itü sözlük'ün moderasyon sisteminde her zaman en önemli rolü yazarların otokontrolü ve sağduyusu üstlenmiştir. iyi bir yönetimin her on yazar başına bir moderatör dikerek değil yazarları kurallara uymaya teşvik ederek ve bu sisteme uyum göstermeyenleri aramızdan eleyerek ifa edilebileceğini düşünüyoruz. prensiplerimizi dogmalardan değil orman bakanlığının "orman bekçiyle değil sevgiyle korunur" sözünden alıyoruz.
bilindiği gibi ilk olarak beşinci nesil yazar alımlarında başarılı ispiyonculardan oluşan bir sözlük yazarı grubu sözlüğe yeni katılan çaylakların girilerini tek tek oylama yöntemiyle çaylak onayına katılım göstermiş, altıncı nesil yazar alımlarındaysa yine aynı yazarlar "yetenek avcısı" kadrosunu oluşturarak nick'ler ve diğer kişisel bilgilerden bağımsız olarak çaylakları oylamış ve onay mekanizmasında oldukça kilit bir rol almışlardı.
bu uygulamanın başarıya ulaşmasının verdiği motivasyonla artık yazarların sözlüğü yönetirken daha aktif olabilmesini sağlayacak yeni bir sistem geliştirdik ve bunun adını editörlük sistemi koyduk. "editör" ünvanına sahip yazarlar, başarılı ispiyonları ve yetenek avcılıklarıyla sözlük kuralları hakkındaki bilgi ve tecrübelerini ispatlamış kimseler arasından moderatörlerin oy birlikleriyle seçildiler.
editörlük sisteminin deneme sürüşleri kapsamında ilk etapta ispiyonların değerlendirilmesi işi editörlere devredilmiştir. sistem kısaca şöyle işleyecektir:
· editörler veya ispiyoncular tarafından yapılan ispiyonlar editörler tarafından görüntülenecektir. bu durumdan hukuk danışmanları tarafından değerlendirilen "hukuken sakıncalı olabilir" gerekçesiyle yapılacak ispiyonlar muaftır. editörler, ekranlarına gelen ispiyonların kabul edilip edilmeyeceklerine dair görüşlerini kolayca iletecektir.
· otomatik olarak çalışan bir yazılım editörler tarafından iletilen görüşleri değerlendirecektir. buna göre bir editörün yaptığı ispiyonu iki editörün daha kabul etmesi girinin otomatik olarak "editörler" ismiyle çöpe gönderilmesine sebep olacaktır. normal bir ispiyoncunun yaptığı ispiyonda ise olumlu görüş iletmesi gereken editör sayısı üç olacaktır. dolayısıyla her durumda bir girinin silinmesi için üç editörün görüş birliğinde olması gerekecektir.
· aynı sayıda editörün ispiyon hakkında olumsuz görüş bildirmesi ise ispiyonun reddedilmesine sebep olacaktır.
· editörler arasında görüş ayrılığı olması ispiyonu otomatik olarak editör erişiminden çıkarıp moderatör erişimine intikal ettirecektir.
· editörler ve moderatörler birbirlerinin yaptıkları işlemleri görebilmekte ve cross-check mantığıyla bir denetim yürümektedir.
bu noktada yazarları da ilgilendiren bir değişiklik yapılmıştır. bilindiği gibi yazarlar çöpte giriyi silen moderatörü görerek itirazı kendisine mesaj yoluyla iletebilmekteydi. öte yandan editörler tarafından silinen girilerde çöpte "editörler" şeklinde bir ibare bulunacaktır. eğer girinizin haksız/hatalı olarak silindiğini düşünüyorsanız gerekçelerinizi de eklemek şartıyla çöpte girinin altına eklenen itiraz butonuyla moderatörlere itiraz etmenin yolu açılmıştır. itiraz arabirimiyle ilgili gereken açıklamalar çöpte yer almaktadır.
