1. 28 ocak 1986'da fırlatılışından 10 sn sonra içindeki 6 profesyonel astronot ve bir öğretmen ile birlikte infilak eden uzay mekiğinin yarattığı facia.

    nasa yıllardır başarıyla -en azından hiç bir ölümle karşılaşmaksızın- gerçekleştirdiği uzay görevlerinin vermiş olduğu rahatlığı bir anda yitirdi. kazanın nedenini araştırmak ve bundan böyle bir felaketin olmaması için önerilerde bulunmak üzere dönemin abd başkanının başkanlık ettiği politikacılar, astronotlar, ordu görevlileri ve bir tek bilimciden oluşan bir kurul toplandı. richard feynman'ın tek bilim insanı olması olgusu challenger'ın neden başarısız olduğu sorusunu yanıtlamak ile beraberinde sürüp giden gizem arasındaki ayrımı yaratmış olabilir.

    feynman bir çok insandan daha gözü pekti, alanının uzmanı insanlarla, uzay mekiği programında propagandanın dikkat ve güvenliğin önüne geçtiği gerçeğini görmüştü. kurul, feynman'ın raporunu, nasa'yı utandırıcı bir duruma soktuğunu düşünerek hasır altı etmeye çalıştı ve ancak rapor bir ek olarak sunulabildi.

    kurul, soruları yanıtlamak için canlı basın toplantısını kabul ettiği zaman, feynman mekiğin contalarından(o halkalarından) biri ve bir bardak buzlu su ile bugün iyi bilinen deneyini milyonlarca izleyicinin önünde canlı olarak yaptı.

    deney o anahtar rolündeki contaların başarısızlığının nedeninin, mühendislerin havanın fırlatma işlemini sürdürmek için fazla soğuk olduğu yönündeki uyarılarının, görev takvimlerinin dakikliği ile patronlarını etkileme hırsına kapılmış yöneticiler tarafından kulak arkası edilmesi olduğunu dramatik bir biçimde kanıtlıyordu.
  2. facianın görüntüleri şuradan izlenebilir: http://video.google.com/...

    iddiaya göre mekiğin dağılmasından sonra bile personelin bir kısmı hayatta ve biliçliymiş. fakat herhangi bir acil kaçış mekanizması olmadığından içinde bulundukları modülle beraber okyanusa çakılmışlar. bir başka iddiaya göre ise mekik dağıldığı anda personeli taşıyan modülün basıncı düştüğünden personel bilincini yitirmiş olmalı. bu yüzden kaçış zaten mümkün değildi.
  3. faciadan sorumlu o-ring contasının üreticisi morton thiokol firmasında çalışan bir mühendis hava sıcaklığının 0 santigrat altında olduğu durumlarda contaların özelliklerini yitirdiğini önceki uçuşlardan elde ettiği parçalarla belgelemiştir. (okyanusa düşen katı yakıt roketlerinden ilgili parçaları; kullanılmamışları ve normal hava koşullarında kullanılmış olanları ile karşılaştırarak.)

    uçuştan önce nasa yetkililerine durumu bildirerek fırlatmadan önceki gece yaşanan hava koşullarını sunarak fırlatmanın iptalini talep etmiştir. nasa yetkilileri fırlatmayı daha önce de erteledikleri için kamuoyunda itibar kaybetmemek adına fırlatmayı gerçekleştirmede ısrarcıydılar. ayrıca nasa'dan yeni bir ihale almak üzere olan şirket yöneticisinin "mühendislik şapkanı çıkar, işadamlığı şapkanı giy" demiştir. bu mühendis uçuşun ertelenmesi hususunda ısrarcı olmasına rağmen toplantıda bulunan diğer kişiler uçuş için gereken son izni vermiştir.

    mühendis, fırlatmanın olduğu anlarda düşeceğinden adı gibi emin olduğu mekik için dua etmekteydi -bu kez yanılmış olmayı istiyordu tanrıdan- 73. saniyede o-ring contasının yırtıldığı yerden giriş yapan ısı katı roket motorunun deposuna ulaşarak patlamaya sebep olmuştu. patlamayı izleyen mühendis bi süre donup kaldı ve kendine geldikten sonra derhal istifa etti; o gece toplantıda bulunan kişileri (nasa başkanı da dahil) ikna edemediği için yıllar boyunca derin bir vicdan azabı çekti.

    faciadan sonra mühendisin tezinin doğruluğunu richard feynman tv kameraları önünde yaptığı canlandırma ile herkese ispatladı.

    kaynak: national geographic channel