yüce yaratıcı'nın emir ve yasaklarını kabul etmiş kişilerin yapmakla/yapmamakla yükümlü oldukları şeyler. bunlar;
farz,
vacip,
sünnet,
müstehab,
mübah,
mekruh,
haram,
sahih batıl,
fasid,
helal olarak sıralanabilir.
ef'âl-i mükellefîn sekizdir
1.farz: kat'î delil ile sabit olan hükümlerdir ve iki kısımdır:
farz-ı ayın: mükellef her müslümanın ancak kendisinin yapması ile yerine gelen amellerdir. beş vakit namaz ve oruç gibi.
farz-ı kifâye: bazı müslümanların yapmaları ile diğer müslümanlardan mesûliyet kalkan farzlardır. cenâze namazı ve selâm almak gibi. eğer böyle bir farzı müslümanlardan hiçbirisi yapmazsa hepsi mes'ûl olurlar.
2.vâcip: farz derecesinde kat'î olmayan delille sabit hükümlerdir. vitir ve bayram namazları gibi.
3.sünnet: peygamberimizin sözü, işi ve başkası yaptığında hoş gördüğü şeylerdir. sünnet ikiye ayrılır:
sünnet-i müekkede: peygamberimizin devamlı olarak yapıp, pek az terk ettiği sünnetlerdir. sabah ve öğle namazının sünnetleri gibi.
sünnet-i gayri müekkede: peygamberimizin arasıra yaptığı sünnetlerdir. ikindi ve yatsı namazının ilk sünneti gibi
4.müstehab: peygamberimizin bazen işledikleri şeylerdir. sadaka vermek ve nâfile oruç tutmak gibi.
5.mübah: işlenmesinde sevap, terk edilmesinde günah olmayan şeylerdir. oturmak, kalkmak, yemek, içmek gibi.
6.mekruh: işlenmesi hoş görülmeyen ve amelin sevâbını eksilten şeylerdir. namaz içinde etrafa bakmak gibi.
7.müfsid: başlanmış bulunan bir ibâdeti bozan şeylerdir. abdestli iken bir yerinden kan veya irin çıkmak, namazda gülmek ve oruçlu iken bir şey yemek gibi.
8.haram: işlenmesi kat'i delille yasak edilen şeylerdir. alkollü içki içmek, anaya-babaya âsi olmak gibi.
kaynak: muhtasar ilmihal - hasan arıkan