editörlük sistemi ilk kez denenmektedir ve her yenilik gibi geçiş sürecinde yaşanacak sorunlar normal karşılanmalıdır. yazarların bilmesi gereken şey, sözlükte gerçekleşen her türlü işlemin geri dönüşlü olduğu, kaynağı ister editörler ister moderatörler olsun haksız veya hatalı bir işlemle karşılaşıldığında hoşgörülü ve insani bir üslupla yapılan itirazların olumlu sonuçlanacağı olmalıdır. biz zaten üzerimize düşeni yapmakta ve hatasız bir yönetim sistemi tesis etmeye çabalamaktayız.
böylece meşrutiyeti ilan etmiş olduk, hayırlısı olsun.
görür görmez sonunda yazım kurallarıyla ilgili bir çözüm getirdiler diye düşünmemi sağlamış sistem. hayal kırıklığı yarattı bu açıdan; ama yine de daha hızlı aksiyon alınması açısından faydalı olmuş. iyi olur gibi.
modaretörlerin ve wondrous'un yükünü hafifleten sistem, çok da iyi olmuş. sözlük sahibinin hala ispiyon bakması bana saçma geliyordu zaten, bundan sonra sözlüğü çok daha güzel teknik gelişmelere gebe olduğunu düşünüyorum, bakın daha neler olacak.
ayrıca sistem de çok güzel oturtulmuş. editör olarak seçilen yazarlar, % 88-90 hatta daha fazlası bir oranla başarılı ispiyon yapan yazarlar, hem de binlerce ispiyon. üç editörün birden yanlış yapması ise çok düşük bir ihtimal. yazarlar da yardımcı olursa tıkır tıkır işler bu sistem. takdir ettim vallaha.
akp'nin kadrolaştığının kanıtı. tıpkı belediyeleri bölüp çoğalttıkları gibi şimdi yeni yeni sıfatlar türetip sözlükte koltuk kapma, hakim olma gayretindeler. wondrous padişahtır padişah kalacak.
kademeler oluşturarak yukarıya doğru iş ve sorumluluk bölünmesinin yapılması açısından faydalı bulduğum sistem. ufaktan da olsa sorumlu kişi sayısının artması diğerlerinin de bu sorumluluğa saygı duymasıyla birlikte diğer sözlüklerde yaşanan tartışmalardan sözlüğümüz uzak kalabilir.
bu sistem dahilinde şu anda istatistiklerde göründüğü kadarıyla 28 yazar(son sayı 27 oldu) görev yapmakta. 23 tanesini tespit etmekle beraber geri kalan 5 kişiyi merak etmiyor değilim. ayrıca görünen o'dur ki altıncı nesil yazar yok içlerinde.
yargı sistemimize de sirayet etmesini canı gönülden arzu ettiğim ugulama!
yıllardır direk temyize gitmeyelim araya istinafı koyalım istinaf mahkemelerinin halledemediği işleri temyiz halletsin diye kendimizi yedik.
oldu da ola ola ancak sözlükte oldu!
adalet bakanı otur ağla be oğlum.
editörlük sistemi editörlerin hatalarını minimumda tutma doğrultusunda optimize edildi. ve şu ana kadar editörlerin sildiği girilerin başarı yüzdesi %100, yanlışsam editlerim. her giri layıkıyla, gerçekten formata aykırdığı için silinmiştir.
gel gelelim toplamda sadece 10-15 girisi silinmesini iyi bir yazar olduğuna referans olarak gösterdiği halde iki kere çaylak olduğunu hatırlatmayı unutan, ve 1 yıllık yazarlık kariyerinde başlıkların "başlık" olarak tanımlanmasının formata uygun olmadığını* öğrenenemiş yazarlar tarafından bu başarıya egosal çamurlar atılmaya çalışılmakta. "editörler" denilen kişiyi bir moderatör olarak düşünebilirsiniz. nasıl ki hata yapan yeni bir moderatörün nickaltına gidip "yeaa bok gibi siliyor herşeyi haa" demek nazikçe olmazsa bunun editörler için yapılması da oldukça çirkin birşeydir, kaldı ki dediğim gibi henüz çok taze olan editörlük sisteminin hatalı bir kararı yoktur.
