cihannüma  

dünya haritası gibi bir anlam taşır bu kavram. bunun yanında her yanı görmeye elverişli, camlı çatı katı veya taraça, kule anlamlarına da geldiği doğrudur.

katip çelebi'nin yazdığı divan edebiyatı orta nesir türü bir eserdir. coğrafya kitabıdır.

ayrıca hakkı devrim in radikal gazetesinde yazdığı, köşesinin ismidir.

kelime anlamı "dünya'yı gören"dir. eski türk evi'nin nadide kısımlarından biridir. çatının en üst mahyasından yükselen, genelde dört cephesi pencereli, kendine ait bir çatısı ve merdiveni olan küçücük bir odadır. dar ve kıvrımlı sokağın üzerinde yükselip ufku izleme imkanı sağlayan, içe ferahlık veren bir mekandır.

behçet necatigil'in bir şiiridir. son mısrasıyla vurur da gider.



bir çan gibi sallandığı zamanlar
yoğun sis -- nerdeydiniz limanlar
insan önce çevresinden ölür
açık deniz, batak kuytu ormanlar.

akşamı çöktürmeye bu ne çok çaba
bir gün çektirilerde kurşun gökyüzü
ayaklar altında bir cihannüma
ey geçilen yolları yoksayanlar.

tavan süslemesi olarak da bilinir.

dil yâresive lügatçe gibi alt birimleri ile okurlara resmen türkçe dersi veren eskilerin istiklal beyefendilerinden olan, istanbul ve türkçe aşığı hakkı devrim'in okunası köşesidir. üstat arada sırada özeleştirilerle kendini diğer yazarlardan da ayırmayı bilir. ilgiyle takip edilmesi gerekenlerden.

yıldız sarayı kompleksinin içinde, sultan abdülhamit zamanında yapılmış, dinlenme köşkü.sultanın çatı katından bir dürbünle boğazı seyrettiği ve görüş alanı sebebiyle güvenlik amacıyla da kullanıldığı bilgisi mevcut.

boyut yayıncılık tarafından daha anlaşılır bir türkçe ve günümüz baskı teknolojisiyle oldukça renkli bir şekilde piyasaya sürülmüş kitaptır. ayrıca sınırlı sayıda basılmış olup -bu sayı 1000 adet- kişiye özel sertifika ile sunulmaktadır. piyasa değerini de eklemeden geçemeyeceğim, 275 ytl.

türkçe- ingilizce - arapça gibi 3 dil ile yeniden basılan eser.

osmanlı döneminde ‘tarih, coğrafya, astronomi,din ve dil’e bakış...
1648 yılında katip çelebi tarafından yazılmaya başlanan, 1654 yılında çelebi'nin eklemeler yaparak yeniden yazdığı ve 1732 yılında ibrahim müteferrika'nın da eklemeleri ile matbaa-ı amire’de bastığı kitab-ı cihannüma 2008 yorumu ve biçimi ile boyut yayıncılık tarafından yeniden hayata geçirildi.

astronomi ve coğrafya bilgilerinin yanısıra sosyal bilimlere de geniş yer ayrılan cihannnüma’da kentlerin enlem ve boylamları, birbirlerine uzaklıkları, bölgelerde gerçekleştirilen üretim türleri, dönemin sanayi, halkların din ve dilleri hatta nüfusları erkek, kadın ve çocuk sayıları saptanmış olarak aktarılıyor. *

aynı isimde 2 adet mevcut olan kitaptır.

biri herkesin bildiği katip çelebi tarafından yazılarak 1732 de ibrahim mütferrika tarafından basılan coğrafya kitabı, diğeri mehmed neşri tarafından sultan 2. bayezid' e sunulan ve cihan tarihini anlatan kitaptır. neşri'nin kitabı verdiği sağlam kaynaklar ile ünlü tarihçi hammer tarafından da mehaz müteallik (kaynak olarak) kullanılmıştır.

ikisi de farsça kökenli olan cihan ve nüma kelimelerinden mürekkeptir. cam-ı cihannuma da denilir.
malumunuz olduğu üzre cihan dünya manasına gelen bir isimdir. nüma kelimesi ise göstermek manasına gelen bir fiildir. mastarı numudendir. gösteri manasına gelen nümayiş kelimesi de bu fiilden türemiştir.
cihannuma şeklinde mürekkep haliyle kelime "dünyayı gösteren" manasına gelmekte olup dünya haritası, atlas ve küre manalarında kullanılır.
literatürde cihannüma namasında kullanılan başka kelimeler de vardır. cam-ı keyhosrav, cam-ı cem, cam-ı cemşid, cam-ı geytinuma, cam-ı cihanbîn, âine-i süleyman, âine-i iskender gibi...
ayrıca bazı kaynaklarda cihannuma'nın dünyanın hayır ve şer ahvalini bildiren (mitolojik) bir küre olduğu da rivayet edilir.