bir insanın, bir işi tamamlamak amacıyla ortaya koyduğu efor, harcadığı zaman, katlandığı zorluklar, fedakarlıkların bütünü. emek kavramı, bu yönleriyle tarih boyunca kutsal kabul edilmiştir.
renklerin ustası olarak anılan büyük bir ressamın öğrencisi eğitimini tamamlamış. büyük usta öğrencisini uğurlarken, yaptığı resmi şehrin en kalabalık meydanına koymasını ve yanına da kırmızı bir kalem bırakmasını, halktan beğenmedikleri yerlere çarpı koymalarını rica eden bir yazı iliştirmesini istemiş. öğrenci birkaç gün sonra resme bakmaya gittiğinde resmin çarpılar içinde olduğunu görmüş.üzüntüyle ustasına gitmiş. usta ressam üzülmemesini ve yeniden resme devam etmesini önermiş.öğrenci resmi yeniden yapmış.. usta yine resmi şehrin en kalabalık meydanına bırakmasını istemiş fakat bu kez yanına bir palet dolusu çeşitli renklerde boya ile birkaç fırça koymasını ve yanına da insanlardan beğenmedikleri yerleri düzeltmesini rica eden bir yazı ile
bırakmasını önermiş.öğrenci denileni yapmış.birkaç gün sonra bakmış ki resmine hiç dokunulmamış. sevinçle ustasına koşmuş. usta ressam şöyle demiş "ilkinde insanlara fırsat verildiğinde ne kadar acımasız bir eleştiri sağanağı ile karşılaşılabileceğini gördün. hayatında resim yapmamış insanlar dahi gelip senin resmini karaladı. ikincisinde onlardan yapıcı olmalarını istedin. yapıcı olmak eğitim gerektirir. hiç kimse bilmediği bir konuyu düzeltmeye cesaret edemedi. emeğinin karşılığını, ne yaptığından haberi olmayan insanlardan alamazsın. sakın emeğini blmeyenlere sunma ve asla bilmeyenlerle tartışma."
insanı insan kılan temel özelliktir aslında. çünkü içinde bilinç vardır insan bilinciyle efor harcarken bir amacını gerçekleştirmek için , hayvan ise çabalar içgüdüsel hareket eder.
marx'ın gotha ve erfurt programlarının eleştirisi 'nde " en yüce değer değildir" diye tanımladığı şey. bunu sanki en yüe değer olduğunu iddia edenlere karşı söylüyormuş gibi söyler.