emin olun düşünebileceğiniz çoğu olası durum* editörlerin görevlerini kötüye kullanmamaları için göz önüne alınarak bu sistem oluşturuldu, belki daha göz ardı edilip farkedilmemiş açıklar çıkabilir, ama nihayetinde düzelecektir. bu yüzden hiçbir editörün kıl olduğu, kafa göz dalmak istediği bir yazarın girisini keyfi olarak silmesi teknik olarak mümkün değildir.
hiçkimse editörler karşısında kendisini ezik hissetmesin, bu sistem sınıf ayrımı yapmak için değil moderasyon işlemlerini kolaylaştırmak için tasarlandı. daha önce dediğim gibi "editörler" nickiyle yeni bir sözlük moderatörü aramıza katıldı diye düşünebilirsiniz. herhangi bir yazara "benim babam seninkini döver" türü artistik yapan editörü de bizzat bana bildirin, ben çıkışta ilgilenirim.
ispiyonlarda ortalama olarak %10 hata payı ile çalışan entelijansları barındıran sistem.
hesaplayalım:
herhangi bir editörün ortalama hata oranı: %10 = 0,1,
üç editörün birlikte yapacağı hata oranı: 0,1 x 0,1 x 0,1 = 0,001 = %0,1 = (binde) 1
bilim bunu söylüyor: "binde bir olur böyle şeyler". henüz bin ispiyon oylanmadığı için editörlerin hata yapmış olma ihtimali sıfırdır. *
peki ilk hata ne zaman yapılacak? işte halkımızın merak ettiği soru bu.
hata yapan editörün ismi açıklanacak mı?
editörler, söylendiği kadar ahım şahım insanlar mı?
bunların hepsi ve dahası az sonra ana haberde.
şimdi ben bir editörün ne tür kıstaslarla belirlendiğini, benim girilerimi silme yetkisi eğitimini hangi mod un elinden aldığını, bu temelde azımsanmamış bir duygu seline kapılıp sevdiği ya da yakınlık duyduğu bir yazarın herhangi bir girisini kayıtsız/şartsız silmek için (silinmesi için bir adım atmak diyelim) hangi yad ellerde nasıl bir yemin ettiğini/etmediğini merak etmiyorum, wondrous a güvenim sonsuz. bu biraz da işin şakayla karıştırılmaya çalışılan boyutu. asıl sorunum şu: şimdi ben bilgisini kıt, girilerini hatalı ve boş bulduğum -salladım bu kısmı- bir editör -dünya bu ya olabilir, hayat çok acımasız- varken, online listesinde otururken, "bu hatalı mı" diye sorduğum için yine online bulunan mod u rahatsız mı etmiş olacağım? editörleri araya koymak fabrika işçilerinin müdürle görüşmesini engelleyen bir faktör olacaksa bu sistemi beğenmedim. bu arada sanki wondrous un "çok umrumdasın, sen beğen diye yapmadm" dediğini de duyar gibiyim. duymamazlıktan geleceğim.
3 seneyi azcık geçti buradaki yazarlığım. silinen girilerim 2 ya da bilemedim 3 olmuştur bugüne kadar. onlar da refere edilen girinin silinmesinden falan. çaylaklığı da bir kez yaşadım. o da yazar olmak için herkesin yaşadığı çaylaklık dönemi. az çok biliriz formatın ne olup olmadığını yani.
