sevgiliden ayrı kalmıştık, bir de gurbetlere düştük. felek bize hicran üstüne hicran gösterdi vesselam (birinci hicran sevgilinin ayrılık azabı, ikincisi de gurbet elemidir).
rasih için "hem içki içmez, hem güzel sevmez!" demişler. zavallıya iftira üstüne iftira atmışlar (içki de içer, güzel de sever).
(açıklamalar: iskender pala)
|