dadaloğlu,
osmanlı devleti'nin
anadolu türkmenlerini iskan politikasına tepki olarak doğmuş isyanlarda yer aldığı anlaşılan tanınmış bir halk ozanıdır. doğum ve ölüm tarihleri hakkında kesin bir bilgi olmamakla beraber eldeki kaynaklardan 1785-1868 olarak belirlenmiştir. başka bir deyişle, dadaloğlu’nun 18.yy’ın son çeyreğinde doğup 19.yy’ın ortalarında öldüğü bilinmektedir. güney illerinde dolaşan türkmen topluluklarından
avşar boyundandır.
yaşamı hakkında yeterli bilgiye sahip olmadığımız dadaloğlu’nun şiirleri yazılı kaynaklar aracılığıyla değil sözlü gelenek sayesinde bugüne ulaşmıştır.dadaloğlu anadolu'nun halk şiiri geleneğine damgasını vurmuş bir sanatçıdır aynı zamanda.
osmanlı devleti'nin göçebe türkmen aşiretlerini toprağa yerleştirmek için verdiği uğraş, yer yer baş kaldırılara ve küçük çaplı savaşlara neden olmuştur. dadaloğlu'nun şiirleri yerleşik yaşama geçmek isteyen türkmen aşiretlerinin bir çığlığı sözlü bir tarihi sayılır.
asıl adı veli. türkmen-avşar aşıklarının önde gelenlerinden. kul mustafa mahlasını da kullanan aşık musa’nın oğlu. toros dağlarında kozan, erzin, payas yörelerinde yaşayan göçebe türkmenlerin avşar boyundan. az da olsa eğitim aldı. avşar beylerinden küçük alioğlu ile kozanoğlu’nun yanında imamlık, katiplik yaptığı anlatılır ama bu konuda yeterli bilgi yok. daha çok gavurdağı ve ahır dağı yörelerinde yaşadı. çukurova'yı, toroslar'ı, orta anadolu'yu dolaştı. şiirlerinde göçerlik koşullarını, döneminde orta anadolu’da hüküm süren aşiret kavgaları ve aşiretlerin osmanlı devleti ile savaşlarını duru ve yalın bir dille yansıttı. dili anadolu türkmen boylarının kullandığı halk türkçesi.
asıl ününü kavga türküleri ile yaptı ama duygu ve aşk konularını da aynı başarıyla işledi. yüz kadar şiiri sözlü kaynaklardan derlenerek günümüze ulaştı. bu derlemeleri cahit öztelli, taha toros, haşim nezihi okay, ahmet z. özdemir ile saim sakaoğlu yayınladı. diğer 19'uncu yüzyıl halk ozanlarından iki noktada ayrılır. kent yaşamından uzak kaldığı için şiirlerinde hep göçerlik ortamını yansıttı. diğer yandan yine kentte bulunmayışı nedeniyle çağdaşı halk ozanlarında sık rastlanan divan şiirine yakınlık onda hiç görülmez. karacaoğlan'ın aşk ve doğa şiirlerindeki üstün yeteneği ile, köroğlu'nun yiğit ve kavgacı anlatımını birleştirir.
(kaynak
vikipedi)
ayrıca aynı ozandan bir koçaklama:
kalktı göç eyledi avşar illeri,
ağır ağır giden iller bizimdir.
arab atlar yakın eyler ırağı,
yüce dağdan aşan yollar bizimdir.
dadaloğlu yarın kavga kurulur,
öter tüfek davulbazlar vurulur.
nice koç yiğitler yere serilir,
ölen ölür kalan sağlar bizimdir.
belimizde kılıcımız kırmani,
taşı deler mızrağımın temreni.
hakkımızda devlet etmiş fermanı,
ferman padişahın dağlar bizimdir.
cem karaca ve
haramiler tarafından da yeniden seslendirilmiştir.