şimdi bildiğimiz kadarıyla 28 tane editör var. hepsini bilmiyorum bile kaldı ki hepsini tanıyayım. bu 28 kişinin içinde (beni çıkart 27) tanıdığım arkadaşlarım da var, sevmediğim yazarlar da. şimdi diyelim ki ben tanıdığım iki kişiye dedim ki "ben bir ispiyon yapıcam siz de hemen silinsin deyin ibnelik olsun. dasasd çok fırlamayız m.k ya". bunu yapabilmem için diğer 25 editöre de "abi size gelen ispiyonları yanıtlamayın çok acayip bişey deniyoruz" demem gerekiyor. yani bu ispiyonların kime düşeceğini, kimin hangi hızda cevap vereceğini bilmek biraz zor bir durum.
ayrıca yapılan ispiyonlar "en fazla ispiyon yapanlar", "en başarılı ispiyoncular" gibi istatistiklere giriyor ve bir insan sadece uyuz olduğu için bir adamın girilerini ispiyonlarsa "en başarısız ispiyoncular" kategorisine girmeyi göze alıyor demektir. bunun yanında ispik butonu elinden alınanları da tanıyorum. eğer bu editörler içinde "en başarısız ispiyoncular" kategorisinden kimseyi görmüyorsak herkes işini layıkıyla yapıyor demektir; hem editörleri seçenler tarafından hem editör seçilenler tarafından.
"o ne lan?" dedikten sonra yüzeysel de olsa hakkında bir bilgi aldım ve gayet mantıklı bir sistem olduğuna karar verdim. şimdi formata aşırı derecede hakim olan ispikçilerin yaptığı ispikler moderatörler tarafından % 90 siliniyorsa, aradaki bürokrasiyi kaldırarak bir türkiye gerçeğinden kurtulup, iskandinav ülkesi tadını sanal da olsa almakta ne zarar var?
ayrıca bir entelijansın tek başına giri silemediğini de düşünürsek, bence editörler tarafından silinen giride hata olma olasılığı moderatörler tarafından silinenden bile düşüktür.
hoş bana giren çıkan yok, ben entelijans bile değilim. saçma bulduğum noktaya gelip, bu köşeyazısı tadındaki girime son veriyim. yahu sen girini formata uygun yaz(a)mamışsın, (olur bu, insanlık hali) ve sonuçta bu giri silinmiş. o giriyi kimin sildiğinin ne anlamı var birader? benim hatalı bir girimi ister wondrous silsin, ister diazepam silsin, ister 6. nesil editör olmuş biri. düzeltir koyarım veya siktir et bi giri de eksik olsun der geçerim.
girim silindi diye ego problemi yaratmaya dermanım yok. sevmeye de dermanım yok zaten. haluk levent' ten gelsin o halde.
algı yollarını kapatıp, sorulmamış soruların gereksiz cevaplarına vesile olmuş sistem.
"içindekileri başlığa dökmek, kendini övecek küçük saptamalar çıkarmak bu olsa gerek. arkadaşım ben sana 28 editörle geyik çevireceksiniz diye bok atmıyorum ki. sadece yeni sistemdeki moderatör-yazar ilişkisini sorguluyorum. galiba yazılanları kendi algı dünyanın elverdiği ölçüde sorguluyorsun." benim merak ettiğim olgu; sana neden, niçin cevap hakkı doğuruyor, doğrusu hiç anlayamıyorum.
son olarak; sen sözlükte hatalı giriler aramalısın, yetkini aşan cevaplarla yazarları bunaltmamalısın der, saygılarımı sunarım.
işin ilginç kısmı, konuyla alakalı sitem edenlerin "şu girimi de haksız yere sildiler" şeklinde bir örnek gösterememesidir sanırım.
daha önce entelijans hakkında şöyle demiştim, "hatalı olduğuna inandığı giriyi moderatöre gösterip 'abi bak hele' diyen kişidir". işte editör de, bu "abi bak hele"cilerin arasından seçilmiş başarılı olanlarının aldığı isim.
fonetik olarak "moderatör"e yakın duruşu sebebiyle öte süper bir mevki görülmesi gayet doğal. ama moderatörle editör arasındaki çizgiyi göstermeye çalışacak olursak, moderatörün yapabildiklerini saymak değil, editörün yapamadıklarından birkaç örnek vermek yeterli olacaktır. hatta ona da gerek yok, editör sadece ama sadece ispiyon değerlendirir. bu, evet.
