cemil meriç  

bu ülke adli kitabı gerçekten okunası olan, bir kitapta bu kadar kelime zenginliğini görünce beni şaşkına çeviren yazar ve aydındır. birçok idelojiyi yemiş bitirmiş, bir cümle kurup onu dört beş ayrı kitaptan örneklendirebilen, compare and contrast konusunda çok beğendiğim insandır.

(bkz: http://www.sayhadergi.com/...)

süper düşünceleri olan gerçek aydın.
(bkz: http://www.sayhadergi.com/...)

(bkz: sezai karakoç)

kitaplarını okumaya başladığınızda; ben bugüne kadar boşa yaşamışım yada yaa ben hiçbir şey bilmiyormuşum diye hayıflanacağınız; ağır ve süslü diline rağmen eserlerini okumaktan vazgeçemeyeceğiniz yüce yazar.

1916'da hatay'da doğmuştur. ailesi balkan savaşı sırasında yunanistan'dan göç etmiştir.fransız idaresindeki hatay'da fransız eğitim sistemi uygulayan antakya sultanisi'nde okudu. tercüme bürosunda çalıştı, ilkokul öğretmenliği ve nahiye müdürlüğü yaptı. 1940'da iü'nde girip fransız dili ve eedbiyatı eğitimi gördü. 1941'den başlayarak insan, yücel; gün, ayın bibliyografyası dergilerinde yazmamaya başladı. 1955'de gözlerindeki miyopinin artması sonucu görme yeteneğini kaybetmiştir. 1984'de önce beyin kanaması ardından falç geçiren yazar, 1987 yılında vefat etmiştir. bir çok kitap, makale, deneme, inceleme türünde eserleri bulunmaktadır. ilgilenenler bir kitabını alıp eserlerinin detaylı listesine kavuşabilir. (mağaradakiler kitabındaki özgeçmişinden alıntıdır)

her gencin okuması gereken yazardır.
kimim ben? hayatını türk irfanına adayan, münzevi ve mütecessis bir fikir işçisi demiştir kendisi için.

mükemmel bir kalem!okumadım diyen ayıp etmiştir

ateist olmayan, bir dönem marksist, bir dönem batı sevdalısı, bir dönem hint meftunu olmuş, nihayet bu ülke'de karar kılmış derin insan. bir mülakatında bir dönem marksist olduğu için, o gün de nurcu olduğu için ayıplandığını, ayıplayanların aynı güruh olduğunu söyler. kızı ümit meriç tarafından yazılmış bir biyografisi vardır, hem kültür bakanlığı hem iletişim bastı. mustafa armağan tarafından derlenmiş bir düşüncenin gökkuşağı cemil meriç isimli eser de vardır hakkında. bir de ahmet turan alkan tarafından yapılmış doktora tezi, tez danışmanı ilber ortaylı hoca. cemil meriç batıyı en iyi bilen doğulu, fransızca'nın fransız olmayan en büyük üstadı. türkiye'de sosyolojiyi bir bilim olarak tanıtan şahıs. gözleri tamamen görmez olduktan sonra dinleyerek yazmış insan.

(bkz: akacak mecra bulamadım)

doğu'ya müsteşrik bakmış bir dönem, batıyı batılıdan iyi bilmiş, neden sonra gelmiş özkimliğimizde karar kılmış. önceleri marksistim demiş kitaplarını ötüken basmış, nurcu'luğu savunmuş nihayette, kitaplarını iletişim basıyor. şerif mardin'e said nursi konusunu araştırmasını cemil meriç tavsiye etmiş. gel gör ki bazıları hala jurnallerin ilk sayfalarında takılmış, marksist bir cemil meriç tahayyülündeler.

www.cemilmeric.net internet adresidir.

gerçekçi,toplumcu bir aydın kişilik.

bilginin aydınlattığı adam. gözlerini verdi ve ebedi ışığı gördü.

"sol-sağ.. çılgın sevgilerin ve şuursuz kinlerin emzirdiği iki ifrit." lafını etmiş okunası insan. şöyle devam etmiştir: "hint meçhule açılan kapıydı, meçhule, yani insana. dört yıl ganj kıyılarında vecitle dolaştım, sağ dediler. saint- simon'la (saınt sımon ilk sosyolog - ilk sosyalist)uğraştım iki yıl, çağımız onunla başlıyordu, sol dediler. her iki kitap da peşin hükümlerin rahatını kaçırdı, ne solun hoşuna gittiler, ne sağın. anladım ki, bu iki kelime aynı anlayışsızlığın, aynı kinlerin, aynı cehaletin ifadesidir." bizlere yedirilmeye dikkatlerimiz başka yerler çekemeye çalışanlara güzel bir cevap da vermiştir zannımca.

gözlerini kaybetmesine rağmen düşünce dünyasını hiç bir zaman kapatmamış,
"-izmler düşünceye giydirilmiş deli gömlekleridir" diyerek yaşadığı zaman gençlerin içinde bulundukları çatışmanın sebeplerini ortaya koymuş, okudukça okuyasımın geldiği, tüm yaz boyu yazılarını her okuyuşum da beynimin kıvrımlarının ordan buraya hareket etmeye doğru yerlerini bulmaya başladıklarını hissettiren bir 'fikir işçisi', ihtiyaç duyulan aydın.

sağcılık ve solculukla ilgili bir ifadesi vardır ki,zamanında kendinisini tanımama vesile olan kişinin ne demek istediğini bana çok net ifade etmiştir,hayalden uzak hakikatle tanışmak istenildiği zaman okunması gereken büyük düşünce insanı.

yorumda şöyledir ki:

"sol, geniş kalabalıkların refahını, ışığa kavuşturulmasını, fizik ve moral kalkınmasını ister. sabırsızdır, gençtir. zafer uğrunda birçok fedakarlıkları göze alır. tecrübesizdir. devrimin ve büyük reformların bütün haksızlıklara son vereceğine inanır.

