dine karşı din  

hüseyin hatemi'nin 1990 yılında engin farsça ve arapça bilgisi ile çevirdiği , feyz alınası ali şeriati'nin bir konuşmasından hazırlanmış kitap. ali şeriati'nin iran islam devrimi'nin ideologluğunu yaptığı bugün pek çok kişi tarafından bilinen fakat yanlış yorumlara yol açmış bir bilgidir. ali şeriati'nin düşünceleri iran islam devrimi sürecinde iyi irdelenmemiş ve totalarizme son derece karşıt olunan bir ismin arkasına sığınılarak iran'da bugünkü "mollalar cumhuriyeti" oluşturulmuştur. gerçi konumuz bu değildi ama bir parantez olarak bunun da bilinmesi kanısındayım.
(buradan itibaren bol spoiler içeren bir bölüme adım atmaktasınız)

aslında şeriati'nin kitap'da belirttiği fikirler , üzerinden 40 yıl gibi bir süre geçmiş olsa da , halen güncelliğini korumaktadır. ilk defa kitap'da islam'ın ve islam öncesinde yeralan hak dinlerin hepsinin bir bütün olduğu ve bunun karşısındaki bütün dinlerin şeytani din olduğu vurgulanmıştır. özde bu basit bir sınıflandırma gibi gözüküyor olsa da , teoride ilginç bir yeniliktir.

çünkü "dinsiz" diye nitelenen bütün akım ve ceryanların aslında bir din olduğu ve tarih boyunca "tevhid dini" ve "batıl dini" arasında bir savaş olduğu açıklanmıştır. burdaki "tevhid" dini , islam ve öncesindeki "ümmet" düşüncesinin getireceği birlik ve beraberliği belirtmesi bakımından kullanılmış , islam dininin devrimci , haksızlığa karşı boyun eğmeyişi bayraklaştırılarak belirtilmiştir. batıl dini ise islam ve öncesindeki hak dinlere karşıt olan bütün akımlar ve fikriyatlar için kullanılmıştır. (ayrıca belirtmek gerekir ki , ali şeriati islam dinini hz. muhammed ve öncesindeki bütün peygamberler ile bir bütün olarak ele almakta yani islam öncesi hak dinler denilirken , yine islam'dan bahsetmektedir.)

benim kitabı okuma amacım , pek çok makalede gördüğüm bir atıfın temelini öğrenme amaçlıydı. yani belirli ideolojilerin veya felsefi akımların "dinleşebileceği" olasılığı üzerine bir temellendirme. fakat kitap'da bu açıkca belirtilmemekle birlikte , kitabın zanndersem 70. sayfalarına doğru aguste comte'ın "pozitivizm dini" üzerine bir gönderme yapılmakta ve okuyucuya bazı yapı taşlarını birleştirme görevi kalmaktadır. hüseyin hatemi'nin ise kitabın sonuna eklediği "son söz" kısmında ele aldığı biçimde "islam bütün ideolojilerin ve akımların üstündedir" tezi çokca kitap boyunca işlenmektedir. hatta hatemi " müslümanlar ne fundamentelizm , ne sosyalizm gibi " fikri akımlara ihtiyaç duymamalı diyerek bir düşünceye ışık tutmaktadır. nitekim bir arkadaşımızla hüseyin hocaya gidip " çeşitli ideolojilerde dinleşip , batıl din hüviyetine bürünür mü ?" sorumuza açıkca bu söylemini destekleyecek bir cevap vermiştir.

islam'ın hem dünya hayatını hem de ahiret hayatını düzenleyen bir din olduğunu , sosyalizm'in ise sadece dünya hayatını düzenleyen bir ideoloji olduğunu belirtmiş , islam'ında dünya hayatı açısından bir kurgu oluşturmasından mütevellit bir yerde ideoloji olduğunu , sosyalizm'inde bu bakış açısından yola çıkarsak bir "din" olduğunu belirtmiştir. üstüne 'de islam'ın artı olarak ahiret üzerine de bir öngörüsü bulunduğunu hatta dünya hayatının ahiret hayatı için bir sınav niteliği olduğunu belirtmiştir. tabi bu son kısım herkesin bildiği bir bilgidir. fakat irdelenmesi gereken burdaki asıl mesajın "islamın bir ideoloji olduğu" ve diğer ideolojilerinde" din" sınıflamasına girebileceği gerçeğidir.

özetle okunması gereken bir kitapdır. incedir 120 sayfa kadardır. fakat konuşma metninden alınmasından dolayı bazı yerlerde tekrarlara rastlamak normaldir.

ali şeriati, dine karşı din kitabında din düşüncesinin tarihsel analizini yapar,
"din bir afyondur"
"din halk kitlelerini uyuşturan bir fenomendir"
iddalarını çok net, dayanaklarıyla birlikte açıklar,halk kitlelerini uyuşturan dinin tevhid dini olmadığını aslında çok tehlikeli olduğu halde insanlar tarafında farkedilmesi, anlaşılması güç olan şirk dini olduğunu söyler.tevhid dini ve şirk dini arasındaki en büyük ayrım tevhid dininin anlam itibari ile de özünde "bir" olan insanoğlu arasındaki tüm ayrıcalıkları kaldırması, şirk dininin ise toplum içerisinde bir takım egemen güçlerin yeryüzünde allah tarafından kendilerine özel bir yetki, üstünlük verildiğine halkı kabullendirmesiyle toplumda çeşitli katmanlar oluşturup, kendini izole ederek elde ettiği sosyal statüyü böylelikle korumuş olur.

allah tarafından insanlara gönderilen musevilik, isevilik, islamiyet ve diğer tüm semavi dinlerin özünde yer alan tevhid inancının peygamberler ve onla birlikte yol alan mustazaflarca omuzlanarak ileriye götürüldükten sonra artık varlığı küçümsenemeyecek, inkar edilemeyecek boyuta varır daha önce tevhid dininin insanlar arasında yayılmasına, kabul görmesine şiddetle karşı çıkan, bu uğurda mücadele veren statükocu kişi veya kurumlar, adeta "bükemediğin bileği öpeceksin" mantığıyla hareket edip renk değiştirerek görünürde tevhid dinine iman ettiklerini söylerler.

insanlar arasında sosyal statü, bölge, milliyet, ırk vb üstünlüğü ayrımlarını kaldıran tevhid dinince ellerinden alınan, makam, mevki, varlık gibi bir takım ayrıcalıklar hususunda inanmış gibi göründükleri din içerisinde çeşitli oyunlarla bunları tekrar elde etmeye çabalayıp, nitekim bunu elde ederler de.dinin öngördüğü hususlarda din adına hareket ederek bir tezat oluşturan bu kişi ve kurumlar zamanla önceki konum, varlıklarının dayanağı olan inançların halk içerisinde yaygınlaşmasını isterler.

özetleyecek olursak, şirk dini renk değiştirip inanmış gibi görünerek, islam dinine inanan insanlar arasında tekrar vücud bulur.