check etmek  

ne ingilizin ne türkün tam olarak anlayacağı; kontrol etmek, incelemek anlamına getirilmeye çalışılan hede.

türkçe'si kontrol etmek olmasına karşın kontrol etmekde türkçe değildir. bu paradoksun içinden nasıl çıkılır bilinmez.

türkçe mizin her dile kolayca "adapte olabildiğinin(!)" kanıtıdır.

ingilizce'de varolan to check fiilinin türkçe'ye uyarlanmış şeklidir. oxford sözlüğe göre (tercümesini aktarıyorum haliyle) to check bir şeyin doğru, güvenilir ve kabul edilebilir olup olmadığını anlamak için incelemek anlamına gelmektedir.

bu durumda türkçe'de farklı durumlar için şu karşılıklar kullanılabilir:

- matematiksel işlemleri ve hesapları ya da bilimsel teorileri içeren bir metnin, belgenin incelenmesi için: sağlamasını almak,

- sosyal bilimlerde ve diğer kullanım alanlarında ise incelemek ya da duruma göre denetlemek,

şeklinde kullanılabilir.

check-up olarak kullanılan ve tıbbi incelemeler için inceleme ya da genel sağlık denetimi denilebileceğini düşünüyorum.

kontrol etmek diyemeyen özürlü bireylerin alternatif olarak kullandığı fiil. nedense cnbc-e kanalının ekonomi programlarında sık kullanılır.

düzeltme: tamam, kontrol kelimesi de en az "tren" kadar türkçe kökenli bir kelime değildir ama bu durum bizi "check etmek" demeye teşvik etmemeli, bilmem yeterince explain edebildim mi?
uyarısı için solti'ye teşekkürler.

- süleyman abi, dur bi' çek edelim...
+ çekini, çükünü saydırtma lan!
- aman abi, sâkin.

rte'nin sıkça kullandığı anglotürkiyelice fiil.

test etmek den çok da farklı olmayan, yakında ipe ipe alışacağımız söz öbeği. belki şöyle kullanıma açılır bir 5 yıl sonra: "çek etmek". yine de garipsenmemelidir çok fazla. daha once dilimize girmis yabancı kelimeler çok mu normaldi sanki.

bu fiil yerine kontrol etmeyi kullananlar e mail yerine de elektronik postayı kullanırlar ki, tükçeleri şahanedir. agop dilaçar'ın ruhunu yâd ederler.

uçuş öncesi kontrollerde pilotlar tarafından çok kullanılır.

türkçeyi unutmak üzere olan ingilizce öğretmenlerimizden sıkça duyduğumuz kelime öbeği.

yıllardır ses kontrol veya ses kontrolü olarak söylediğimiz şeyin birden soundchecke dönüşmesi ile bir bağı vardır bu kelime grubunun. sanırım check kelimesiyle duygusal bir bağımız var dil olarak. öylesine türkçeleştirmişizdir ki...

*stüdyo sahibi eşliğinde stüdyoya girerken stüdyonun telefonu çalar*
-çocuklar siz bir sound çekin, ben geliyorum.