tam adı ebul-iz ismail bin ar-razzaz el-cezeri'dir. çalışmalarını artuklu * hanı nasır el-din mahmud'un sarayında yürüttü. 300'e yakın otomatik makinenin tasarımının bulunduğu ünlü kitabının bir kopyası (belki de aslı bilmiyorum) topkapı sarayı'ndadır.
el cezeri yaşadığı dönemde bağlı bulunduğu anadolu beyinin isteği üzerine bulduğu aletlerin çizim ve tanımlarını içeren bir kitap yazmıştır.
bu kitaptaki bazı sayfalar 1900lerin başlarında -osmanlının yıkılma dönemlerinde- avrupalı bilimadamları tarafından çalınmıştır ama kitabın orjinali eksik sayfalarla hala kültür banaklığındadır.
bizim çok kültürlü kültür bakanlığımız bu kitabı yayınlama kararı almış ancak her ne hikmetse çevirme gereği duymadan kuşe kağıda aslının renkli fotokopilerini basarak kitabı piyasaya sürmüşlerdir. bu kitabı okuyacak kişinin arapça, farsça, eski türkçe vs bilmesi gerekir ki türkiyede bu insanların sayısı sanıyorum çok değildir. amaç belki de yabancı kardeşlerimize bu icatları tanıtmak ya da biz zamanında nelerle ilgilenmişiz be heyyt dedirtmek olabilir.
ancak bu kitapta dikkatle incelenmesi gereken unsur vardır ki o da emme basma tulumba gibi, arabalarda kullanılan dingil, aks gibi sistemlerin bugün ford, leonardo da vinci vs tarafından bulunduğunun zannedilmesine karşın el cezerini bunları 1000li yıllarda detaylı çizimlerle anlatmasıdır. ve kitaptaki aletlerin hala incelenmiyor olması da acıdır ve üzücüdür
