dersim dili  

yeni bir dil. tuncelinde konuşuluyor sanırım. zamanın ötesine pek yatkınmış ayrıca.

(bkz: zazaca)

"zazalar kendi dillerini genellikle zazaki olarak adlandırırlar ve dilbiliminde de daha çok zazaki (zazaish, zazaische) ve dimli olarak tanınır. bunun yanında kırmancki, dimilki, zonê ma, dersimce gibi kavramlar da zazaca'nın yerel adlarıdır."

(bkz: http://tr.wikipedia.org/...)
(bkz: http://kitap.antoloji.com/...)

faşist-kafatasçı yazarlara batan, konuyu alakasız yerlere çekmek için can atan cahilleri gün yüzüne çıkaran dil. dersimce, dersim dili, zazaki yada kırmancki, siz yeni duysanız da, varlığına tahammül edemeseniz de binlerce yıldır konuşulan ve konuşulacak bir dildir.

not: bu girinin hedefi şu anda burada olmayan bir giriydi. silmişler, iyi olmuş...

en son trenddir.
(bkz: wikipedia yı kaynak göstermek)

yeni bir dil olmayan, yıllardır bilinen zazaca'dır.

şimdi efendim, konuya kendi bireysel deneylerimizle yaklaşırsak ben hayatımda japon dili konuşan biri de duymadım, yeni lisan üretmeyin lan da diyebilirsiniz. türkiye'de yaşıyoruz, 20 yıl öncesine kadar kürtçe'nin varlığı dahi kabul edilmiyordu pek çok insan ve çevre tarafından...

kürt dilleri, bundan kürtçe'nin tüm versiyonlarını kastediyorum ki benim dersimce/dersim dili dediğim, pek çok insanın zazaca olarak isimlendirdiği dil de buna dahil, yaşama olanağını türkçe gibi bulamamış, pek çoğu yazılı bir dil bile olamamış, coğrafi farklılıklarla bölünmüş, merkezi bir düzenlemeden eksik bölük-pörçük dillerdir. bu nedenle üzerinde uzlaşıya varılacak bir isimi ne biz bu sözlük sayfalarında bulabiliriz ne de başkaları. çünkü bunlar daha büyük sorunların bir getirisidir.

mesela zazaca olarak bilinen dilin en az 2 ayrı türevi vardır. bunlardan biri, biz zazaca konuşuyoruz der (bingöl, elazığ, urfa), bir diğeri kırmancki konuşuyoruz der (tunceli, bingöl ve muş kuzeyi, erzincan doğusu, kısaca tarihsel olarak dersim coğrafyasının büyük kısmı)... bu ikinci kesim, biraz da dilcilerin etkisinde kalarak, özellikle genç kesim zazaca isimlendirmesini sahiplenmişlerdir. ama bu dilden başka bir dil bilmeyen, cumhuriyet öncesi, saf dersim kültürünün günümüzdeki temsilcileri yaşları 80-90'ı aşmış dersimli yaşlılar biz kürtçe konuşuyoruz demedikleri gibi biz zazaca konuşuyoruz da demezler. kırmancki konuşuyoruz derler...

ama söylediğimiz gibi, bu dilin isimlendirmeleri bölgeden bölgeye, kültürden kültüre yada bakış açısı farklılıklarına göre farklılaşmaktadır. bu dil için, hiç bahsetmedik ama, "so be" diyen de vardır. ana damar kürtçeden farklılığını ortaya koymak adına söyleni bu. diğer kürtçe için "here were" tabiri kullanılır ki bunlar bu dile ait temel farklılığı "gel git"i içerdiği için söylenir. ama asla ben "so be" konuşuyorum diyen birini bulamazsınız. birkaç bilim adamı bu ayrımı koymuştur. ki bilimsel olarak yanlış değildir.

yani, sözün kısası, en başta da ileri sürdüğüm gibi, gerekli merkezi düzenlemeden uzak bu dil için insanlar çok farklı nitelemeler kullanırlar. zazaca, dersimce, dersim dili, kırmancki, dimilki, so-be bunlara örnektir.

bugün bir palu'ludan "ben dersimce konuşuyorum" demesini beklemek ne kadar abuksa, bir dersimli'den "ben zazaca konuşuyorum" demek de o kadar abuktur sevgili yazarlar...