28 editör var. bir ispiyon geldi ve ispiyon ışığı yandı.. editör kişinin, söz konusu ispiyona baktığı anda diğer 27 editörden kaçının o ispiyona baktığını bilmesi imkansızdır. buradan yola çıkacak olursak;
bir editör gıcık olduğu bir yazarın girisine sırf gıcıklık olsun diye "silinsin" diyemez çünkü;
- diğer editörler gıcık olmamaktadır.
- diğer editörler de gıcık diyelim, gıcık olmayan sadece 1 editörün red oyu, söz konusu giriyi moderatöre götürür.
- diyelim ki 28 editörün 28'i de yazara gıcık olsun ve giri haksız yere silinsin, böyle bir durumda da şu senaryo gayet olasıdır:
-- wondrous da modlog'u izleyebildiği için (takdir edersiniz ki kendisi inşa etmiştir) bu olayı farkedip editörlerin yetkilerini ellerinden alır.
korkunuz bu mu yahu? "bir editör bana ters giderse?" emin olun o editör, editör olana kadar kırk dereden su getirdi.. daha yeni yetme ispiyoncuyken bile kankalarının girilerini sümen altı yapmadı.. eğer yapsaydı muhtemelen editör olmak yerine elindeki "ispikle" butonu bile alınırdı.
bir de diğer açısı var bu işin.. "editör şöyle böyle, moderatör gıral" bunu da nereden çıkardım, editörün hangi moderatörden ne çeşit bir eğitim aldığını merak edenler var.
editörler bu konuda herhangi bir kimseden herhangi bir çeşit eğitim almış insanlar değillerdir. yaptıkları tek şey, sözlüğe üye olurken her yazara yapıldığı gibi dikkat çekilen "şunlar da kurallarımızdır" konulu başlıkları hatmetmektir. editör kişi hatalı başlıkları ve girileri gördüğü an farkeder evet. bunu da, "madem bu kadar vakit geçiriyoruz, çekilip çevrilmesine - düzenlenmesine yardımımız dokunsun" zihniyetiyle yapar.. hatalı başlık ve girileri "kızlara hava atayım, diğer yazarları korkutarak sindireyim" diyerek değerlendirmezler. ki dikkat ettiyseniz "hatalı" başlık ve girilerden bahsediyoruz. yazının en başına dönecek olursak, hatasız bir giriniz silinsin, o zaman konuşalım isterseniz.
moderatörlük apayrı bir hikaye. size jugis nomen örneğini vermek istiyorum.. bir gün baktık ki, jugis nomen moderatör olmuş. herhangi biriniz çıkıp da "jugis nomen kim ulan? ne kimlikle benim girilerimi değerlendirir? ne kimlikle siler? moderatörlük okulunu nerede okumuş?" dedi mi? hayır demedi. jugis nomen de moderatör olmadan önce alelade bir ispiyoncuydu (hatta istatistik sıralamasında benim altımdaydı. ahaha) sonra moderatör oldu ve bir anda sorgulanamaz yargı gücüne kavuştu. (yanlış anlamayın jugis nomen'i şahsen çok severim, örnek olsun diye yazıyorum) ama jugis nomen, şu an editörlerin editör olmadan önce geçtiği yollardan geçmeden direkt moderatör oldu. hem de "full yetki" ile. yani jugis "şu giriyi sileyim" dediğinde diğer 2 moderatörün oyuna ihtiyacı yoktu silmek için. jugis allah mı? değil. birilerine gıcıklık yapma ihtimali var mı? (bence yok da) diyelim ki var.. jugis'in gıcık olduğu adamı -değil girisini silmek- uçurma yetkisi bile var. peki bu editörlük sistemine ağlayanlar neden jugis'e karşı iki kelam etmediler? ben şimdi bu ağlakların tepkisinde art niyet aramayayım mı? art niyetli bu ağlakların girilerine "silinsin" demeyeyim mi.. ahahha.. öyle dersem uçur beni fonturus!
