füg; bir müzik terimi, müzikal sunu biçimidir. kanona benzer ve genellikle birbirinden farklı seslerde, farklı anahtarlarda, farklı hızlarda; yukarıdan aşağıya ya da geri geri çalınan bir tema üzerine kurulur. birden çok sesi birleştirme kurallarına göre yazılan ses süsleme biçimlerinden birisidir. duygusal ve sanatsal anlatımlarla içerilidir. "füg"ü açığa vuran işaret başlama biçimidir. tek bir ses temayı belirtir, bu bittiğinde ya dört nota üstten ya da üç nota alttan ikinci ses girer. bu sırada 1. ses "karşı konuyu" söyleyerek devam eder. tema birbirini izleyen belirli seslerden oluşur. birinci ses temayı önderlik eder,ikincisi değişiktir, tekrar eden birinci sesten sonra gelen diğer üçüncüsü melodiyi tamamlar. bu; konuyla ritmik, armonik ve melodik karşıtlık oluşturacak biçimde seçilmiş ikincil bir temadır. bütün sesler girdiğinde hiç bir kural kalmaz. füg bestelemek için belli bir formülasyon yoktur.
bach, "füg"ün ustaca uygulayıcısıdır. iki sesli basit bir füg yazmak bile bir müzisyen için kolay değilken bach'ın altı sesli bir füg yazması onun ne büyük bir müzisyen olduğunu gösterir aslında. bunun yanında operada füg'e dair, sanatçıların en korktukları bölüm olduğu söylenir.
özel olarak kurgulanıp yazılmış bir temanın çeşitli kontrpuantik teknikler kullanılarak belirli bir biçim çerçevesi içinde bestelendiği müzik kompozisyonudur. yazılması en zor müzik türlerinin başında gelir.
füg, (latince fugae - kaçış anlamında) johann sebastian bach'ın kendi türetmiş olduğu "ricercar" adlı yatay tekniğe ve sürekli imitasyona dayanan bir kompozisyon çeşidinden geliştirmiş olduğu bir türdür. genelde üç ve üzeri ses için yazılır. bu "ses" olgusu enstrüman, vokal ya da herhangi bir müzikal katman anlamına gelebilir. fakat unutulmamalıdır; katman ne kadar çoğalırsa, müzik içindeki zıtlık da o kadar azalır. sekiz sesli bir fügde yoğun zıtlık ve başarılı bir işleme bulmak pek de mümkün değildir.
her tema ya da tematik malzeme, füg teması olamaz. söz konusu temanın fügde muvaffakiyetle kullanılabilmesi, temanın ne kadar yapılı olduğuna bağlıdır. füg teması, kendi içinde bir form taşımalıdır. iki veya üç bölmeli olabilir, geliştirmeye dayalı bir formu bulunabilir, birbirleriyle diyalog halinde bulunan motiflerden oluşabiliyorken, sunulan malzemelerin varyasyonu şeklinde ya da sürekli sekvens halinde gelişen öğelerle de yapılanabilir. fakat en önemli nokta, füg temasının karakteristik olarak fügde kullanılacak diğer tematik malzemelerden ayrılabiliyor olmasıdır. bu tema parlak, belirgin ve kendi içinde sistemli olmalıdır.
temel olarak füg, üç bölmeden oluşmaktadır: exposition (sergi), development (gelişme) ve re-capitulation (yeniden sergi veya röpriz). füg temalarında ölçü kısıtlaması diye bir şey de olamaz; tema bir, üç, dört, altı hatta dokuz ölçü bile olabilir; iki ya da üç notadan da oluşabilir. fakat tema ne kadar uzunsa, geliştirmek de o kadar çetrefilleşir; partilerde kullanılması, geliştirilmesi ve zıtlık yaratılması zorlaşır. on iki ölçülük bir tema ile üç sesli füg yazmak (temanın ses genişliğini de dikkate alarak) daha makbulken, tek ölçü hatta üç-dört notalı temalarla beş sesli füg yazmak çok daha uygundur. dikkat edilecek nokta, temanın geleceğinin düşünülerek yazılması ve kurgulanmasıdır ki, bu durum da bestecinin yetisine ve kapasitesine göre değişmektedir.
