arbalet de denir. bir ortaçağ silahıdır, bildiğim kadarıyla avrupa'da ilk olarak ingilizler tarafından kullanılmaya başlanmıştır. tetikli bir sistemi vardır, ballista'nın insan tarafından kullanılanıdır.
ingiliz ordularında önemli bir yeri vardır crossbowman'lerin, zira bir adet ok gayetle zırhı delebilen bir nesnedir. bunun yanında, longbowlara nazaran bir dezavantajı vardır ki kullanımının zor olmasından ötürü hücumu yavaşlatır, bu durumda da tecrübe&maharet gibi şeyler işin içine girer.
bazı türleri elde, hatta at üzerinde de kullanılabilirken, kol kaslarının geremeyeceği sıkılıkta olanları da mevcuttur. bunlar genelde kale vs. kuşatmasında kullanılır, bu aletleri kullanan okçular yayı bacaklarından destek alarak germek için yere uzanarak atış yaparlar.
normanların meşhur crecy savaşında fransızları yenmesindeki en büyük pay okçularıdır, özellikle de tatar yayı da denen crossbowlarıdır. (bkz: kutsal kasenin peşinde) (bkz: şeytanın atlıları) savaşlarda güç dengesinin içine eden bir unsur olduğu için uluslararası kanunlarla yasaklanmışlığı falan vardı hatırladığım kadarıyla, lakin çok da emin değilim şu an.
günümüzde, gotiklik fantastiklik aramadığınız sürece rahatça erişebileceğiniz bir alettir, makaralı falan türleri sıkça kullanılır hala.
kullanımı çok kolay, maharet falan istemeyen fakat bunun yanında çok öldürücü bir silahtır. tek dezavanjatı ise ok atma hızının az olmasıdır. oku çıkaracaksın da, yuvasına yerleştireceksin de, makarayı saracaksın da nişan alacaksın da ateş edeceksin. (bkz: ölme eşeğim ölme) lakin bir kere oku fırlattıktan sonra hızla yol alan ok zırh mırh dinlemez, delip geçer nereye denk geldiyse. hiç bir savaş eğitimi almamış basit bir köylü, yıllarca silah eğitimi almış bir şövalyeyi, hatta bir kralı bile bu alet yardımıyla öldürebilir. savaşlarda öldürülen kralların çoğunu öldüren aletler bunlardır. (örnek: aslan yürekli richard)
bir fransız kralının yine bu aletle öldürülmesi üzerine papa tarafından şeytan icadı denilerek kullanımı yasaklanmıştır.
tarihte alman, fransız ve italyan ordularında çok rağbet görmüştür. cenevizlilerin milli silahıdır denebilir. avrupanın her tarafında bu silahı kullanarak paralı askerlik yapmışlardır.
kullanımının zaman istiyor olması okçuları açık bırakmıştır. bu yüzden okçular yanlarında büyük pavise ismi verilen kalkanlar taşırla. bunları yere sabitlerler ve yayı doldururken bunun arkasına saklanırlar.
kullanımı basit ve eğitim gerektirmediğinden, şövalyelerin de genel yay tercihidir. tabi şövalyelik kanunlarını hiçe sayıp yay kullanırlarsa.
kendiler half-life oyunundaki yaydır. iki opsiyonu olmakla beraber düz kullanımında patlayan oklar atmaktadır, sağ mause tuşuyla zoom moduna geçilip sniper tadı yakalanabilir. iyi bir oyuncunun elinde tam bir ölüm makinesidir. gauss mause dinlemez.
(bkz: gauss gun)