çünkü 20-30 yıl öncesine kadar dersim'de "ben zazaca konuşuyorum" diyen biri yoktu.

tsk'nın kürt topluluklarını bölmeye yönelik komplo vari açıklamaları ise hiç ciddiye almıyorum. 1990'ların başında kürt milliyetçiliği yükselirken tunceli bölgesine yayılımını engellemek için bir "zazacılık" fikrinin bazı devlet görevlileri tarafından bölgede geliştirilmek istendiği bir gerçek... fakat günümüzde böyle bir şey söz konusu olmadığı gibi, devletin kürtçüleri bölmek istediğine de artık kargalar güler.

not: böyle bir tartışmaya neden olacağını bilseydim, sanıyorum, hem kafa patlatmaya üşenmek hem de çok gerekli olmayan bu tartışmaya girmeyi istemezdim. ama gelen tepkiler o kadar şaşırtıcı ki böyle bir açıklama yapmak bir zorunluluk oldu.

ne demek efendim yeni bir dil. yok saymaya çalışsanızda, çatlasanızda patlasanızda yüzyıllardır süre gelen ve iki lehçesi olan kürtçenin kurmanci ve zazaca olan iki lehçesi konuşulur tuncelide. 30 yıl konuşulması yasaklanmış, hiçbir yazılı basmına izin verilmemiş, basılan kitapları da yakılmış bir dilin hala kendini müdafa etmesi de o ırkçı ağızlarınıza kapak olur da, bilmeden araştırıp öğrenmeden faşizmin dayanılmaz hafifliğiyle göt kanallarınızdan sözlüğe yayın yapmazsınız umarım.

edit: aklıma darbeci malum paşanın bir sözü geldi. kürt diye bir şey yoktur. karlarda yürürken kart kurt diye ses çıkaran türklere kürt denmiş vakti zamanında. yani yeni bir milletiz.

edit2: faşist saldırılar eksileme yoluyla devam etmekte baktım da en sevilmeyen entrylerimden biri olmuş. cahilliğini yüzüne vurdum diye eksileme beni ay asil faşizan türk. ulen şunu da ekliyim bari her türk faşist demek demek istemiyorum. ama tahamül edemeyen faşisttir, hoşgörüsüzdür, adidir.

edit3: evet en beğenilmeyen entrylerim de baş sırayı almış bulunmakta bu entryim. işte kara cahil, şuursuz zihniyetin etkilerini bir daha görmekteyim. eksile kardeşim, statü kaygısı olan biri olsam direk silerdim de yazdıklarımı. benim bu sözlüğe giriş amacım birşeyleri karşılıklı tartışmak yeni ufuklar açabilmek kendime. ama sen gel benim söylediğim şeyleri çürüt, yanlışlarımı göster, bir şeyler yaz, yarat be ama nerde. syliyecek sözün olmadığından karşı bişey yazamazsın çünkü yegane üstünlüğün türk ve faşist olmak. o da üstünlük değil ama başka hiç bir halta yaramadığından sen ey zavallı yaratık eksi butonunu avuçla dur.

(bkz: kırmancki)

dersim'in dili kürtçenin bir lehçesi olan zazacadır. bu dil, orada yaşayanların büyük bir çoğunluğunun yüzyıllardır konuştukları dildir.

not: bunu da kabul edemeyecek ne var anlamış değilim. nasıl mardin'de, hatay'da farklı diller konuşulmasına rağmen insanlar birbirini anlayabiliyorsa, birbirlerine saygı göstermeyi başarabiliyorsa, dersim'de de böyle bir hoşgörü vardır.
isterse bir şehrin dili kuş dili olsun, önemli olan onların tarihidir. gerçekleri inkar etmek o dil 10 kelime bile olsa bir şey değiştirebilir mi?