|
|
- bazı kişiler tarafından adları sorulduğunda söylenir**
- mısır'da krallığı darbe ilen yıkan eski mısır cumhurbaşkanı. 1956 temmuzunda süveyş kanalını devletleştirerek* süveyş bunalımının yaratıcısı olan kişi. bu hareketiyle arap dünyasının önemli önderlerinden olmuştur.
abd ve sscb arasında tarafsızkalarak mesafesini koruması ve ülkesinde yaptığı reformlarla dünyada saygın bir yer kazandı. atlantik okyanusundan hint okyanusana kadar uzanan birleşik bir arap topluluğu idealini ortaya çıkarmıştır*
israille altı gün savaşını yapmıştır. 1970 yılında da vefat etmiştir. traihte önemli yeri olan biridir. her önüne gelen "benim adım tayyar ağa" gibi adını anıp söyleyemez.(azwepsa, 23.09.2004 11:51 ~ 11:52)
- mısır'ı ortadoğunun en önemli ülkesi haline getiren, üçüncü dünyanın umut ışığı olan adam.
1952 yılında hür subaylar örgütü ile askeri darbe yaparak başa geçmiştir. aslında bu olay mısır tarihinde de bir dönüm noktasıdır, çünkü 2500 yıllık mısır tarihinde ilk kez yönetime gerçek mısırlılar gelmiştir. nasır ilke olarak ulusal bağımsızlık, feodalizmin tasfiyesi, anti-tekel ve anti-kapitalist mücadele, sosyal devlet ve ulusal ordunun güçlendirilmesi gibi konularda çok büyük atılımlar yapmış ve mısır'ın tarihine geçmiştir.
1955 yılında daha sonra bloksuzlar adını alacak olan tarafsızlarca düzenlenen 'bandung' konferansına katılıp üçüncü dünya hareketini başlatmış, daha sonra da türkiye, iran ve pakistan'ın imzaladığı bağdat paktı'na "emperyalizmin ortadoğudaki egemenlik aracı" olduğunu ileri sürerek karşı çıkmıştır.
nasır orduyu güçlendirebilmek için gerekli silah ihtiyacını ilk önce abd'den istemiş onlar vermeyince sovyetlere yönelmiş ve bu ülkeyle geniş çaplı bir silah anlaşması imzalamıştır. nasır'ın sovyetlere yanaşması, batıda tepkiyle karşılanmış ve mısır'a ekonomik ambargo uygulanmasına karar verilmiştir. bunun üzerine nasır karşı hamle yapar ve 1956'da çin'i tanır. bunun üzerine abd ve ingiltere amborgoyu sıklaştırır ve nasır'ın israil ile uzlaşmasını ister; nasır'ın buna yanıtı onu tarihe geçirir: 26 temmuz 1956 günü, süveyş kanalının millileştirildiğini ve buradan elde edilecek gelirin assuan barajında kullanılacağını açıklar.
bu olay bardağı taşırır ve 29 ekim'de ingiltere ve israil mısır'a savaş açarlar. birkaç gün sonra bütün arap ülkeleri mısır'dan yana olduklarını açıklar, ve birkaç eylemde bulunurlar. bundan sonra sovyetler birliği de abd ve ingiltere'ye nota verir ve geri çekilmelerini ister. ingilizler o sıralarda bulundukları ekonomik koşulların da etkisiyle 74 yıldır fiili olarak elinde bulundurduğu mısır'dan çekilir.
(bu olaylar olurken türkiye'nin,süveyş savaşı ve ulusal bağımsızlık mücadelesi içinde bulunan mısır'a karşı tavrı çok ilginçtir. adnan menderes hükümeti, dünyada ilk kez kurtuluş savaşıyla kurtulan bir ülkenin hükümeti olarak, mısır'dan değil batı devletlerinden yana bir politika izlemiştir ve abd'nin dulles planını desteklemiştir.)
1956 süveyş savaşı'ndan sonra nasır mısır'da yapısal değişiklere gider, ingiliz mallarına el konulur, yabancı bankalar ve sigorta şirketleri millileştirilir. ağır sanayi yatırımları kurulur, ulusal nitelikli özel girişim desteklenir.
"sadece 1952-1962 yılları arasında toplam sinai üretim %305, demir çelik üretimi %600,petrol üretimi %250, kimya sanayi üretimi %350, makine sanayi %800 arttı. yoksul köylü ailelerin, 27 mısır lirası olan ortalama yıllık gelirleri %600 artarak 160 mısır lirası oldu. her derecedeki eğitim parasız hale getirildi, ilkokulların sayısı 5000 arttırılarak 7000'e yükseltildi. sağlık hizmetleri de parasız hale getirildi, birçok modern hastane açıldı.
"devrimler ve karşı devrimler ansiklopedisi", iletişim yay. sayı 19 s.449
nasır, 18 yıllık iktidarında mısır'a o güne kadar görmediği toplumsal ilerletmeyi yaşatmıştır. mısır halkı, yoksulluk sınırı altında yaşayan, yarı-sömürge, yarı-feodal bir ülke olmaktan kurtulmuştur. nasır ne abd'ye ne de sovyetlere bağlanmıştır. sovyetler de ıraklı komünistleri eleştirdiği için ona yardımı kesmiş ama nasır politikasını aynı kararlılıkla devam ettirmiştir.
ne yazık ki nasır öldükten sonra yerine gelen enver sedat ile birlikte mısır, tekrar abd merkezli batının en sadık dostlarından biri haline gelmiştir, sedat'ın geldikten sonra yaptığı ilk iş, israil'i tanımak olmuştur. mısır israil'i tanıyınca tüm arap ülkelerinin nefreti kazanmış, nasır'ın yaptıklarının içine edilmiştir.(mitya, 19.10.2005 05:05 ~ 07.06.2007 23:02)
|