dünya mirası alanları  

tüm dünya için önemli bir değer taşıdığı unesco’ya bağlı dünya miras komitesi tarafından belirlenmiş ve bulundukları ülkenin devleti tarafından korunması garanti edilmiş doğal ve kültürel varlıkların listesidir. böyle bir liste oluşturmadaki amaç, tüm insanlığın malı olan değerlerin korunmasında uluslar arası işbirliğini mümkün kılmaktır. düzenli olarak yenilenen listede 2006 yılından itibaren toplam 830 alan listelenmektedir 138 ayrı ülkede 644 kültürel, 162 doğal ve 24 karışık özellikli alan. her alan unesco tarafında eşşiz bir akatlog numarası ile belirtilmiştir.
her bir dünya mirası alanı, sınırları içinde bulunduğu ülkenin mülküdür buna rağmen her bir alanın gelecek nesiller için korunması tüm uluslararası topluluğun sorumluluğu kabul edilmektedir. bu alanların korunması tüm dünya mirası ülkeleri'nin sorumluluğudur.

unesco'nun 1972 yılındaki genel konferansında hazırlanan 38 maddelik dünya doğal ve kültürel mirası koruma konvansiyonu'nu imzalayan 175'ten fazla ülkenin korumayı garanti ettikleri aday anıt ve sit arasından dünya mirası kriterlerine uygun bulunanlar listede yer alır.

konvansiyonu imzalayan ülkeler tarafından seçilen 21 ülke temsilcisinin oluşturduğu dünya mirası komitesi, iki uluslararası kurumdan destek alarak ( uluslararası anıtlar ve sitler konseyi -ıcomos ile dünya koruma birliği-ıucn) aday gösterilen değerler arasından seçim yapar ve listeyi oluşturur; komite ayrıca dünya mirası fonu'nu yönlendirerek listedeki değerlerin korunmasını sağlar. dünya mirası listesi, her yıl yeni adayların listeye alınması ve yeni ülkelerin konvansiyonu imzalamasıyla büyümektedir.

unesco şu ana kadar türkiye'den 9 kültürel varlığı dünya miras listesine eklemiştir.

göreme tarihi milli parkı ve kapadokya (1985)
divriği ulu camii ve melike turhan darüşşifası (1985)
istanbul'un tarihi yerleri (1985)
hattuşaş (1986)
nemrut dağı (1987)
hierapolis–pamukkale (1988)
xanthos–letoon(1988)
safranbolu, karabük (1994)
truva (antik şehir) (1998)

tehlikede olan dünya mirası alanları için
(bkz: http://tr.wikipedia.org/...)

tabi unesco'nun dünya ve türkiye'deki tüm tarihi kültürel değerleri koruma altına almasını beklemek ütopyadır. her ülkenin tarihi kültürel varlıkları korumak için kendi bilincini oluşturabilmesi gereklidir. tarih kültür mirası açısından sayısız varlıkların olduğu ülkemiz bu konuda cennettir ama cehenneme çevirmemize de üstümüze yoktur.

karşılaştığım bir durumu özetlemeye çalışarak tarihi ve kültürel mirasımıza bakış açımızı anlatayım.

bir kaç arkadaşla birlikte bir gezi dönüşü adını daha önce duyduğumuz ısparta- yalvaç sınırları içerisinde bulunan helenistik dönemden kalma pisidis-antokia antik şehrini gezelim dedik.

kazı çalışmaları henüz tamamlanmamış olmasına rağmen ortaya çıkarılmış pek çok yapısı bulunan mö ikinci yüzyıldan kalma büyük ve önemli bir antik şehir. kayaların oyulmasıyla oluşturulmuş augustus tapınağı, tiyatro, su kemerleri, roma hamamları, dükkanlar falan var. kazı alanlarında oluşturulmuş bilgilendirme panolarıyla, zamanında çok önemli bir şehir olduğunu öğreniyorsunuz.

neyse, ziyretimizi tamamlayıp kazı alanından ayrılırken, antik şehrin kapısındaki büyükçe bir panoda, antik şehirde bulunan tapınağa ait sütunların, girişteki kimi mermer blokların, taşların falan antik şehre bir km. uzaklıktaki yalvaç'ta bulunan evlerde falan kullanıldığını yazıyordu. kimi buluntuların ise yalvaç müzesi'nde sergilendiği belirtilmekteydi.

antokia'dan ayrılıp müzeye gidelim dedik. müze kapanmıştı. güvenlik içeriye almadı ancak, müzeyle ilgili broşur verdi bize. buroşürde, antokia ile ilgili bilgiler ve yalvaç'ta bulunan ondördüncü yüzyıldan kalma tarihi bir eser olan "devlethan camii" ile ilgili bilgiler vardı. müze buroşüründe yer alan devlethan camii ile ilgili yazının bir kısmını aynen aktarıyorum.

"14. yüzyılda ıı.kılıç arslanın kardeşi devlethan adına yapılan cami,daha sonraki yıllarda birkaç kez çeşitli onarımlar geçirmiş olarak günümüze ulaşmıştır. beylikler dönemi özellikleri gösteren caminin mimarı bilinmemektedir. osmanlı devleti kayıtlarında ise 1726 yılından itibaren, görevlendirilen kişilerle ilgili olarak cami adının geçmeye başladığı görülmektedir."

"cami,kireç harcıyla birleştirilmiş kesme taşlardan inşa edilmiş olup, özellikle temel kısımlarında, antiokhia ören yerinden getirilen, önceki dönemlere ait mimari yapı elemanları (mermer işlemeli bloklar ve yazıt parçaları) devşirme malzeme olarak duvar örgüsünde kullanılmıştır ve dış yüz sıvasızdır."

hangisi tarih ! ? tarihin türevi gibi bir şey.