fügde tema duyurulduktan sonra, temanın bağlı bulunduğu eksenin beşinci derecesinden ikinci tekrarı gelir. bu ikinci tekrara "cevap" adı verilir. cevaplar, ikiye ayrılmaktadır; eğer cevap temayla birebir aynıysa ve hiç bir değişikliğe uğramadan kullanılıyorsa "reel", değiştirilerek kullanılıyorsa "tonal" adını alır. tema bitmeden cevabın girmesine de "stretto" adı verilmektedir.
tema cevabına kontrpuan uygulanmasına da "karşı cevap" adı verilir. karşı cevap kendi içinde sistemli (mantıklı) ve temaya uygun bir yapıda olmalı fakat temayı asla bastırmamalıdır. karşı cevaplar da kendi içlerinde ikiye ayrılmaktadır: söz konusu karşı cevap füg boyunca aynı şekilde ve benzer biçimde kullanılıyorsa "tekrarlı karşı cevap" olarak nitelendirilir, fakat cevap için her seferinde farklı bir karşı cevap kullanılıyorsa, o zaman bu karşı cevaplara "tekrarsız karşı cevap" adı verilmektedir. temanın sırasıyla üçüncü, dördüncü vb. (kaç sesli ise) katmanlardaki duyuruluşları, bunların cevapları ve karşı cevapları da aynı kurallar çerçevesindedir.
fügdeki tema, cevap ve karşı cevap, fügün yapısına göre müteakip katmanlarda duyurulmasından (yani ilk iki sesten sonra üçüncü, dördüncü, beşinci vs. seslerde duyurulmasından) önce, bu cümlelere hazırlık olarak ana füg temasının malzemelerinden oluşan bir kaç ölçülük küçük bir ara bölüm bulunmaktadır. bu bölüme "intermed (yada divertisman)" denilir. intermedler, tema-cevap-karşı cevap üçlüsünün müteakip duyuruluşlarına hazırlık ve fügün kendi içindeki bölümlerinde köprü amacıyla iki şekilde kullanılmaktadır.
bestecilik tekniğinin zirvesidir füg. bu binaen tarih boyunca birçok besteci de muhtelif eserlerinde fügden ve füg tekniğinden yararlanmıştır.
özellikle barok dönem eserlerinde vazgeçilmez olarak kullanılan kontrpuanın (noktaya karşı nokta) yani müziğin akorsal kurgudaki gibi dikey yürümediği,melodinin yatay olarak yürüdüğü ve partisyonların birbirini takip ettiği kesin ve katı kurallara tabi (ki bu kurallara uymamaları yüzünden pek çok genç bestecinin o dönemlerde okullardan atılmıştır) müzik tipinin zirvesindeki formdur.
psikolojide, bir insanın geçmişinden kaçarak, kendine tamamen yeni bir kimlik oluşturup yepyeni bir hayat şekli edinmek suretiyle yaşaması olayı.
bir örneğine, lost highway filmindeki fred madison karakterinde rastlanır.
bir kişinin kim olduğunu bilemeden ortalıkta gezindiği süreç.füg durumu çok kere depresif bir hastalık ortamında gelişir ve bazen intiharın simgesel bir karşılığı olarak belirir. epilepside görülen otomatik davranış spektrumunun bir parçası olan füg ile birlikte akıl bulutlanması, gerçekdışı duyguları veya "dejavu" halüsinasyonları ve ruhsal durumda değişimler (korku, öfke, depresyon, vs.) görülür. histerik bir füg, kişinin kaçma zorunluluğu duyduğu, dayanılmaz bir durumla ilgilidir; çok kere bu olay konusunda kısmen yahut tam amnezi mevcuttur. organik beyin travmasında (örneğin, kafa travmasından sonra) da füg durumları baş gösterebilir.