''sağ, sayıya değil değere önem verir. daha önce kazanılmış hakların devamını ister. kalabalıkları yok sayar, vesayet bulundurulmalarına taraftardır. yerleşmiş kuvvetlerle oynanmasına razı olmaz, karamsardır. devrimlerin faydadan çok zarar getireceğine inanırlar.''

''insan, bazı bahislerde sağdır, bazılarında sol. bu itibarla bu kelimeleri aşmak lazım.".

(bkz: öyle çok seveceksin ki kelimeleri sana yetecekler)

sosyoloji profesörü kadir cangızbay'ın kaleminden:

"diyalektiği bir metot olarak uygulayan 'serazad' bir düşünür; sonunda titreyip kendine/yuvaya dönmüş, hidayete ermiş, hak yolunu bulmuş eski birmarksist; batı yı tanıdığı ölçüde, ışığın ancak doğu dan gelebileceğinin farkına varmış eski bir batıcı; doğu ile batı ve/veya 'muhteşem bir mazi' ile 'muhteşem bir istikbal'i birbirine bağlamanın yılmaz misyoneri, avrasya idealinin veya cemil meriççiliğin babası; müzik zevk ve anlayışından dil ve din konusundaki görüş ve tavırlarına kadar türk-islam sentezinin ete kemiğe bürünmüş prototipi, son ve mükemmel osmanlı veya bu temelde komple sistematik bir düşünür; postmodernizmin ilk yerli ve öncü temsilcisi; kendi kendisini yetiştirmiş (otodidakt) malumatfuruş bir lise/fransızca hocası vb..."

anlaşılabileceği üzere güzel, gerçek bir insan...

türkiye'de aydın vasfına haiz ender kişilerden biri. belkide bu ülkede en çok okuyan ve gerçekten okuyan insan o idi. kendisini şöyle tarif etmekte:
kimim ben? kendini türk irfanına adamış bir kültür işçisi.

kendisi hakkında 'okurundan çok hayranı var' denilen bir 'mabed bekçisi'..

denize şişe atan, yalnız adam. solcu ya da sağcı söylemin içine sığmamış, bu nedenle de bir türlü bir dala tutunamamış. erken gelmiş, erken gitmiş bir mütefekkir. bugün ülkenin en çok ihtiyaç duyduklarından. her kelimesi ateşle imtihan edilmiş, her cümlesinde asırlık bilgi hüzmeleri saklı. kimim ben? sorusunun en büyük müsebbibi. bir az gelişmişlik mitini yıkan adam. keşke daha çok okunsa, keşke daha çok düşünülse üzerinde...

nokta insanı, tespit adamı. okurken yerinize mıhlanıp kalacağınız usta. daha ne deyim işte, büyük adam büyük.

bir yazısında" türkiyedeki aydınların bilgisi haşet kitapevi kadardır " diyerek çok doğru tespit yapmış olan münevver.

denize atılan şişe

ölümünün yirminci yıldönümünde beni üşengeç gözlerimden utandıran büyük insan. hiç tereddütüm yok ki gözlerinden sonra dinlemekten kulakları da tıkanmış olsaydı kabartma yazıyla yine bizden fazla kitap okurdu.

"yığın düşünmez, mâruz kalır. nezleye yakalanır gibi tutulur bir fikre. ateşi yükselince arslanlaşır, nöbet geçirince her mukaddesi unutuverir."

"son söz yine onun: "hayatının sonuna yaklaşmış bir insan olarak, zaten çoktan beri kaybettiğim yaşama sevincini, bu sınıflar üstü hakikatlerin taharrisinde buluyorum. bu itibarla, mezarların ötesinden seslenir gibi seslenebilirim çağıma, daha doğrusu ülkeme. ama okunur muyum, sesim duyulur mu? meşhur bir adam da değilim, kalabalığın benimsediği edebi bir nevi de temsil etmiyorum. ne romancıyım, ne şair, ne tarihçi. sadece dürüstüm, çok okudum, çok düşündüm. beşeri ihtiraslardan uzaklaşmışım: bütün bu vasıflar bir düşünce adamının hamurunu yapar..."

sözde aydınla özde aydın arasındaki farkın ta kendisi her kitabı ( bu ülke özellikle tavsiyemdir ) okunulasıdır. " -izmler fikirlere giydirilen deli gömlekleridir" vecisesi fikir derinliğini ne kadar çok olduğunun göstergesidir

cyrano de bergerac adlı eseri türkçeye kazandırmıştır ama daha sonra sabri esat siyavuşgil bu çevirinin üzerine yatıp kendi çevirisi olduğunu söylemiştir.tabi gerçek her zaman olduğu gibi iş işten geçtikten sonra anlaşılmıştır.