kadim dil
sindarin de karşılığı "yalnız diyar" dır. puslu dağlar ile
ered luin ** arasında kalan bölge; güneyden
grisel nehri ile sınırlanır.güneşin ilk çağında elfler tarafından pek bilinmezdi; ama insanlar yaşardı ve bölge üzerinde
morgoth etkiliydi.fakat güneşin ilk çağının sonunda beleriand'daki elf ve cüce krallıkları yokolduğunda, çok ufak bir kısmı dışında
blue mountains'ın da tamamı sulara gömüldü. güneşin ikinci çağında uzun süre boyunca
sauronun gölgesi altında kaldı ama çağın sonlarına doğru orada
elendil tarafından
numenoreanların krallıklarından biri olan
arnor kurulacaktı. güneşin üçüncü çağı boyunca önceleri refah içinde ve uygar bir bölgeydi ama
gondor un zayıflayışı, **büyük veba** ve
angmar ile yapılan savaşlar sonucunda büyük bölümü harap oldu. üçüncü çağın sonlarında halkı artık çok azalmış ve sadece
imladris,
shireve
breegibi küçük yerleşimler bölgeleri kaldı.
