• isle of dreams
  • görseller

    • göktürk alfabesi
    • göktürk alfabesi
    • göktürk alfabesi
    • göktürk alfabesi
    • göktürk alfabesi
  1. bilinen ilk türk alfabesidir. hunların da kendilerine ait bir alfabeleri olduğu biliniyor fakat bu alfabenin özellikleri bilinmedıği için göktürk alfabesi kesin olarak türklere ait olduğu bilinen ilk türk alfabesi olarak geçer. göktürk alfabesi ile yazılmış ilk buluntular ise göktürk hanlığının kuruluşundan yüzyıllar öncesine kadar uzanır. kökeni ile ilgili bir çok sav bulunmakla birlikte en çok kabul göreni iskandinav alfabeleri gibi runik olduğudur.
    bu alfabe 38 harften oluşur. bulgarlar,hazarlar, peçenekler ve sekeller tarafından bazı değişikliklerle avrupa'ya kadar taşınmıştır. orhon kitabeleri de bu dille yazılmıştır.
  2. orhon yazıtlarındakı runik yazıları çözerek göktürk alfabesinin 38 harfini saptayan vilhelm thomsen'dir.danimarkalı bilim adamı,metinlerde en çok rastlanan sesli harflerden yola çıkarak tengri,türk ve kültigin kelimelerini cözdükten sonra bütün metinler okunabildi ve böylece, sadece göktürk toplumunun tarihi değil,türkçe'nin en eski örnekleri de bilim dünyasına kazandırılmış oldu.
  3. avrupa'da 3.-16. yüz yıllar arasında kullanılan futhark alfabesine çok benzemektedir. aynı kökenden geldikleri düşünülmektedir ve buna da runiform denir. lakin göktürk alfabesinin 8. yy. civarında kullanıldığını düşünürsek... ohannes!!! türkler iskandinavyalıymış! kızılderililer sarışın, mavi gözlü, etli butlu norveçli... ooohhşşş!
  4. (bkz: dünyanın ilk alfabesi)
    (bkz: köktürk alfabesi)

    kök = gök türk alfabesi dünyanın ilk alfabesi olup tanrı dağlarının eteklerinden avrasya'ya yayılan türk boyları tarafından tüm yeryüzüne yayılmıştır. bu alfabe etrüsk türkleri ile avrupaya getirilmiş ve latin alfabesi olarak, mezopotamya'ya ise sümer türkleri tarafından fenike ve grek alfabesinin temelini oluşturmuştur. türklerin dünyaya kazandırdıkları en önemli buluş olup, m.kemal'e neden arap alfabesinden sonra köktürk alfabesine geçilmediği sorulunca, "ters çevirin latin harflerine öyle bakın bakalım hangi alfabeyi hatırlatıyor size" diyerek yanıt vermiştir..
  5. bilinen ilk yazılı tarih çinlilere aittir. o da milatdan önce 2000'li yıllara ait. öncesinde de ( günümüzden 5000 yıl evvel falan ) yazıyı, doğal olarakta alfabeyi sümerler bulmuştur. (bkz: cuneiform) göktürkler o tarihlerde var mıydı, başka bir klanın elemanı mıydı, bilmiyorum.
  6. atatürk güneş dil teorisini inandığından savunmamıştır, arap alfabesini kaldırıp yerine latin alfabesini koyarken milliyetçi fikirleri ön plana koyup daha az tepki çekmek için ortaya atmıştır. çünkü ''latin alfabesi daha kullanışlı ondan buna geçtik'' dediğinizde ''köklerimizi yok sayıyoruz'' derler ancak ''bütün dillerin kökeni biziz'' dersen ''hea lan bu zaten bizimmiş ne müthişiz'' diye düşünürler aradaki fark budur. göktürk alfabesi ilk türk alfabesidir, dünyanın ilk alfabesi falan değildir bunu türkologlar bile kabul etmez.
  7. türk yazı dilinin ilk asırlarında kullanılmış olup türklerin bilinen en eski yazısıdır. bu alfabenin ilk örneği 6. yüzyıla ait yenisey kitabeleridir. bilinen en nizamlı örneği ise orhun abideleridir. bu iki kitabeden hareketle göktürk alfabesinin geçmişini miladın ilk yüzyıllarına kadar götürebiliriz. bilinenin aksine yalnızca taşlara yazılmamıştır. bu alfabe ile yazılan ilk kitap uygur dönemine ait ırk bitig'dir.

    orhun abecesinin türk ürünü olduğunu ileri sürenler gibi olmadığını iddia edenler de vardır. ancak türk menşeili olmadığı iddia edenlerin ispat yönleri zayıftır. alfabenin türklere ait olduğunu iddia edenler ise buna kanıt olarak bu harflerin türk damgalarının bir sonucu olduğunu söylemekte ve bazı harfleri bu şekillere göre açıklamaktadır.

    örneğin: ok olarak okunan harfin (görsel: göktürk alfabesi/355798) nesne olan ok'a, yay olarak okunan harfin (görsel: göktürk alfabesi/355799) nesne olan yay'a, t olarak okunan harfin de (görsel: göktürk alfabesi/355800) dağ'a benzediği kesindir. bu örnekler daha da çoğaltılabilir.

    göktürk abecesinde harfler kesinlikle bitişmez. yukarıdan aşağıya ya da sağdan sola yazılır. sözcükler, aralarına iki nokta (:) koyulmak suretiyle birbirinden ayrılırlar. bu iki nokta bir nevi boşluk görevi görmektedir.

    yenisey yazı işaretleri, göktürk abecesinin öncülüdür ve bu yazı işaretleri 150 kadardır. göktürk abecesine gelindiğinde ise işaretlerin sayısı 38'e düşmüştür. bu 38 harften 4'ü ünlü (vokal) 34'ü ise ünsüz (konsonant) olmaktadır.

    ünsüzlerin birkaçı nötr haldeyken (ç, m, p, ş, z) çoğunluğu kalın-ince olarak ayrılmıştır (b, d, g, k, l, n, r, s, t, y) ayrıca alfabede gösterilen ünsülerin birkısmı vokalli konsonant (ok, ık, iç, ök) birkısmı da çift ünsüzdür (ld~lt, nd~nt, ng, ny)

    ünlüler ise ikişerli gruplar halinde işaretlendirilmiştir. yani a-e, ı-i, o-ö, u-ü sesleri birer harf ile gösterilmiştir. bu ünlülerin dışında 5. ünlü olarak da kapalı e mevcuttur. (nadir kullanım)

    göktürk yazısında ünlüler genellikle yazılmamaktadır. yazılmayan ünlüler genellikle kelime başında ya da içinde olmakla birlikte son sesteki vokallar genel olarak yazılmaktadır (ünsüzlerin kalın-ince olarak ayrılması ünlü yazımını etkilemiştir). özellikle söz başındaki a-e ünlüler yazılmamaktadır.