cehennemde işlediği bir sevap yüzünden, kariyerine ikarus ların otomatik kapısı olarak devam eden meleklerin sistemi. aralarından bazılarının iki kanatlı olması, ve denk getirdimi harbiden "art niyetli ağlak" gibi hitaplarla beyni yerinden sökmeye çalışması bunun bir şehir efsanesi olmadığını açıklarken, inanmayanların da inanması için vahiy gibi kapının üzerinde büyük harflerle yazar.
dikkat et imperiuscuğum otomatik kapı çarpar!
edit: en sevilmeyenlerime ekleyen herkese kucak dolusu sevgiler. seviyorum sizi. ne napayım diye sordum şimdi? efendi efendi bilgisayarı kapatıp, çimlerde uzanmak akıl sağlığı ve sözlük açısından faydalıdır sanırım; ama akşam oldu ayrıca pek çim de yok etrafta.. bu yüzden size tavsiyem evinde papatya çayı bulunduranlar, "ketıl"' a 4 poşet atıp, bir litre papatyayı kafaya dikerek sakinleşebilirler sanıyorum... papatya çayı olmayanlar, papatya da yiyebilir. ben daha önce kopartılmış olan ve buzlukta duran 1 kilo papatyayı ortaya getirdim, yedim, sakinleştim. büyükşehirlerin papatyası lezzetsiz oluyor, yem tadı geliyor ağıza...oysa eskiden öyle miydi? eskiden papatyalar bir başka olurdu; çok pişmiş kurban eti gibi dağılırdı damakta. neyse papatyayı yedim, saplarını da kaynar suya atıp sağlık versin diye içtim işte. bu da çok kızıp eksi oy vermek için kendini durduramayanlara, eli hep o butona gidenlere tavsiyem olsun lan sözlük.
hakkında birkaç iyileştirme önerebileceğim, bu hali de çok şahane sistem:
1- kanımca "giri silme" olayının tamamen bu kuruma devredilmesi, sözlüğün yaramaz arıları tarafından kimi zaman merkezi otorite olan moderasyona yöneltilen suçlamaları çok çok azaltacak ve giri silme mevzusunu çok daha sağlıklı bir işlem haline getirecektir. özetle, moderatörler artık giri silmesin ama aynı zamanda editörlerin de arasında yer alıp giri silinmesinde oy kullansın. giri silme sadece "ispik" sonucu gerçekleştirilebilsin.
2- editör kadrosu genişlesin ve dinamik hale gelsin(haklı haksız oy performanslarına göre editörlüğe girilip çıkılabilsin. belki bu hali de öyledir bilmiyorum), giri silmek için yapılan oylama biraz daha genişlesin(3 yerine 7 kişi oylasın mesela).
3- editörler ispik konularına göre özelleşsin. kimi tür hataları daha rahat yakalayıp daha başarılı silen editörlere benzer konulardaki ispikler iletilsin sadece.
4- giri silme logları halka açılsın(bunun editörlerle pek alakası yok ama yeri geldi gibi)
yazarların kafasında nasıl bi lordlar kamarası metaforu var bilmiyorum ama bu sistem sözlüğe emek vermeyi öncelikli kılar. öss dönemi türkçe soruları çözer gibi ispikleri değerlendirmeye almak bi nevi eğlencedir ayrıca. filhakika, bu eğlenceye "aha bu yazarı hiç sevmem, babasını da sevmezdim. dur girisine bakmadan silinsin diyeyim" veya "aha platonik aşkımın girisi, silinsin dersem kavmim helak olur" tarzı fantastik düşünceleri karıştırıyor değiliz. rahat olun. gene de sözlük formatına dair iki üç şey bile okumadan eleştirmek isterseniz bunu yapmadan önce soğuk bi şeyler içmenizi öneririm, bu sıcaklarda iyi gelir.
defaten yazıldı ama anladım ki yine yazılmalı gerekirse silerim ama şu an için yazılmalı. bir editör tek başına giri silemez. 3 (üç) editörün ortak kararı gerekir tek başına bir editöre güvenilmemesi -tüm keskin zekalarına rağmen- oldukça mantıklı olduğu gibi yine bu durumun olası bok atımları için de engelleyici olduğu aşikar.
