göktürk devleti*  

türk adı ile kurulan ilk devlet.

orta asya ve çin'de yaşamış türk toplumu. göktürkler inanç ve düşünce yapılarına göre göktanrı (tanrı veya tengri) tarafından devlet kurma görevinin kendilerine verildiğine inanır ve bu doğrultuda hareket ederlerdi.

kaynaklara göre ms 552-630 yıllarında hüküm süren devlet.
başkenti ötüken, ilk hükümdarı bumin kağan'dır.
ülkenin batısını yöneten istemi yabgu batı yönünde fetihlerde bulunmuş. akhunlara karşı sasanilerle birleşmiş ve bu devletin toprakları göktürklerle sasaniler arasında paylaşılmıştır.
çinlilerin göktürklerin içişlerine karışması sonucunda 582 tarihinde ülke ikiye ayrılmıştır.(doğu göktürkleri 630 batı göktürkleri ise 659 yılında çin egemenliğine girerek yıkılmıştır)

kansu bölgesindeki töles (uygur) ve çin'de hüküm sürüp tam o dönemde devletleri yıkılmış olan tabgaçlar'dan bozkıra geri dönebilen türk boylarının birleşmesiyle kurulmuş türk devleti.

göktürk devletinin başındaki aşınaoğulları hanedanının hun kağanlarının soyundan olduğunu yazar eberhard.

bu devlet ilk defa bugün orta asya türk cumhuriyetleri dediğimiz devletlerin yaşadığı yerlere egemen olup ipek yolunun kontrolünü ele geçirmiştir.

ipek yolu hakimiyeti mücadelesi nedeniyle iranlılar'la birleşip akhunlar'ı yok etmiş aynı şeyi bizansla birleşip iran'a yapmak istemiş fakat başarılı olmamıştır.

hazar denizinin kuzeyi kanalıyla karadeniz limanlarına uzanan ipek yolunun alternatifi olacak bir rota için bizans-göktürk çabaları da boşa çıkmıştır. söz konusu rota ilerleyen yüzyıllarda "kürk yolu" olarak anılacaktır.