heidegger'in buluşu olan kavram. "oradaki varlık" demeye gelir. "insan" anlamında kullanır heidegger bu sözcüğü; insan "oradaki varlık"tır. neredeki? varlık ve hiçlik arasındaki. insanoğlunun en büyük buluşu tek bir kavram olabilir mi?
elif şafak romanlarında sıkça rastlanan kavram.. (bkz: araf) baba ve piçin tanıtımında da hande öğüt tarafından kullanıldığı üzere 'dünyaya fırlatılmış olmanın, istem dışı var olmanın ağırlığı altında düşen insan' manasına gelir..
(bkz: buyrun benim)
satır arası: haydegerbizimleol; varlık'ı (being) büyük v harfiyle kullanır
şimdi... haydegerbizimleol'un varoluşçu bağlamda ele aldığı dasein'i ben aristo'nun eudaimonia ile entelechy kavramlarının güçlü birlikteliğine benzetiyorum. tabi ancak belki çıkış yolu olarak; çünkü başat bir farklılığı doğuran iki kavram var: "mutluluk ya da iyi" ve "kaygı".
aristo'da "iyi" bir şekilde amaçlanır ve iyi amacı kendinde yatandır (end in itself); kendinde iyidir. kendini-gerçekleştirme (self-realizing) sonucunda (aristo'nun cok sık vurguladığı bir kavramdır) birey varoluşunu yükseltir ve entelechy'sine ulaşır. aristo'da, modern dönem varoluşçularının aksine, biz asla "karamsarlık" görmeyiz ki bu da eudaimonia 'nın büyüsüdür.
fakat modern dönemin sancılı bağrından çıkmış haydeger için durum daha farklıdır. o, her varoluşçu gibi karamsar öğeleri zikreder felsefesinde. dasein'in de bir tür kendini-gerçekleştirme olduğunu düşünüyorum yalnız elbette entelechy'den farklı: dasein zaten hep vardır. bir şekilde ona ulaşılmaz. o varlık'ın bir kipidir (mode); fakat sadece birşeyleri yerine getiren varlığın kipidir. yani onu gerçekleştirmek için de birtakım ruh hallerini kabul etmek gerekir. bu ruh halleriyle ilgili en önemli kavramlar kaygı (anxiety), olgusallık ve bırakılmışlıktır. eğer biz varlık'ın bazı kiplerine "uyum sağlarsak" (attuned) dasein kendini gösterir. yok uyum sağlamazsak "onlar" alanında kalırız (evde kalmaktan daha beterdir) ve "düşüş"ü tecrübe ederiz.
kaygı, olgusallık ve bırakılmışlık (fırlatılmışlık da denir) felsefenin "i'm a creep" modudur sanki ama; ölümle ilgili çok enteresan ve çok etkili bağlamlara sahiptir. ölümün bir nevi içselleştirilmesi, kabul edilmesi ve ölüme uyum sağlanması varlık kipini yükseltir. bizm ölüm kaygımız sıradan bir ölüm korkusu değildir. birşeyleri bile isteye ve onlara uyum sağlarak kabul etmedir. bu anlamda dasein işte benzettiğim entelechy gibi "farkındalık" noktasında kesişir.
dasein, mutlu bir hayat vadetmez; sadece "uyumlu" bir hayat önerir; ve dasein "sadece varolmak" değildir, insanın "insan olmanın ne olduğunu bilerek", yüksek bir kipte varolmasıdır.
