|
|
- pul kolleksiyonculuğu, pulculuk. ptt'nin de pul kolleksiyoncularının imdadına yetişen, çocukluğumuzu renklendiren bir filateli servisi vardı.
(bkz: filatelist)
- filatelide kullanılan terimler ve anlamları şöyledir:
• anma bloku: bir olayı veya kişiyi anmak için ya da propaganda amacıyla basılan ve üzerine genellikle o olay veya kişiye ait resim ve motifler bulunan pullardır. zımbalı veya zımbasız bir ila birkaç pulu kapsayan, bütün olarak basılan küçük pul tabaklarıdır.
• anma pulu: belirli bir olay veya kişiyi anmak üzere çıkarılan ve üzerine genellikle o olay veya kişiye ait resim ve motifler basılan pullardır. bu pulların tirajları kısa zamanda tükenecek şekilde sınırlı olur.
• blok: birbirinden ayrılmamış, üst üste veya yan yana en az 4 pulun meydana getirdiği gruptur.
• dantel: perforaj işlemi sonrasında pulların kenarlarında meydana gelen dişlerdir.
• değer: postada kullanılan değerli kağıtların üzerlerinde belirtilen para tutarı veya bir serideki pullardan biri.
• ek değerli pul: yılda iki kez (türkiye için geçerli) çıkan bu pulların nominal değerlerine, + işaretiyle bir değer daha eklenmiştir. bu ek eğerin % 75'i kızılay'a % 25'i çocuk esirgeme kurumu'na yardım olarak verilir.
• emisyon: bir değerli kağıdın veya pulun tedavüle çıkarılması.
• erör: değerli kağıtların basımı veya zımbalanması sırasında meydana gelen hatadır.
• ese: baskı durumunu pulu bastıran kuruluşa göstermek için hazırlanan provalardır. eseler yalnızca ptt müzesi veya arşivlerinde bulunur, satılmazlar.
• filatelik zarf: ilk gün veya özel gün damgasını taşıyan özel zarflardır.
• filigran: pulların kağıdında bulunan ve ışığa tutulduğunda görülen yazı, çizgi, şekil veya motif gibi özel bir belirtidir. pulun sahtesinin basılmasını önlemede kullanılır.
• flam: ücret ödeme makinelerinde tarih sangasının yanına basılan 3,3 x 4,4 cm. boyutunda, dörtgen şeklinde olup, içinde reklam, slogan vb. bulunan damga izidir.
• forma: pul üzerindeki resmin marj hariç mm olarak boyutu.
• föyye: üzerinde dantelli veya dantelsiz bir veya birkaç pul basılmış olan ve kenarlarında çoğu zaman yazılar taşıyan küçük pul tabakasıdır.
• ilk gün damgalı zarf: üzerlerine bir anma veya sürekli pul serisi yapıştırılıp konuya ait ilk gün damgası ile damgalanmış, yazı ve motifler taşıyan özel zarflardır.
• lejand: pul üzerindeki yazılara denir.
• maksimum kart: üzerinde büyütülmüş olarak bir posta pulundaki resim bulunan ve ayrıca basılmış veya yapıştırılmış olarak pulun kendisini taşıyan özel damgalı filatelik kart.
• marj: pul tabakalarının ve anma bloklarının kenarlarında veya pulların çerçeveleri dışında kalan baskısız kısımlardır.
• özel gün zarfı: üzerlerine yapıştırılan pula özel bir filatelik damga basılan, damga konusu ile ilgili yazı ve motifler taşıyan özel zarflardır.
• perforaj: tabakalardaki ve anma bloklarındaki pulların birbirinden kolay ayrılabilmeleri için aralarının zımbalanması işlemidir.
• portföy: bir anma pulu için bastırılan ve içinde söz konusu anma pulu, bununla ilgili ilk gün zarfı, kart veya öbür yayınların olduğu filatelik dosya.
• posta kartı: üzerinde "posta kartı" ibaresi taşıyan, alınacak ücreti gösterir pul baskısı bulunan, resimli veya resimsiz kartlardır.
• poşet: içinde monte edilmiş bantlar olan ve posta pulu konulabilir plastik muhafaza.
• resmi pul: genel ve özel bütçeli daireler ile belediyelerin posta gönderilerinde kullanılan pullar.
• santre: pul resmini çevreleyen çerçevenin (formanın) pul kağıdının tam ortasına basılmasıdır.
• seri: aynı ad altında çıkarılan pulların her değerini içine alan takıma denir.
• sürekli pul: posta ücretlerinin ödenmesinde kullanılmak üzere bu isim altında, çok sayıda ve çoğunlukla iki renkli olarak bastırılan pullardır.
• sürşarj: pulun değerini değiştirerek veya değiştirmeksizin başka bir olayı anmak veya pulun çıkarılış amacını değiştirmek için üzerlerine yeni yazılar, rakamlar veya motifler basılması işlemidir.
• şarniyer: pulların albüme tutturulmasına yarayan küçük zamklı kağıt parçası.
• takse pulu: postaya verildiği gün ücreti ödenmemiş veya eksik ödenmiş posta gönderilerinin alıcılarından veya gerektiğinde göndericilerinden alınan ücretler için kullanılan pullardır. bu pullar başka posta hizmetlerinde kullanılmazlar.
• tematik pul: kuş, çiçek, spor, meşhur adamlar, şehirler, tablolar, otomobiller gibi belli konuların resimlerini taşıyan pullardır.
• tet-beş: birbirine ters olarak basılan birbirinin aynı iki puldur.
• tiraj: pul ve değerli kağıtların baskı adedi.
• uçak pulu: posta ücret tarifesinde uçakla gönderilecek posta maddeleri için öngörülen ücretlerde bastırılan ve üzerinde havacılıkla ilgili resimler bulunan pullardır.
• varyete: bir pulun değişik şekillerde basılmasıdır. erörden farkı ptt'nin kontrolü altında yapılmasıdır.
|